«Μας χτυπά η ίδια άγρια “τεκτονική’’»

Το 2020 πρωτοεμφανίστηκε ο ιός, όσο παράλογος και αν φαινόταν. Ο κορωνοϊός δεν ήταν ένας εχθρός με μια «ατζέντα», όμως ένωσε όλους τους λαούς του κόσμου κάτω από πολύ βασικούς όρους: είμαστε όλοι ίδιοι στο τέλος της ημέρας, άνθρωποι με λίγο-πολύ τις ίδιες αδυναμίες και όλοι ανήκουμε σε αυτόν τον πλανήτη. Είμαστε σαν ένα βιολογικό δίκτυο εξαπλωμένο σε όλο τον κόσμο. Ο,τι θα αποφασίσω να φάω απόψε μπορεί να έχει συνέπειες και να επηρεάσει το τι θα φάνε οι άλλοι. Η τροφή που επιλέγουμε δεν ξέρουμε αν και τι θα μας προκαλέσει τον επόμενο μήνα.

Το ίδιο συμβαίνει κάθε φορά που γίνεται ένας σεισμός είτε στην Ελλάδα είτε στην Τουρκία ή στο ενδιάμεσο: μας κάνει να νιώθουμε συνδεδεμένοι. Οι λαοί αυτών των δύο χωρών διδάσκονται ότι είναι πράγματι γείτονες. Η γειτονιά δεν είναι μόνο μια φανταστική φράση. Εχουμε πραγματικά κοινά τρωτά σημεία. Βρισκόμαστε στην ίδια διασταύρωση ευρασιατικών, αφρικανικών και αραβικών πλακών, μας χτυπά η ίδια άγρια τεκτονική.

Ο κορωνοϊός δημιουργεί μια κοινή βιολογική (λογική) μοίρα, όπως ο σεισμός δημιουργεί μια σύνδεση που βασίζεται περισσότερο στην τυχαία τοποθεσία. Ο σεισμός μας ενώνει μέσα από τις θάλασσες, το πανέμορφο Αιγαίο Πέλαγος, με τη γη, με τις πλάκες που άρχισαν να κινούνται πριν από πολλούς αιώνες – ακόμη και πριν έρθουν οι άνθρωποι. Ολα αυτά δίνουν μια θεϊκή γεύση. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα στοιχεία τα οποία σχετίζονται με τον πολιτισμό. Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των θανάτων, ακούμε περισσότερους ανθρώπους να μιλούν για τις ταξικές διαφορές, για ποσοστά θανάτου και για κοινωνικά προνόμια. Λαμβάνοντας υπόψη τους θανάτους που σχετίζονται με τον κορωνοϊό στον κόσμο και τους ανθρώπους που χάνουμε από σεισμούς, ορισμένοι λένε ότι είναι κυρίως οι φτωχοί άνθρωποι που πλήττονται ούτως ή άλλως. Αλλά οι καταστροφές παραμερίζουν τα προνόμια. Οι δεσμοί με όλη την ανθρωπότητα μέσω του COVID-19 ή με τους γείτονές μας μέσω σεισμών, χαλαρώνουν τα όρια του σύγχρονου ατόμου, περιορίζουν την ατομική απληστία, τους πολέμους και κάθε είδους ιδεολογίες. Αλλά κάθε φορά που ακούμε κάποιον να διαμαρτύρεται για τους φτωχούς ότι είναι πιο πιθανό να πεθάνουν υπό COVID ή σεισμό, σκεφτόμαστε ότι στην πραγματικότητα τα οικονομικά συμφέροντα εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Από την άλλη πλευρά, ο πόνος από τις καταστροφές είναι κοινός. Δεν μπορώ να ξεχάσω πώς ένιωσα όταν άκουσα για τη φωτιά στην Ελλάδα το 2018 (σ.σ. στο Μάτι), η οποία κατέστρεψε επίσης το αρχείο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, τα ποιήματα που είχε γράψει. Η κοινή μοίρα, ο πολιτισμός, λέξεις σε ένα χαμένο ποίημα σε μια φωτιά θα μας ενώνουν. Ποιήματα που δεν θα δημοσιευτούν ποτέ, θα μας αγγίζουν και θα μας συνδέουν.

O Sureyyya Evren είναι τούρκος συγγραφέας και πολιτικός επιστήμονας