Τα σκυλιά του χρέους δεν γαβγίζουν ακόμα

Τον περασμένο Μάρτιο, όταν η Covid-19 μεταδόθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, πολλοί παρατηρητές φοβούνταν ότι οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες χώρες θα υπέφεραν περισσότερο οικονομικά λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εξαγωγές εμπορευμάτων, από τα εμβάσματα και από τον τουρισμό. Υπήρχε κάθε λόγος για να περιμένει κανείς ένα τσουνάμι χρηματοοικονομικών κρίσεων και χρεοκοπιών.

Το τσουνάμι δεν ήρθε. Πρώτον, η υγειονομική κατάσταση πολλών χωρών, κυρίως στην Αφρική, εμφάνισε ανέλπιστα καλή εικόνα. Αλλά και οικονομική σταθερότητα υπάρχει. Ούτε μαζική εκροή κεφαλαίων παρατηρήθηκε, ούτε η εισροή ανεστάλη. Μόνο έξι χώρες κήρυξαν στάση πληρωμών (Αργεντινή, Ισημερινός, Μπελίζε, Λίβανος, Σουρινάμ και Ζάμπια) και μόνο οι δύο πρώτες προχώρησαν σε αναδιάρθρωση των χρεών τους. Ξέρουμε γιατί: επειδή οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων είναι χαμηλότερες του 1% και το δολάριο υποχωρεί διαρκώς. Οπως όμως ο σκύλος των Μπάσκερβιλ (Σέρλκ Χολμς) που δεν γάβγιζε, δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος αν η σιγή των πιστωτών σημαίνει εφησυχασμό ή συναγερμό.

Αν η παγκόσμια ανάπτυξη ανακάμψει το 2021 χάρη στους εμβολιασμούς και στη συνέχιση της πολιτικής των χαμηλών επιτοκίων από τη Fed, η βουλιμία για τα ομόλογα των αναπτυσσόμενων χωρών θα διατηρηθεί. Επιπλέον το G20, υιοθετώντας την Debt Service Suspension Initiative (DSSI), επέτρεψε σε 73 φτωχές χώρες να αναστείλουν επί ενάμιση έτος τις πληρωμές που οφείλουν κυβερνήσεις σε κυβερνήσεις.

Ομως και άλλες χώρες μεσαίου εισοδήματος έχουν πληγεί εξίσου από την πτώση των εξαγωγών και την κατάρρευση των εμβασμάτων. Αυτές εξαιρούνται από την DSSI και έχουν να αντιμετωπίσουν τους ιδιώτες πιστωτές που υποχωρούν μόνο όταν είναι βέβαιοι ότι θα χάσουν όλα τα λεφτά τους. Αυτοί σύντομα θα αρχίσουν να γαβγίζουν καθώς τα συνολικά χρέη των κυβερνήσεων αναμένεται να τριπλασιαστούν το 2021 και να φτάσουν τα 7 τρισ. δολάρια. Είμαι αισιόδοξος για την οικονομική ανάκαμψη το 2021. Αλλά όχι για τη δυνατότητα των πολιτικών να συγκρατήσουν το γάβγισμα των σκύλων του χρέους. Ελπίζω να διαψευστώ.

Ο Μπάρι Αϊχενγκριν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Berkeley της Καλιφόρνιας και πρώην σύμβουλος στο ΔΝΤ