Η εξαγωγική δραστηριότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και τα εμπόδια που συναντούν

Η εξαγωγική δραστηριότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και τα εμπόδια που συναντούν

Η Ελλάδα θα περίμενε κανείς ως μικρή χώρα να έχει μια ανοικτή οικονομία, δηλαδή οι εξαγωγές της να αποτελούν σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ της, όπως συμβαίνει σε μια παρόμοια χώρα, την Πορτογαλία, που με όχημα τις εξαγωγές κατάφερε να εξέλθει από την κρίση. Τουναντίον, είναι μια σπάνια περίπτωση μικρής ημίκλειστης οικονομίας το εξαγωγικό μοντέλο της οποίας συνθέτουν διαχρονικά η υπερβολική συμμετοχή του τριτογενούς τομέα στο σύνολο των εξαγωγών, ενώ η συμμετοχή  του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα είναι πολύ χαμηλή. Επίσης, οι εξαγωγές της Ελλάδας έχουν μεγάλη εξάρτηση από τα πετρελαιοειδή.

Η διαΝΕΟσις προσεγγίζει το θέμα των εξαγωγών της Ελλάδας ολιστικά χαρτογραφώντας τις εξαγωγές και τις εξαγωγικές επιχειρήσεις πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης και καταγράφοντας και αναλύοντας τις απόψεις των ιδίων επιχειρήσεων σχετικά με τη λειτουργία τους και τη στρατηγική των εξαγωγών τους δίνοντας έτσι μια πλήρη εικόνα για το πώς θα έπρεπε η χώρα μας να λειτουργεί στην παγκόσμια σκακιέρα.

Τι εμποδίζει όμως τις επιχειρήσεις από το να εξάγουν; Σύμφωνα με τις ίδιες ο ελλιπής τραπεζικός δανεισμός, η γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις στην επιστροφή του ΦΠΑ αποτελούν τα σημαντικότερα εμπόδια από πλευράς πολιτείας για την ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητάς τους, ενώ στις εσωτερικές αδυναμίες τους συγκαταλέγονται το υψηλό κόστος λειτουργίας τους, η έλλειψη ρευστότητας και τα αδύναμα δίκτυα πώλησης του εξωτερικού.

Ως προς τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των εταιρειών τους η τριπλέτα που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη συχνότητα απαντήσεων είναι η ποιότητα, η ελληνικότητα των προϊόντων και η συνέπεια στην τήρηση συμφωνιών. Μπορούν όμως αυτά να εγγυηθούν την κερδοφορία και βιωσιμότητα μιας εξαγωγικής επιχείρησης; Αναλογιστείτε την περίπτωση του ελληνικού ελαιολάδου. Είναι εξαιρετικής ποιότητας και με ελληνική αυθεντικότητα, αλλά εξάγεται κατά 70% ως χύμα στην Ιταλία, η οποία το επανεξάγει συσκευασμένο και τυποποιημένο σε άλλες χώρες απολαμβάνοντας όλα τα οφέλη της προστιθέμενης αλυσίδας αξίας. Οι αριθμοί αποτυπώνουν αυτή τη στρέβλωση με σαφή τρόπο: το μερίδιο της Ελλάδας στην αγορά ελαιολάδου των ΗΠΑ είναι 3% ενώ της Ιταλίας 43%!

Η δρ Φαίη Μακαντάση είναι επικεφαλής Ερευνών της διαΝΕΟσις

Η επιτυχημένη πολιτική για
την επιχειρηματική εξωστρέφεια

Η έρευνα της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με το Εργαστήριο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών επιχειρεί μια χαρτογράφηση των ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων με σκοπό να αναδείξει τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για τις εξαγωγές των ελληνικών επιχειρήσεων. Βασικό εύρημα της μελέτης είναι πως οι ελληνικές εξαγωγές γίνονται από λίγες, πολύ μεγάλες επιχειρήσεις. Μια επιχείρηση που ανήκει στο 1% των εξαγωγικών επιχειρήσεων με τις υψηλότερες εξαγωγές εξάγει πάνω από 100 φορές περισσότερο σε σχέση μια επιχείρηση που ανήκει στο υπόλοιπο 99%. Επιπλέον η εξαγωγική επίδοση συνδέεται με την καινοτομία, την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου και τη δυνατότητα δανεισμού των επιχειρήσεων με χαμηλό κόστος. Κατά συνέπεια μια επιτυχημένη πολιτική για την προώθηση της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων θα πρέπει να εστιάσει σε τέσσερις βασικούς παράγοντες: το μέγεθος της επιχείρησης, την καινοτομία, το ανθρώπινο κεφάλαιο και την εξάλειψη χρηματοδοτικών περιορισμών.

