Μια δοκιμασμένη συνταγή

Υπάρχει μια διαρκής συζήτηση για το κατά πόσον έχουν σημασία οι ηγετικές ικανότητες και η προσωπικότητα όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις. Ομως μετά την αναταραχή των τελευταίων τεσσάρων ετών, δεν μπορεί πλέον να υπάρχει αμφιβολία για το ότι πολλά εξαρτώνται από το ποιος βρίσκεται στο τιμόνι, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακόμα και η εξωτερική πολιτική, παρά τα όσα πιστεύουν οι σκεπτικιστές, επηρεάζεται από ηθικές απόψεις. Για όλα αυτά, η εκλογή του Τζο Μπάιντεν, ως επόμενου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, είναι πολύ θετικά νέα για τον κόσμο.

Φυσικά, ο αμερικανικός λαός είναι εκείνος που θα έχει τα περισσότερα οφέλη από αυτή την εξέλιξη. Με την προσεγγιστική του διάθεση και την επιθυμία του να εμπλακεί σε διάλογο, ο Μπάιντεν έχει αφιερώσει τη μακρά πολιτική του καριέρα στο σημαντικό καθήκον διαμόρφωσης συναίνεσης μεταξύ των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών. Οι προοδευτικοί δεν χάρηκαν πάντα με την ευελιξία του και στη σταδιοδρομία του δεν απέφυγε τα λάθη. Ομως ακριβώς αυτή η ευελιξία του Μπάιντεν του επέτρεψε να διορθώσει τα λάθη του, να επιστρέψει και να προσαρμόζεται στην κάθε εποχή.

Το καλύτερο παράδειγμα για αυτό είναι η αξιόλογη επιλογή της Κάμαλα Χάρις ως αντιπροέδρου, παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις που είχαν οι δυο τους στη διάρκεια των προκριματικών εκλογών για το χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος. Η ικανότητα της Χάρις να απευθυνθεί στις νεότερες γενιές θα αποδειχθεί μεγάλο ατού της κυβέρνησης Μπάιντεν.

Η προοδευτική πτέρυγα του κόμματος θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι η κεντρώα φήμη του μπορεί να τον βοηθήσει να διαμορφώσει έναν αποδεκτό τρόπο για να προωθήσει τις σημαντικές δομικές αλλαγές που χρειάζεται η Αμερική. Στη δεκαετία του 1960, ένας άλλος κεντρώος Δημοκρατικός πρόεδρος, ο Λίντον Τζόνσον, ξεκίνησε μερικές από τις πιο προχωρημένες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στην ιστορία των ΗΠΑ.

Το πρόβλημα του Μπάιντεν είναι πως, αντίθετα με τον Τζόνσον, θα αντιμετωπίσει ισχυρή αντίδραση στο Κογκρέσο. Οι Δημοκρατικοί θα πασχίσουν να κερδίσουν τις δύο επαναληπτικές εκλογές στην Τζόρτζια στις 5 Ιανουαρίου που θα καθορίσει τον έλεγχο της Γερουσίας και οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου του άφησαν με μια ισχνή πλειοψηφία στη Βουλή. Πέραν αυτών των δυσκολιών, το ιδεολογικό χάσμα μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών έχει διευρυνθεί τις τελευταίες δεκαετίες, εμποδίζοντας τη διακομματική συνεργασία και τη συναίνεση.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν θα αντιμετωπίσει λιγότερα εμπόδια που αφορούν την εξωτερική πολιτική, εκεί όπου οι αμερικανοί πρόεδροι έχουν μεγαλύτερο περιθωριο κινήσεων. Αλλωστε ο Μπάιντεν έχει ασχοληθεί με τη διεθνή πολιτική τόσο στη Γερουσία όσο και ως αντιπρόεδρος του Μπαράκ Ομπάμα επί 8 χρόνια. Οταν άλλα μέλη της κυβέρνησης Ομπάμα στήριζαν έντονα επεμβάσεις στο εξωτερικό και χρήση βίας, ο Μπάιντεν πρόσφερε μια πιο συγκρατημένη άποψη την οποία ο Ομπάμα εκτιμούσε πολύ. Γι’ αυτό και για άλλους λόγους, ο Ομπάμα δεν κουράστηκε ποτέ να επαναλαμβάνει ότι η επιλογή Μπάιντεν για τη θέση του αντιπροέδρου ήταν «η καλύτερη απόφασή» του. Εάν ο Μπάιντεν μπορούσε να επιβάλλει την άποψή του, οι ΗΠΑ δεν θα είχαν επέμβει στη Λιβύη το 2011 και ο Ομπάμα θα είχε αποφύγει εκείνο που ο ίδιος περιέγραψε ως το χειρότερο λάθος της προεδρίας: το να αφήσει να διολισθήσει η χώρα αυτή στο χάος.

Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος θα δώσει και πάλι στη διπλωματία κεντρικό ρόλο στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Οι πρώτες μεγάλες αποφάσεις του είναι να επιστρέψουν οι ΗΠΑ στη διεθνή συμφωνία για το Κλίμα του Παρισιού και να σταματήσει η αποχώρηση της χώρας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου θα παραμείνουν στη διάρκεια της προεδρίας του, όπως και η γοργή οικονομική ανάπτυξη της Κίνας. Ο Μπάιντεν θα πρέπει να βρει τρόπους να συνεργαστεί με μια χώρα την οποία δεν μπορεί να αποφύγει.

Θα μπορεί να στηριχθεί, όμως, στην Ευρωπαϊκή Ενωση η οποία επιδεικνύει μετριοπάθεια στις υπερατλαντικές σχέσεις, και να διαμορφώσει βαθύτερους δεσμούς μαζί της χωρίς να περιορίσει τη στρατηγική αυτονομία την οποία η ΕΕ θέλει να προωθήσει.

Ο Μπάιντεν έχει στόχο να αντιμετωπίσει τα δομικά προβλήματα στην οικονομία της χώρας του. Το ίδιο σκοπεύει να κάνει και στην εξωτερική πολιτική, όπου οι ΗΠΑ χρειάζονται επειγόντως να επανεφεύρουν τον διεθνή τους ρόλο. Ο Μπάιντεν είναι ο σωστός ηγέτης καθώς έχει επιδείξει την ικανότητά του να χειρίζεται ευαίσθητα θέματα. Οι επικριτές του τον υποτίμησαν πολύ συχνά μέχρι τώρα, όμως πλέον πρέπει να παραδεχθούν ότι κέρδισε την ευκαιρία να τους εκπλήξει.

Ο Χαβιέρ Σολάνα, πρώην ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, είναι πρόεδρος του EsadeGeo – Κέντρο Παγκόσμιας Οικονομίας και Γεωπολιτικής και διακεκριμένος συνεργάτης του Ιδρύματος Brookings.