Συντρίμμια και ελπίδες

Ο μεγάλος κίνδυνος που υπάρχει κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κρίσης, σαν αυτή που ήδη περνάμε ως χώρα, είναι να μην καταστραφεί ο παραγωγικός ιστός της οικονομίας. Συνέβη στην Ελλάδα κατά την προηγούμενη δεκαετία και τα αποτελέσματα ήταν ολέθρια τόσο σε ό,τι αφορά την απασχόληση όσο και σε ό,τι αφορά την παραγωγική δυνατότητα και τις εξαγωγές. Οταν συμβεί μια τέτοιου μεγέθους ζημιά η ανάκαμψη καθίσταται ιδιαίτερα αργή και δύσκολη. Για την ώρα στη νέα οικονομική κρίση που διανύουμε οι επιχειρήσεις της παραγωγής δείχνουν να αντέχουν. Αυτές που καταρρέουν είναι οι αποκαλούμενες και ως επιχειρηματικές προσπάθειες ευκαιρίας. Ή ελαφράς επιχειρηματικότητας.

Η παράταση του lockdown αυτές πλήττει. Προβλέψιμος μεν αλλά πονάει ο ξαφνικός «θάνατος» για χιλιάδες επιχειρήσεις του κλάδου της εστίασης, της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης. Κάποιες θα αντέξουν. Κάποιες άλλες θα βρουν την ευκαιρία να κάνουν μια νέα αρχή. Κάποιες άλλες θα εκλείψουν οριστικά. Η ζημιά σημαντική για την απασχόληση, αλλά μικρότερη ως επίδραση για την οικονομία σε σχέση με άλλους κλάδους. Το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί είναι πώς επηρεάζονται οι προμηθευτές, χονδρεμπορικές επιχειρήσεις της εστίασης, αλλά και πόσο μόνιμες θα είναι τελικά οι επιπτώσεις στο λιανεμπόριο. Αν η ζημιά σε αυτές είναι μεγάλη τότε αλλάζει και η εικόνα.

Τα νέα που μπορούν να επουλώσουν πολλές από τις πληγές έρχονται από τον τουρισμό, αρκεί να επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για μεγάλη ανάκαμψη το 2021. Στην κυβέρνηση διαβλέπουν ότι ενδεχομένως να γίνει η θετική έκπληξη και οι ταχύτερες του αναμενομένου εξελίξεις με το εμβόλιο να προκαλέσουν ένα τουριστικό ρεύμα όχι απαραίτητα από τα παλιά, αλλά σίγουρα πολύ καλύτερο από αυτό του 2020. Υπό αυτή την έννοια ο χθεσινός εμβολιασμός της κυρίας στο Κόβεντρι της Μεγάλης Βρετανίας είναι εξαιρετικά σημαντικός. Ισως και μέρα γιορτής για τον ελληνικό τουρισμό, δεδομένου ότι οι βρετανοί τουρίστες αποτελούν τη δεύτερη σε μέγεθος αγορά, μετά τη γερμανική, για τους ελληνικούς προορισμούς.

Αρα η μια μεγάλη ελπίδα για την οικονομία για το 2021 είναι ο τουρισμός. Με το βασικό σενάριο που περιλαμβάνει ο προϋπολογισμός που συζητείται αυτές τις μέρες στη Βουλή να υπολογίζει ότι θα κινηθεί στο 60% των εσόδων του 2019.

Η δεύτερη ελπίδα, μικρότερης έντασης, είναι η αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Αν και υπάρχουν ακόμα πολλοί αστερίσκοι τόσο για τον χρόνο όσο και για την απόδοση των επενδύσεων στις οποίες είναι προγραμματισμένο να κατευθυνθούν τα κεφάλαια.

Η τρίτη ελπίδα προέρχεται από ένα ιδιωτικό έργο, αυτό του Ελληνικού. Από μόνο του θεωρείται ότι μπορεί να τροφοδοτήσει με αέρα αισιοδοξίας την οικονομία. Ειδικά εάν επιβεβαιωθούν αυτή τη φορά οι προβλέψεις ότι θα ξεκινήσει εντός του πρώτου τριμήνου και ανακοινωθούν οι δεκάδες συμφωνίες που έχουν κλειστεί γύρω από αυτό. Συμφωνίες που αναμένουν την ολοκλήρωση της αγοραπωλησίας για να ενεργοποιηθούν.

Αν τα τρία παραπάνω γίνουν σε έναν καλό βαθμό πράξη και αναλόγως των εξελίξεων με την πανδημία, τότε μπορεί να προεξοφληθεί ότι το αναμενόμενα πλέον έντονα πτωτικό πρώτο τρίμηνο, μπορεί διαδεχτεί ένα ισχνό από πλευράς ανάπτυξης δεύτερο τρίμηνο και ένα έντονα θετικό δεύτερο εξάμηνο. Στην καλύτερη δυνατή περίπτωση δηλαδή, μόνο ένα μικρό μέρος της ζημιάς μπορεί να καλυφθεί το 2021, το υπόλοιπο θα πάρει χρόνο…