Η Μέρκελ και οι ασκήσεις διπλωματίας

Η γερμανική εξωτερική πολιτική είχε τις επιτυχίες της στο εξάμηνο της προεδρίας στην ΕΕ, καυχήθηκε προχθές από το βήμα της Μπούντεσταγκ ο υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας. Η «διαδικασία του Μινσκ» για την Ουκρανία αποδίδει, είπε, και στη Λιβύη τα εμπόλεμα μέρη κάθονται στο τραπέζι και σχεδιάζουν εκλογές! Πενιχρά όμως είναι τα αποτελέσματα στην κρίση της Ανατολικής Μεσογείου, όπου η γερμανική προεδρία με το «καλημέρα σας» κλήθηκε να μεσολαβήσει για να μη βρεθεί η ΕΕ με μία χώρα – μέλος της σε πόλεμο με άλλη χώρα σε καθεστώς ενταξιακών διαπραγματεύσεων στον «πάγο». Η Ανγκελα Μέρκελ όταν ξεκίνησε τη μεσολάβησή της στο τρίγωνο Αθήνα – Αγκυρα – Λευκωσία έβαλε στόχο την «επιστροφή στο 2016». Για τα ελληνοτουρκικά σήμαινε επιστροφή στις διερευνητικές διαπραγματεύσεις. Και για το Κυπριακό επιστροφή στο σημείο πριν από το ναυάγιο του Κραν Μοντανά. Εξι μήνες μετά, η γερμανίδα καγκελάριος παραδέχεται ότι «τα αποτελέσματα δεν ήταν αυτά που ήλπιζε». Αποδίδει την ευθύνη της αποτυχίας αποκλειστικά στην προκλητικότητα και επιθετικότητα της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου.

Η αποστασιοποίηση της Μέρκελ είναι σαφής. Και η ταυτόχρονη κλιμάκωση των επιθέσεων του Ερντογάν στον Εμανουέλ Μακρόν τοποθετεί αναγκαστικά τη γερμανίδα καγκελάριο στο πλευρό του γάλλου προέδρου. Οχι μόνο για λόγους ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αλλά και βαθιάς αποστροφής της Μέρκελ στον αυταρχικό μεγαλοϊδεατισμό του Ερντογάν.

Η γερμανική προσέγγιση θέλει μηχανισμούς για τη διευθέτηση προβλημάτων. Με προτροπή της Μέρκελ, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ έστησε τον μηχανισμό αποτροπής ατυχήματος που θα μετέτρεπε τη διένεξη σε ελληνοτουρκική σύρραξη. Μηχανισμός αποτροπής πολέμου είναι οι διερευνητικές διαπραγματεύσεις Αθήνας – Αγκυρας, για τις οποίες ανοίγει ο δρόμος μετά την οριστική απόσυρση του «Oruc Reis». Ειδικά στην περίπτωση της Τουρκίας, τώρα που ο Ερντογάν δεν μπορεί πλέον να υπολογίζει στη στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ, η γερμανική διπλωματία που δεν πλαισιώνεται από στρατιωτική ισχύ υπολογίζει στη συνέργεια ΕΕ – ΗΠΑ υπό την ηγεσία του Τζο Μπάιντεν.

Απειλή. Η Μέρκελ θέλει την Τουρκία «στρατηγικό εταίρο» της ΕΕ. Για αυτό και οι κυρώσεις θα παραμείνουν ως απειλή για τον πειθαναγκασμό της Αγκυρας. Η επιβολή τους θα ακύρωνε την επικαιροποίηση της συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας του 2016 για το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό. Η συμφωνία αυτή τηρήθηκε ακόμα και στο αποκορύφωμα της ελληνοτουρκικής διένεξης. Οι ροές προσφύγων από τα τουρκικά παράλια στα ελληνικά νησιά το καλοκαίρι και το φθινόπωρο είχαν ελαχιστοποιηθεί.

Η συμφωνία του 2016 είναι έργο της Μέρκελ και αποτελεί μοντέλο και για άλλες, τρίτες χώρες, π.χ. Λιβύη. Είναι ζωτικής σημασίας για τις ευρωπαϊκές χώρες που σηκώνουν το βάρος του Προσφυγικού και αντιδρούν σε κυρώσεις στην Τουρκία: Ισπανία, Ιταλία, Μάλτα, Γερμανία. Φυσικά και για την Ελλάδα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.