Τελικά ποιος είναι ο εχθρός σε αυτόν τον «πόλεμο»;

Κλεισμένη και αμπαρωμένη σε ένα διαμέρισμα στην Αθήνα, με συντροφιά άπειρους καφέδες, χλωρίνες και Dettol (κάποια έχουνε ξεμείνει από την πρώτη καραντίνα) παρακολουθώ τον κυκεώνα των καινούργιων μέτρων, την επιδείνωση της πανδημίας, την αύξηση των κρουσμάτων, αλλά και των προστίμων για λόγους απόλυτα κατανοητούς όπως για παράδειγμα επειδή κάποιος δεν φορούσε αθλητικά ενώ έχει βγει για περπάτημα (άκουσον άκουσον), γιατί κάποια καθότανε στο παγκάκι μιας πλατείας, και για άλλους τέτοιους ανήκουστους λόγους που θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία… Και αναρωτιέμαι εάν η κυβέρνηση έχει καταλάβει πως ο εχθρός δεν είναι οι πολίτες αλλά ο ιός. Και αντί να φροντίσει να συσπειρώσει τον κόσμο και να τον κάνει σύμμαχό της σε αυτό τον «πόλεμο» όπως αυτή αρχικά αποκάλεσε την πανδημία, χρησιμοποιεί αυθαίρετους και αυταρχικούς τρόπους για να περιορίσει τις απώλειες.

Σε έναν πόλεμο χρειαζόμαστε συμμάχους και εφόδια. Η αυθαίρετη χρήση βίας και η αλόγιστη επιβολή προστίμων από συμπεριφορική άποψη το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να εντείνει την κρίση καθώς πολλοί πολίτες θα αμφισβητήσουν τα μέτρα (βλέπε αρνητές μάσκας, εμβολίων, συνωμοσιολόγους κ.τ.λ.) και ακόμα και πολλοί που είχανε πίστη σε αυτά, επειδή έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη τους στο κράτος, που πλέον θα το βλέπει σαν μπαμπούλα, στο στάδιο που θα βγει το εμβόλιο θα είναι διστακτικοί να το κάνουν και θα συμβάλουν με αυτό τον τρόπο στην παρατεταμένη υγειονομική κρίση. Ο λόγος της εκλεγμένης κυβέρνησης είναι η καθοδήγηση και η προστασία και όχι η τιμωρία των πολιτών. Αν λοιπόν δούμε την κυβέρνηση στον ρόλο του γονιού και τους πολίτες ως τα παιδιά έχουμε να κάνουμε με μια οικογένεια, σωστά; Πώς λοιπόν μεγαλώνουμε τα παιδιά μέσα σε μια οικογένεια όταν υπάρχουν τόσοι κίνδυνοι εκεί έξω; Εδώ η συμβολή της ψυχολογίας θα βοηθούσε (καθώς οι ψυχολόγοι είναι επιστήμονες που ασχολούνται κατ’ εξοχήν με τη μελέτη συμπεριφοράς). Σε μια οικογένεια λοιπόν είναι σημαντικό να υπάρχει αγάπη, κατανόηση, γνώση και όρια (και πολλά άλλα βέβαια, αλλά ας σταθούμε σε κάποια βασικά). Οι κανόνες είναι σημαντικό να είναι σταθεροί, να έχουν ξεκάθαρο λόγο για τον οποίο πρέπει να εφαρμόζονται, και όχι να αλλάζουν κατά το δοκούν, ούτε γιατί κάποια από τα παιδιά ήταν ατίθασα και ανεύθυνα και έθεσαν σε κίνδυνο τον εαυτό τους και την οικογένεια. Επίσης δεν πρέπει τα «αγαπημένα» παιδιά να μπορούν να έχουν παραπάνω ελευθερίες ή να μην έχουν επιπτώσεις όταν παραβαίνουν τους κανόνες. Τέλος, οι «γονείς» πρέπει να αποτελούν παράδειγμα με τη συμπεριφορά τους και όχι να δίνουν αντιφατικά μηνύματα. Η γνώση πολλών ετών μάς διδάσκει πως υπάρχει ισχυρή συσχέτιση συμπεριφορών υψηλής παραβατικότητας και χρήσης ουσιών σε παιδιά που έχουνε μεγαλώσει σε οικογένειες όπου οι γονείς ήταν αυταρχικοί, είχανε άκαμπτους και παράλογους κανόνες, και υπήρχε έλλειψη επικοινωνίας. Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη, ως ψυχολόγος έρχομαι σε επαφή καθημερινά με ανθρώπους που εκτός από τον φόβο του ιού έχουνε να αντιμετωπίσουν και κάποια ψυχική ασθένεια, ή προσπαθούν να κρατηθούν ψυχικά υγιείς.

Το περπάτημα, το τρέξιμο, η άσκηση σε ανοιχτό χώρο, μία βόλτα μέχρι τη θάλασσα ή το βουνό μέσα στο αυτοκίνητο (όταν ζεις μακριά από τη φύση) είναι από τα βασικά πράγματα που βοηθούν στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους χωρίς να θέσουν τον εαυτό τους ή τους συνανθρώπους τους σε κίνδυνο. Ο εχθρός μας τώρα είναι ο ιός και μόνο ο ιός. Πού θα μας οδηγήσει η έλλειψη επιστημοσύνης, η τιμωρητικότητα, η αλόγιστη χρήση βίας και ο διχασμός που αυτή επιφέρει, στο τέλος αυτού του πολέμου;

Η Κατερίνα Ψαρροπούλου είναι διδάκτωρ Συμβουλευτικής Ψυχολογίας