Ομως, η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από σημαντικά αντικίνητρα αύξησης του μεγέθους των επιχειρήσεων και οι ΜμΕ αποτελούν τη βάση της οικονομικής δραστηριότητας. Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από το μέγεθος της επιχείρησης μπορούν να προκύψουν μέσα από σχήματα που δημιουργούν συνέργειες, όπως τα διεπιχειρηματικά δίκτυα (clustering).

Επιπλέον η μελέτη προτείνει τη θέσπιση κινήτρων για μια καθετοποίηση της εξαγωγικής αλυσίδας, στην οποία οι ΜμΕ θα συμβάλουν έμμεσα στις εξαγωγές μέσα από την τροφοδότηση των μεγάλων εξαγωγικών επιχειρήσεων. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η ένταξη μικρότερων επιχειρήσεων σε ένα περιβάλλον εξωστρέφειας, χωρίς απαραίτητα να καθίστανται οι ίδιες άμεσα εξαγωγικές και να επιβαρύνονται με το υψηλό κόστος που απαιτεί η εξαγωγική διαδικασία. Επίσης επιτυγχάνεται η υποκατάσταση εισαγόμενων εισροών από τις μεγάλες εξαγωγικές επιχειρήσεις, δημιουργώντας μια δευτερογενή θετική επίδραση στο εμπορικό ισοζύγιο.

Η Μαργαρίτα Κατσίμη είναι καθηγήτρια στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της συγγραφικής ομάδας της έρευνας της Διανέοσις

ΚΥΚΛΟΣ ΙΔΕΩΝ X: Η ΕΕ το 2030 και η θέση της Ελλάδας: Λιγότερο Ή περισσότερο άνισοι μέσα στην ΕΕ

Η επόμενη μέρα

Η τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα μπαίνει με μια πρωτόγνωρη πανδημία με συγκλονιστικές  επιπτώσεις στο σύνολο του πλανήτη.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση αντέδρασε γρήγορα και αποτελεσματικά, υπερβαίνοντας τις συνήθεις δυσκολίες της και δίνοντας ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα για ουσιαστική ενοποίησή της.

Για την επόμενη δεκαετία υπάρχει λοιπόν για όλες τις χώρες της ΕΕ ένας συλλογικός στρατηγικός επενδυτής ο οποίος διαθέτει ισχυρή χρηματοδότηση για τα κράτη-μέλη της ΕΕ και επιλέγει τομείς-κλειδιά που έχουν σχέση με τις προκλήσεις και τους κινδύνους του 21ου αιώνα.

Απόδειξη αυτών των επιλογών είναι η προτεραιότητα στην πράσινη συμφωνία, στην ενιαία ψηφιακή αγορά, στην έρευνα και καινοτομία, στην κοινωνική σύγκλιση και βέβαια στην αυτονομία της Ευρώπης απέναντι στις άλλες μεγάλες δυνάμεις.

Το 2030 θα μπαίνουμε στην 4η δεκαετία του 21ου αιώνα. Εξαρτάται λοιπόν από τα εσωτερικά πολιτικά και παραγωγικά συστήματα του κάθε κράτους-μέλους πώς θα χρησιμοποιήσει πόρους και συνθήκες για την εθνική τους ασφάλεια και την κοινωνική ευημερία.

Η σύγκλιση με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο είναι μια σύνθετη διαδικασία που αφορά πολλούς και σημαντικούς δείκτες οι οποίοι αποτυπώνουν: τη λειτουργία των θεσμών, τη διαφάνεια, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, το εκπαιδευτικό σύστημα, την υποστήριξη ενός υγιούς παραγωγικού μοντέλου, την απασχόληση, τις νέες δομές ενός κοινωνικού κράτους που πρέπει να αντιμετωπίζει τις νέες προκλήσεις.

Το αν λοιπόν η Ελλάδα το 2030 θα έχει προχωρήσει στη σύγκλιση και θα έχει αντιμετωπίσει τις ανισότητες, εσωτερικές και εξωτερικές, εξαρτάται:
1. Από το όραμα που θα θέσει για τον 21ο αιώνα, δηλαδή την ασφάλεια και την ευημερία όλων των Ελλήνων. Κοινότυπο και μεγαλειώδες.

