Γιατί ο Ερντογάν μπορεί να επιλέξει τον πόλεμο

Η άποψη ότι ο Ερντογάν έχει ένα παράθυρο ευκαιρίας μέχρι την ανάληψη των καθηκόντων του προέδρου Μπάιντεν, στις 20 Ιανουαρίου, για να επιβάλλει τετελεσμένα δια της επιβολής στρατιωτικής ισχύος στη χώρα μας, είναι υπερβολικά αισιόδοξη. Στην πραγματικότητα μπορεί να επιλέξει την πολεμική σύρραξη με την Ελλάδα όσο παραμένει στην εξουσία, εάν κρίνει ότι κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο για τη διατήρηση της πολιτικής του ηγεμονίας εντός της Τουρκίας.

Ομολογουμένως ο τούρκος πρόεδρος έχει δώσει ενδείξεις προσαρμογής στην οικονομική και διεθνοπολιτική πραγματικότητα με την αλλαγή του οικονομικού του επιτελείου, την αύξηση των επιτοκίων της λίρας και την αναγγελία της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος.

Ομως η αναγκαία προσαρμογή της τουρκικής οικονομίας δεν είναι συμβατή με το σύστημα εξουσίας που έχει κατασκευάσει ο τούρκος πρόεδρος. Αυτή η προσαρμογή θα κατέστρεφε τη διαπλεκόμενη με αυτόν επιχειρηματική τάξη και θα αποδυνάμωνε  τη συμμαχία του με τον τουρκικό εθνικισμό μια που θα σήμανε την υποταγή στη Δύση. Οι αντίπαλοι   του – οι εκσυγχρονιστές που έχει αποβάλει από το ΑΚΠ και η παλαιά  αστική τάξη που είναι υπό διωγμό – δεν είναι διατεθειμένοι να τον συνδράμουν σε ένα τέτοιο εγχείρημα αναστροφής της οικονομικής του πολιτικής. Αν μάλιστα η διοίκηση Μπάιντεν ορίσει ένα ταβάνι στις γεωπολιτικές φιλοδοξίες του τούρκου προέδρου, η αποδοχή ενός τέτοιου  αμερικανικού ορίου θα σήμανε την οριστική του ρήξη με το  εθνικιστικό-στρατιωτικό μπλοκ. Το μπλοκ που παλιότερα επινόησε το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και σήμερα αποπειράται να το υλοποιήσει επί του πεδίου. Η υποταγή στον Μπάιντεν θα στερούσε στον Ερντογάν την κύρια νομιμοποίησή του και θα τον εξέθετε, εκ νέου, σε κίνδυνο πραξικοπήματος.

Πιστεύουμε λοιπόν ότι ο τούρκος πρόεδρος, λίγο πριν από την εκατονταετή επέτειο της ίδρυσης της Τουρκικής Δημοκρατίας, με τη δημοτικότητά του διαρκώς μειούμενη λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, θα καταστεί εντολοδόχος των διεθνών αγορών, της ΕΕ και των ΗΠΑ;  Θα υπομείνει καρτερικά την ήττα του και του κόμματός του, στις κοινοβουλευτικές  και προεδρικές εκλογές του 2023, για το καλό της χώρας και του λαού του; Ακόμα και αν ενδιαμέσως διατρέξει τον κίνδυνο της βίαιης ανατροπής του ή αν την επαύριον των εκλογών αυτός και η οικογένειά του βρεθεί αντιμέτωπος με δικαστικές διώξεις, την πιθανή φυλάκισή του ή ακόμα και με την απειλή κατά της ζωής του;

Υπάρχει και η εναλλακτική λύση. Η απώτατη εξωτερίκευση του εσωτερικού αδιεξόδου με τη μόνη σημαντική ευκαιρία που του έχει απομείνει – μετά την θετική για αυτόν έκβαση της σύρραξης στο Ναγκόρνο Καραμπάχ – που είναι η σύρραξη με την Ελλάδα προ των τουρκικών εκλογών. Μα δεν θα έχει μια τέτοια σύρραξη καταστροφικές συνέπειες για την Τουρκία; Βεβαίως, αλλά αν αποβεί  νικηφόρος για τα τουρκικά όπλα – που έργο και καθήκον μας θα είναι βέβαια να αποτρέψουμε μια τέτοια νίκη – κάλλιστα μπορεί να διαιωνίσει την ηγεμονία Ερντογάν με μια ανανεωμένη εκλογική εντολή, υπό συνθήκες εθνικής συσπείρωσης και περαιτέρω καταστολής της τουρκικής δημοκρατίας. Η δε κατάρρευση της τουρκικής οικονομίας που θα προκαλέσει ένας τέτοιος πόλεμος, ήδη επικείμενη λόγω της οικονομικής πολιτικής Ερντογάν των τελευταίων ετών, θα αποδοθεί στη δαιμονοποιημένη Δύση.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