Σαν να τυπώνεις χρήμα

Σε λιγότερο από έναν μήνα, στις 10 Δεκεμβρίου, η Κριστίν Λαγκάρντ θα ανακοινώσει την ενίσχυση έως και 2 τρισ. των κεφαλαίων που ρίχνει στην οικονομία. Θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι θα παραταθούν μαζί όλα τα εργαλεία ρευστότητας, τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2021. Η άποψη που υπάρχει στα ηγετικά κλιμάκια της ΕΚΤ είναι ότι δεν θα αποσυρθούν τα μέτρα με την ύφεση της πανδημίας και την έλευση των εμβολίων. Θεωρεί ότι οι οικονομικές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει θα πάρει καιρό για να επουλωθούν. Ο χρόνος που θα δώσει στις ευρωπαϊκές χώρες, σχεδόν μηδενικών επιτοκίων, ειδικά για περιπτώσεις όπως αυτή της Ελλάδας, είναι σημαντικός. Δεν πρέπει να χαθεί ούτε λεπτό.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις της Κομισιόν για την πορεία της οικονομίας είναι ότι η ύφεση θα είναι μεγαλύτερη από αυτή που αναμενόταν και η ανάκαμψη θα αργήσει. Ως εκ τούτου το χρέος που θα ξεπεράσει ως ποσοστό του ΑΕΠ το 200% φέτος ενδεχομένως να μη μειωθεί, αλλά να συνεχίσει να αυξάνει έως και το 210% του ΑΕΠ το 2021. Η συζήτηση για το χρέος μπορεί τώρα να μην είναι επίκαιρη. Αλλά μετά την υγειονομική κρίση θα γίνει επιτακτική και κατεπείγουσα. Η τελευταία συμφωνία προέβλεπε ως γνωστόν ότι παραμένει βιώσιμο και εξυπηρετήσιμο το ελληνικό χρέος όταν οι ετήσιες καταβολές δεν ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ. Σε αυτό το ποσοστό συμπεριλαμβάνονται και οι τόκοι που επηρεάζουν και το δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Λιγότεροι τόκοι, μεγαλύτερες δυνατότητες για μείωση φόρων.

Η Ελλάδα μπροστά σε αυτή την κατάσταση που έρχεται με ταχύτητα έχει μια μεγάλη ευκαιρία. Να βγει μαζικά στις αγορές. Να εκμεταλλευτεί τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια στους βραχυπρόθεσμους τίτλους (0,06% το 5ετές) και τα πολύ χαμηλά, χαμηλότερα του μέσου επιτοκίου του ελληνικού χρέους που διαπραγματεύεται το 10ετές (0,65%). Το μαζικά ας είναι σχετικό, γιατί δεν πρέπει να μας πάρουν και χαμπάρι. Διακριτικά και γρήγορα είναι η συνταγή, αν δεν θέλουμε να το πληρώσουμε ακριβότερα.

Μαζί με την ενίσχυση του δείκτη εξυπηρετησιμότητας τους χρέους θα ενισχυθούν και τα διαθέσιμα. Η συζήτηση για τα 37 δισ. που έχουν μείνει στο πλάι μπορεί να αλλάξει. Να μιλάμε για 50, ακόμα και για 60 δισ. Θα πει κάποιος ότι αν αυξηθεί η προσφορά τίτλων, θα αυξηθεί η απόδοση των τίτλων, άρα θα γίνουν ακριβότερες οι εκδόσεις. Το πλεονέκτημα που έχει σήμερα η Ελλάδα, της μειωμένης προσφοράς τίτλων που προκαλεί αυξημένη ζήτηση, θα γίνει μειονέκτημα. Και για αυτό το πρόβλημα υπάρχει λύση. Μια γερμανική «πατέντα».

Εδώ και καιρό η Γερμανία εκδίδει χρέος, δηλαδή ομόλογα, τα οποία τα κρατά η κυβέρνηση στο χαρτοφυλακιό της και δεν διαπραγματεύονται στη δευτερογενή αγορά, ώστε να επηρεαστεί η απόδοση. Οι τίτλοι αυτοί ωστόσο μπορούν να αγοραστούν από τα προγράμματα της ΕΚΤ, μειώνουν την προσφορά τίτλων στην αγορά και αυξάνουν με αυτόν τον τρόπο την πίεση για μείωση των αποδόσεων. Σχεδόν μηδενικά επιτόκια σημαίνει ότι όποιος εκδίδει χρέος είναι σχεδόν σαν να τυπώνει χρήμα. Για την Ελλάδα μια τέτοια κατάσταση δεν έχει προηγούμενο. Γι’ αυτό δεν πρέπει να χάσει χρόνο…