2. Το κλειδί για την υλοποίησή του, δηλαδή: ένα σαφές πλαίσιο -στόχο που κατά την άποψή μου είναι η πρωτοπορία στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση.

3. Ενα εφαρμοστικό πλαίσιο που θα επιτρέπει ευελιξία, ταχύτητα  και αποτελεσματικότητα.

Τα τρία παραπάνω στοιχεία μπορούν να γίνουν τα δαφνόφυλλα που θα κάνουν την Πυθία αισιόδοξη για το 2030.

Η Αννα Διαμαντοπούλου είναι πρόεδρος του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη, πρώην επίτροπος ΕΕ, πρώην υπουργός

Το στήριγμα της ΕΕ

Η γενικευμένη γεωπολιτική ρευστότητα και οι δυσμενείς εξελίξεις στην οικονομία, στο περιβάλλον, στην υγειονομική κατάσταση, στον τομέα της ασφάλειας καθιστούν οποιαδήποτε πρόβλεψη για την πορεία της ΕΕ και της Ελλάδας τα προσεχή 10 χρόνια εξαιρετικά επισφαλή.

Η φύση και η ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η ανθρωπότητα καθιστούν την ευρωπαϊκή ενοποίηση ακόμα πιο απαραίτητη δεδομένου ότι δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από ένα κράτος, ακόμα και ένα μεγάλο και ισχυρό κράτος, χωρίς ευρύτερη συνεργασία.

Η σημερινή παγκόσμια κρίση μάς βοηθάει να συνειδητοποιήσουμε ότι πολλές από τις κατακτήσεις των τελευταίων 60 ετών που επιτεύχθηκαν χάρη στην ΕΕ δεν είναι αυτονόητες και μπορεί να ανατραπούν.

Ο τρόπος θεσμικής δόμησης της ΕΕ πριμοδοτεί τις μικρές και μεσαίες χώρες και ενισχύει την επιρροή τους. Η θεσμική «ισότητα» είναι δεδομένη, αλλά το ζητούμενο είναι η σύγκλιση με τον μέσο όρο.

Η πορεία της Ελλάδας θα εξαρτηθεί βεβαίως από το πού θα πορευθεί η Ευρώπη αλλά κυρίως από τις πολιτικές που θα ακολουθήσει η ίδια η χώρα μας. Οι οιωνοί είναι καλοί γιατί το πιθανότερο είναι η ΕΕ να κινηθεί προς μεγαλύτερη ενοποίηση, γεγονός που ευνοεί τη σύγκλιση. Η ΕΕ όχι μόνο ανασυντάσσεται αλλά και προχωράει σε εμβάθυνση.

Ηδη τα τελευταία χρόνια πολλές από τις δομικές αδυναμίες της οικονομικής και νομισματικής ένωσης έχουν θεραπευθεί, οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας που ελήφθησαν τον Μάιο αποτελούν ιστορικό βήμα και οι πρόσφατες προτάσεις της επιτροπής για το Προσφυγικό και Μεταναστευτικό δείχνουν ότι βασίζουμε προς περισσότερη Ευρώπη σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα όπως η μετανάστευση. Η αντιμετώπιση της μετανάστευσης από κάθε λαό συνδέεται με τις παραδόσεις, την ιστορία και την ταυτότητά του, με τον διαφορετικό τρόπο που βλέπει κάθε λαός τον «άλλο».

Πιστεύω ότι και στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής άμυνας οι μεγάλες προκλήσεις, με πρόσφατο παράδειγμα όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο σε συνδυασμό με την υποβάθμιση της αμερικανικής παρουσίας και αξιοπιστίας, θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε μεγαλύτερη σύγκλιση και συνεργασία στους τομείς αυτούς. Η Ευρώπη, με πρωταγωνιστή τον πρόεδρο Μακρόν, αποκτά συνείδηση του γεωπολιτικού της ρόλου.

