Παιχνίδι ισχύος και συμφερόντων

Διαπιστώνοντας ότι η Ελλάδα δεν δέχεται τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του, ο τούρκος πρόεδρος μεταθέτει στο πεδίο της αντιπαράθεσης όσα θέματα έχει επινοήσει. Επιδιώκει να δείξει στην Αθήνα και τη Δύση ότι όπου δεν υπάρξει ανταπόκριση στον λόγο του θα επισείσει ράβδο. Η αυθαίρετη διαίρεση του χάρτη του Αιγαίου για θέματα έρευνας και διάσωσης είναι το τελευταίο μέχρι σήμερα βήμα του στην οδό της προγραμματισμένης επεκτατικότητας της Τουρκίας. Στοχεύει, είτε με θερμό επεισόδιο είτε υπό το κράτος απειλών, να φέρει την Ελλάδα στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων με όσα θέματα εγείρει η Τουρκία. Και γνωρίζοντας ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να ενδώσει, αποπειράται να την εκθέσει διεθνώς ως αρνούμενη και προκαλούσα, εμφανίζοντας την «φιλειρηνική Τουρκία» ως επιδιώκουσα τη σταθερότητα και την ειρήνη.

Για την Αθήνα, διάλογος σημαίνει διερευνητικές επαφές με αντικείμενο την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Για τον Ταγίπ Ερντογάν οι διερευνητικές είναι άνευ ουσίας και αντικρύσματος. Και αποβλέπει στην κάμψη της ελληνικής πλευράς με διαδοχικά πολεμικά υπονοούμενα, εκτιμώντας πως αν αυτό δεν εξαναγκάσει την Ελλάδα σε συνολική διαπραγμάτευση, η Δύση, κορεσμένη από την παρατεταμένη ελληνοτουρκική ένταση, θα πιέσει και αυτή την Αθήνα να μη συνεχίσει την άρνησή της για ένα διευρυμένο θεματολόγιο.

Μια πολυμερής διάσκεψη – για την οποία ήδη έκανε λόγο ο πρόεδρος του Ευρωπαικού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ- κινδυνεύει να πάρει πολιτικό χαρακτήρα με τον νομικό να τίθεται σε ήσσονα μοίρα. Μια τροπή όπου τα εχέγγυα που παρέχει η διευθέτηση από το διεθνές δικαστήριο της Χάγης θα χαθούν και αυτό που θα iσχύσει θα είναι ένα παιχνίδι ισχύος και συμφερόντων. Σωστά η Ελλάδα εμμένει στη διεξαγωγή των διερευνητικών και είναι ορατό το επικοινωνιακό αποτέλεσμα στις αντιδράσεις της Δύσης. Επειδή όμως η ρευστότητα είναι σήμερα φαινόμενο συχνό και δεν μπορεί να αποκλεισθεί, η Αθήνα έχει κάθε λόγο να είναι έγκαιρα και πλήρως προετοιμασμένη για το ενδεχόμενο μιας πολυμερούς διάσκεψης. Όχι μόνο ως προς το περιεχόμενο αλλά και ως προς τη δομή που αυτή θα αποκτήσει ώστε να εξασφαλισθεί ισορροπία δυνάμεων και επιρροών κατά τη διεξαγωγή της. Γι΄αυτό, με κάθε τρόπο, πρέπει να μεθοδεύσει την καθοριστική παρουσία σε αυτήν των Ηνωμένων Εθνών ώστε να μη αφεθεί η κατάσταση χωρίς νομικό και ηθικό έρμα.

Η πολυμερής διάσκεψη δεν είναι η επιθυμητή οδός. Η διελκυστίνδα και οι ανεπιθύμητες μεθοδεύσεις θα είναι φαινόμενο εμφανές σε όλη την εξέλιξή της. Είναι σημαντικό, για την απευκταία περίπτωση που οι διερευνητικές παύσουν να έχουν θετική προοπτική, η Ελλάδα να έχει έγκαιρα καταστρώσει συγκροτημένο σχέδιο διεξαγωγής ευρύτερων συνομιλιών, το οποίο θα εγγυάται τα πρωτεία του διεθνούς δικαίου σε αυτές και τον αποκλεισμό της επικράτησης μη νομικών κριτηρίων. Και, πέρα από τη θέση της διάσκεψης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, να ασκήσει τη μέγιστη δυνατή επιρροή σε σχέση με την παρουσία εκείνων που θα προεδρεύσουν σε αυτήν και εκείνων που θα αναλάβουν ρόλο διευκόλυνσης των συνομιλιών.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