Ελλάς – Γαλλία, συμμαχία

Η Γαλλία υπήρξε μία από τις τρεις μεγάλες δυνάμεις του 19ου αιώνα που έλαβαν μέρος στη Ναυμαχία του Ναυαρίνου τον Οκτώβριο του 1827. Ηδη όμως από τον 18ο αιώνα, επί Τουρκοκρατίας, η γαλλική παιδεία και ο Διαφωτισμός είχαν επιδράσει καταλυτικά στη διαμόρφωση της νεοελληνικής πνευματικής κοινωνίας. Οι περισσότεροι νεοέλληνες διανοούμενοι εκινούντο στο κλίμα των γάλλων διαφωτιστών και φιλελεύθερων συγγραφέων της εποχής των μεγάλων ανακατατάξεων.

Το αίτημα της απελευθέρωσης του ελληνικού έθνους από τον οθωμανικό ζυγό ενισχύθηκε καταλυτικά από την ιδεολογική περιρρέουσα ατμόσφαιρα της Γαλλικής Επανάστασης. Μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, η γαλλική παιδεία κυριάρχησε στον ελληνικό δημόσιο και ιδιωτικό βίο, στη λογοτεχνία και στην επιστήμη. Παρά το γεγονός ότι σε γεωπολιτικό πεδίο το ελληνικό κράτος εκινείτο στη σφαίρα επιρροής της Μεγάλης Βρετανίας, τα πρωτεία στη νεοελληνική πνευματική ζωή κρατούσε η Γαλλία.

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1914-18, η Γαλλία και η Ελλάδα βρέθηκαν στον ίδιο συνασπισμό (μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ) εναντίον της Τουρκίας και της Γερμανίας. Ιδιαίτερα την περίοδο 1916-17, η Γαλλία ενεπλάκη πολύ ενεργά στην ελληνική εσωτερική πολιτική, με σκοπό τη ρυμούλκηση της γεωστρατηγικά κρίσιμης Ελλάδας στον πόλεμο. Κάτι το οποίο τελικώς επέτυχε. Μελανή εξαίρεση η στάση της Γαλλίας υπό τον φιλότουρκο Ρεϊμόν Πουανκαρέ, που έγινε πρωθυπουργός της Γαλλίας τον Ιανουάριο του 1922 και έστρεψε τη γαλλική πολιτική υπέρ της κεμαλικής Τουρκίας.

Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γαλλία και η Ελλάδα βρέθηκαν πάλι στον ίδιο συνασπισμό (πάλι με τη Μεγάλη Βρετανία και τις ΗΠΑ) εναντίον της Γερμανίας. Μια ενδιαφέρουσα παράπλευρη ωφέλεια της ελληνογαλλικής συνεργασίας υπήρξε η χορηγία μαζικών υποτροφιών από το γαλλικό κράτος σε νεαρούς έλληνες φοιτητές, που γλίτωσαν την κόλαση του Εμφυλίου φεύγοντας στο Παρίσι και εξελίχθηκαν σε κορυφαίους διανοουμένους (μεταξύ τους ο Καστοριάδης κ.ά.).

Μεταπολεμικά οι δύο χώρες βρέθηκαν πολύ κοντά και μετείχαν σε κοινούς μεταπολεμικούς θεσμούς (ΝΑΤΟ, ΕΕ). Στην Ελλάδα σημαντικοί πολιτικοί ηγέτες όπως ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέπτυξαν θερμή φιλία με τον Σαρλ ντε Γκολ. Μετά τη Μεταπολίτευση, η Γαλλία υπό τον Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν αφενός συνέβαλε καθοριστικά στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και αφετέρου στήριξε τη χώρα μας έναντι της τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο.

Σήμερα το σχέδιο του Εμανουέλ Μακρόν να επαναφέρει τη Γαλλία σε status μεγάλης δύναμης, τόσο στο πλαίσιο της ΕΕ όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ασφαλώς συμφέρει την Ελλάδα. Και διότι αποτελεί ανάχωμα στη νεοοθωμανική δυστοπία του Ερντογάν. Και διότι λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά προς τις άλλες συμμαχίες της χώρας, αφού και η Γαλλία μετέχει σε αυτές (ΝΑΤΟ, ΕΕ), και κυρίως διότι εκφράζει τις ίδιες αξίες του δυτικού κόσμου. Ο άξονας Γαλλία – Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ θα λειτουργήσει ως συνεκτικό άνυσμα στο πλαίσιο της ευρύτερης συμμαχίας των κρατών που συμμερίζονται τις δυτικές αξίες.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το έργο του «Παναγιώτης Κανελλόπουλος: ο πολιτικός, ο διανοούμενος και η εποχή του»