Ο Δημήτρης Κούρκουλας είναι πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και πρέσβης της ΕΕ

Νέο Σύμφωνο για Μετανάστευση και Ασυλο

Η 23^η Σεπτεμβρίου ήταν μια μεγάλη, μια ιστορική μέρα για την Ευρώπη. Οπως και με το Ταμείο Ανάκαμψης, η Ευρώπη κάνει βήματα μπροστά για να διορθώσει προβλήματα πρωτοφανή σε έκταση, σε βάθος, σε μέγεθος, ειδικά σε τομείς που οι γνωστοί καταστροφολόγοι προέβλεπαν πως η Ευρώπη θα αποτύχει. Με την πρόταση αυτή, χαράσσουμε τις παραμέτρους ενός δύσκολου συμβιβασμού γιατί οι προτεραιότητες των κρατών – μελών είναι πολύ διαφορετικές. Διαμορφώσαμε τους όρους μιας συμφωνίας επικεντρώνοντας σε αυτά που ξέρουμε ότι μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ενός ιστορικού συμβιβασμού. Προτείνουμε ένα μείγμα πολιτικής το οποίο επανεπιβεβαιώνει την αρχή πως η Ευρώπη θα παραμείνει ένας προορισμός ασύλου, για τους κατατρεγμένους του κόσμου. Αλλά όσοι δεν δικαιούνται την προστασία του ασύλου, θα πρέπει να επιστρέφουν στις χώρες από τις οποίες ήρθαν. Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, θέτει για πρώτη φορά το ζήτημα της υπευθυνότητας. Με μεγάλες και συστηματικές επιστροφές αλλά και σχέσεις εμπιστοσύνης με τρίτες χώρες που θα μπορούν να κρατήσουν τον κόσμο τους εκεί. Με ένα σχέδιο αποτελεσματικής και συλλογικής προστασίας των συνόρων, που αποδείχθηκε στον Εβρο ότι είναι δυνατή.

Το σχέδιο του 2016, ήταν μια πρόταση καρδιάς. Ενα ιδεαλιστικό κείμενο με τo οποίο ζητούσαμε αλληλεγγύη χωρίς να οικοδομήσουμε πρώτα την υπευθυνότητα. Ετσι οδηγηθήκαμε σε ένα προαποφασισμένο αποτέλεσμα αποτυχίας και έντασης. Αυτό δηλητηρίασε κάθε προοπτική. Σήμερα φτιάχνουμε ένα νέο σύστημα, που συνδυάζει την υπευθυνότητα με την αλληλεγγύη.

Εναν μηχανισμό μόνιμης, αποτελεσματικής και εξασφαλισμένης αλληλεγγύης. Ενα νέο σύστημα πρακτικό, ρεαλιστικό που πιστεύουμε ότι θα δουλέψει.  Ακριβώς γιατί στο νέο σύστημα όλοι έχουν κάτι να περιμένουν. Η Ιταλία, η Ισπανία και η Μάλτα, έχουν μια ιδιαίτερη τυπολογία αλληλεγγύης για περιπτώσεις διάσωσης στη θάλασσα. Στην Ελλάδα έχουμε για πρώτη φορά ένα μηχανισμό κρίσης για περιπτώσεις που έχουμε γνωρίσει και ίσως ξαναζήσουμε. Οι χώρες του Βίζεγκραντ δεν έχουν βέβαια την υποχρεωτική μετεγκατάσταση, αλλά έχουν την υποχρέωση συνεισφοράς στο σύστημα αλληλεγγύης. Οι χώρες υποδοχής έχουν μεγαλύτερη ασφάλεια και προβλεψιμότητα στις πολιτικές τους.

Η Ευρώπη άγκυρα για την Ελλάδα: Είναι σημαντικό για την Ελλάδα ότι το υψηλό δημόσιο χρέος της είναι στα χέρια του ESM, στα χέρια δηλαδή της ευρωπαϊκής οικογένειας.  Αυτό αποτελεί και τη βασική άγκυρα σταθερότητας της χώρας, όταν μετά τις εκκεντρικότητες του πρώτου εξαμήνου του 2015, το πολιτικό σύστημα και οι ιστορικές θυσίες των Ελλήνων αγκίστρωσαν τη χώρα μας οριστικά στον πυρήνα της Ευρώπης.

