Το παραμύθι του μύθου

Ιούλιος του 2004, και πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες προσφέρεται στους αθάνατους της ΔΟΕ ως δώρο ένα αμπέχονο του Σπύρου Λούη, του μαραθωνοδρόμου. Και τώρα διαβάστε μια ιστορία για τον Λούη.

Δεκέµβρης του ’63 και ο συγχωρεμένος ο Γρατσίας, με αφορμή τους Ολυμπιακούς του Τόκιο, με στέλνει σε μια ανεξήγητη αποστολή. Πειραιάς, και συγκεκριμένα Αγια-Σοφιά, δίπλα στα Μανιάτικα. Το οίκημα νεοκλασικό, η πόρτα καρυδένια και επίχρυσο το μάνταλο. Χτύπησα διακριτικά και μπροστά μου μια λιπόσαρκη φιγούρα. Κοστούμι ριγέ σταυρωτό, παπούτσι λουστρίνι, ηλικία ακαθόριστη και αρειμάνιο μουστάκι. Μπροστά μου ο κύριος Χαρίλαος Βασιλάκος, ο μόνος επιζών ολυμπιονίκης του 1896, και ολυμπιονίκης στο πλέον δύσβατο αγώνισμα των Ολυμπιακών, στον εξοντωτικό Μαραθώνιο. Με καλωσόρισε και με συνόδευσε σε ένα γραφείο όπου βασίλευαν τα βιβλία. Μαθηματικός γαρ ο οικοδεσπότης και λίαν βιβλιόφιλος, κατάλαβε την απορία μου και χαμογελαστά μού εξήγησε:

«Το αγάπησα αυτό το αγώνισμα. Πάντα μ’ άρεσε να τρέχω και με βοηθούσαν τα πνευμόνια. Μία φορά την εβδομάδα, κάθε Σάββατο, έτρεχα από το Γύθειο ως τη Σπάρτη, 44 χιλιόμετρα διαδρομή. Και την Κυριακή το ίδιο τούμπαλιν. Στα δεκαοχτώ μου, φοιτητής στο Μαθηματικό και κάτοικος Πειραιώς, επόμενο να γραφτώ στον Πειραϊκό και μετά στον Πανελλήνιο, και βεβαίως να ανεβοκατεβαίνω Αθήνα – Πειραιά τρέχοντας. Και ήρθαν οι Ολυμπιακοί, και τερμάτισα πρώτος στους προκριματικούς. Στους τελικούς εμφανιστήκαμε 12. Την τελευταία στιγμή, ένα πρόβλημα σ’ έναν Γάλλο και μείναμε 11. Ξαφνικά, συμπληρώνεται η 12άδα από έναν νεαρό νερουλά. Σπύρος Λούης, Αρβανίτης από το Μαρούσι. Τον πρόσθεσε με το έτσι θέλω ο έφορος ταγματάρχης Παπαδιαμαντόπουλος. Ούτε φανέλα, ούτε σύλλογος. Από μόνος του, φυτευτός. Ξεκινήσαμε από τον Μαραθώνα και στα μισά της διαδρομής, στο Πικέρμι, στο Χάνι του Σκορδά, φτάσαμε 4: εγώ, ο Μπελόκας, ο Φλακ ο Νεοζηλανδός και ο Δεληγιάννης. Οι υπόλοιποι, ενάμισι χιλιόμετρο πίσω. Ενα δυο λεπτά σταμάτησε ο Δεληγιάννης, ελάχιστα δευτερόλεπτα εγώ, το ίδιο και οι υπόλοιποι. Λίγο μετά το Πικέρμι και κοντά στο Χαρβάτι, στα 26 χιλιόμετρα, η σειρά διαμορφώνεται: Λερμιζιό, Φλακ, Βασιλάκος, Κέλνερ, Δεληγιάννης, Μπελόκας. Από ‘κεί και μετά, σκαρφαλώνοντας στον Σταυρό της Αγίας Παρασκευής, ένας χωροφύλακας μας ενημερώνει ότι προηγείται μπροστά μας 2 χιλιόμετρα ένας άγνωστος δρομέας».

Κι εδώ µου δίνει ο Βασιλάκος μια έκθεση του αθλητικογράφου Ντόναλντ ΜακΦέιλ:

«Εως το 10ο χιλιόµετρο ο Λούης ήταν μεταξύ των ουραγών κι όταν φτάσαν στο Πικέρμι το γκρουπ των ουραγών απείχε από τους πρωτοπόρους 2,5 χιλιόμετρα. Και ξαφνικά, στην κατηφόρα της Κηφισίας για τους Αμπελοκήπους, ο ουραγός Λούης βρέθηκε, άγνωστο πώς, 2 χιλιόμετρα μπροστά, από το πουθενά!».

Κι ο πατέρας του ελληνικού αθλητισµού, ο Ιωάννης Χρυσάφης, γράφει στο βιβλίο του (έτος κυκλοφορίας 1930) ότι «μόνος υπεύθυνος για τον Μαραθώνιο ήταν ο παντοδύναμος έφορος ταγματάρχης Γεώργιος Παπαδιαμαντόπουλος. Εάν έγινε λοιπόν η απαγωγή του Λούη μετά το 10ο χιλιόμετρο, όταν βεβαιούται ότι ήταν ουραγός, υπεύθυνος της κατεργαριάς θα ήταν ο Παπαδιαμαντόπουλος». Συνεχίζοντας ο Χρυσάφης, μας πληροφορεί ότι τόσο ο Βασιλάκος όσο και ο Μπελόκας και ο Ούγγρος Κέλνερ θεώρησαν εαυτούς νικητές, αφού κανείς τους, όπως βεβαίωναν, δεν είχε δει τον ουραγό Λούη να τους προσπερνά. Πέρασε αρκετή ώρα μέχρις ότου συνέλθουν από την κόπωση και άκουσαν έκπληκτοι ότι ο άσημος και αόρατος γι’ αυτούς Λούης είχε νικήσει. Εως ότου συνέλθουν και ψάξουν για ανύπαρκτους κριτές και μάρτυρες, όλα είχαν τελειώσει. Και συνεχίζοντας ο Βασιλάκος μού λέει: «Οχι μόνο δεν υπήρχαν αρμόδιοι για την απόδειξη των βεβαιώσεών μας, αλλά και, αν υπήρχε κάποιος, ποιος θα τολμούσε να εξηγήσει στο αλαλάζον πλήθος “κάναμε λάθος, μας συγχωρείτε”; Και ποιος θα τολμούσε να μεταβεί στα ανάκτορα, χωρίς αποδείξεις ή ενδείξεις που ανέκυψαν αργότερα, και να ζητήσει από τον βασιλέα να ανακαλέσει την απόφασή του; Εκείνο που έκανα εγώ, όταν μπήκα στα αποδυτήρια, ήταν να πάω αμέσως και να βρω τον Λούη. Του είπα ότι αυτό που έκανε ήταν άτιμο. Επειδή όμως δεν θέλω να αμαυρώσω την ημέρα, ούτε να χαλάσω τους πανηγυρισμούς που γίνονται έξω, δεν θα κάνω ένσταση. Εσένα ας σε κρίνει ο Θεός».

Με την ευκαιρία της ημερομηνίας του θανάτου του, θυμήθηκα την πρώτη μου συνέντευξη, που έμεινε χαραγμένη στην καρδιά μου. Αυτή με τον μεγάλο αδικημένο ολυμπιονίκη Χαρίλαο Βασιλάκο.

Για την αντιγραφή

Ανδρέας Μαζαράκης