Αναδιαρθρώνοντας τη διαδικασία αναδιάρθρωσης χρέους

Οι εθνικές χρεοκοπίες είναι κάτι κοινό. Ο Ισημερινός και η Βενεζουέλα χρεοκόπησαν δέκα φορές μεταξύ 1800 και 2010, και η Ελλάδα πέντε φορές από τον πόλεμο της ανεξαρτησίας της (1821-1830) και το 1932. Η Ρωσία, η Ουκρανία, ο Ισημερινός, η Ουρουγουάη και η Αργεντινή χρεοκόπησαν όλοι από το 1998 και μετά.

Κάποτε υπήρχε μια εποχή που χρησιμοποιούνταν στρατός για την επίλυση τέτοιων ζητημάτων. Αφού η Βενεζουέλα χρεοκόπησε το 1902, για παράδειγμα, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις μπλόκαραν και βομβάρδισαν τα λιμάνια της. Ωστόσο, τέτοιες μέθοδοι έχουν αντικατασταθεί από συχνά καθυστερημένες αναδιαρθρώσεις κρατικών χρεών που προκαλούν οικονομικά προβλήματα τόσο στους οφειλέτες όσο και στους πιστωτές. Λίγοι παρατηρητές αμφιβάλλουν ότι η τρέχουσα μέθοδος θα μπορούσε να βελτιωθεί σε μεγάλο βαθμό. Στο πιο πρόσφατο παρελθόν, κακώς σχεδιασμένες συμφωνίες δημιούργησαν ευκαιρία για τις λεγόμενες επενδυτικές εταιρείες «όρνια» να επωφεληθούν από τους οφειλέτες μέσω της διαδικασίας αναδιάρθρωσης. Αυτές οι εταιρείες θα άρπαζαν το χρέος μιας χώρας σε τιμή ευκαιρίας και θα πήγαιναν στο δικαστήριο για να απαιτήσουν την πλήρη εξόφληση, αποκομίζοντας τεράστιες αποδόσεις εάν κέρδιζαν.

Ομως οι γύπες αυτοί δεν είναι οι μόνοι που μπορούν να διαβάσουν προσεκτικά τις συμβάσεις. Στις διαπραγματεύσεις αναδιάρθρωσης χρέους φέτος, η Αργεντινή χρησιμοποίησε μια νέα στρατηγική. Ως οφειλέτης με πολλαπλές εκδόσεις χρέους η Αργεντινή συμφώνησε αρχικά με τους πιστωτές που πρόσφεραν ευνοϊκούς όρους. Μόνο έπειτα από αυτό μίλησε με όλους τους πιστωτές βελτιώνοντας τους όρους.

Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε τέτοιες πρακτικές από όλους στο μέλλον; Ακόμα κι αν ενισχύσουμε το συμβατικό πλαίσιο, οι συμφωνίες ανάληψης χρέους θα παραμείνουν πάντα ελλιπείς, με κενά προς εκμετάλλευση για οφειλέτες και πιστωτές. Ως εκ τούτου, η επίλυση κρατικών χρεών απαιτεί επίσημη παρέμβαση με τη μορφή ενός μηχανισμού αναδιάρθρωσης κρατικών χρεών (SDRM), ενός ανεξάρτητου φορέα που θα ανέστελλε τις πληρωμές κατά τη διάρκεια των διαδικασιών, θα προστάτευε τους οφειλέτες από τις κυρώσεις των πιστωτών και θα επέτρεπε στις κυβερνήσεις να λάβουν νέα χρηματοδότηση. Χρειαζόμαστε ισχυρούς κανόνες και προσφυγή στη διακριτική ευχέρεια ενός SDRM, το οποίο θα μπορούσε να διαχειριστεί το ΔΝΤ, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών ή κάποια νέα οντότητα που θα δημιουργηθεί ειδικά για τον σκοπό αυτόν. Ηρθε η ώρα να ξεπεράσουμε τις επιθετικές πολιτικές για πάντα.

Ο Βίλεμ Μπούιτερ είναι πρώην οικονομολόγος της Citigroup και καθηγητής στο Columbia University. Η Αν Σίμπερτ είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο Birkbeck του University of London