Ανήκω στην αισιόδοξη σχολή σκέψης. Πιστεύω ακράδαντα ότι η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στις δίδυμες μεταβάσεις, στην πράσινη και στην ψηφιακή. Θα έχουμε πρωτοφανείς πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, για να επενδύσουμε σε τομείς όπως η εκπαίδευση, οι δεξιότητες, η αγορά εργασίας, παράλληλα με το Μεταναστευτικό όπου ξεκινάει η διαδικασία μιας ευρωπαϊκής ασπίδας που απλώνεται για να μας καλύψει. Στα εθνικά, οι Τούρκοι βρήκαν απέναντί τους ένα τείχος διεθνούς δυτικής και ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Μετά από όλα όσα περάσαμε έχουμε μπροστά μας μια περίοδο πιο ομαλή, πιο βατή και με περισσότερες συμμαχίες και φίλιες δυνάμεις δίπλα μας.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής

Λιγότερο ή περισσότερο άνισοι μέσα στην ΕΕ;

Το κληροδότημα των τελευταίων 10 ετών στην Ευρώπη είναι μια απόκλιση της οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ χωρών αλλά και περιοχών εσωτερικά των χωρών, και πολιτική αστάθεια η οποία έχει αμφισβητήσει βασικούς θεσμούς όπως η ελευθερία του Τύπου ή η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Ταυτόχρονα συνεχίζονται ή ακόμα και επιδεινώνονται όλες οι ροπές της προηγούμενης δεκαετίας, ενώ  στη γενική αβεβαιότητα προστίθενται: α) το παγκόσμιο πολυμερές σύστημα που δεν λειτουργεί, β) η ψηφιοποίηση των κοινωνιών, η οποία αλλάζει και το οικονομικό υπόδειγμα αλλά και τα κοινωνικά ρίσκα στα οποία είμαστε εκτεθειμένοι, όπως τα προσωπικά δεδομένα που ταξιδεύουν σε διαδικτυακά σύννεφα και θέτουν θέματα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο, γ) και πάνω απ’ όλα η κλιματική αλλαγή.

Για την Ελλάδα, το σημείο εκκίνησης είναι αναμφισβήτητα μειονεκτικό. Υπάρχουν όμως τρεις ελαφρυντικοί παράγοντες που μας δίνουν μια μοναδική ευκαιρία για εκμοντερνισμό.

n Η περίοδος χάριτος αναφορικά με την αποπληρωμή του χρέους για κάτι παραπάνω από 10 χρόνια.

n Η Ελλάδα προβλέπεται να λάβει 32,1 δισ. ευρώ (12,5 δισ. ευρώ δάνεια και λίγο πάνω από 19,5 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις) από ευρωπαϊκούς πόρους και το Ταμείο Ανάκαμψής.

n Η Ελλάδα έχει περιληφθεί στο σύστημα ποσοτικής χαλάρωσής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που σημαίνει ότι μπορεί και να  δανείζεται από τις αγορές αλλά και να επωφελείται από την όποια επεκτατική νομισματική πολιτική.

Αυτό είναι το υπόβαθρο στο οποίο πρέπει να χτίσει η Ελλάδα την επόμενη δεκαετία. Θέτω τρεις προτεραιότητες:

1. Η πράσινη μετάβαση. Πρώτον, γιατί το θέμα είναι επιτακτικό, αλλά και γιατί όλες οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν χρειάζονται επενδύσεις οι οποίες οι ίδιες θα δημιουργήσουν ανάπτυξη.

2. Αμεση αναβάθμιση του Ασφαλιστικού, δεδομένου της γήρανσης το πληθυσμού αλλά και της μετανάστευσης του πιο εξειδικευμένου και νέου πληθυσμού.

3. Εκσυγχρονισμός της δομής του συστήματος εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες, ως το βασικό θεμέλιο στο οποίο χτίζονται δεξιότητες για παραγωγικό δυναμικό.

Η Μαρία Δεμερτζή είναι αναπληρώτρια διευθύντρια, Bruegel, Βρυξέλλες

Τέσσερις προκλήσεις

Η χώρα αποφοίτησε από μια τεράστια κρίση με ένα νέο κεκτημένο πολιτικής υπευθυνότητας. Εχουμε ένα από τα πλέον φιλευρωπαϊκά και μετριοπαθή κοινοβούλια στην ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει και την κυβέρνηση και τη μείζονα αντιπολίτευση και τουλάχιστον δύο ακόμα μικρότερα κόμματα της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης σήμερα.

Η χώρα έχει διακομματικά κατακτήσει τον υψηλότερο δείκτη πολιτικής υπευθυνότητας των τελευταίων δεκαετιών.

Ομως οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η χώρα μέσα στην ερχόμενη δεκαετία ξεπερνάνε τις δυνάμεις μιας κυβέρνησης ή ακόμα και τις δυνάμεις μιας χώρας.

Η Ελλάδα έχει τέσσερις θεμελιώδεις προκλήσεις μπροστά της το 2030: οικονομική ανάπτυξη και βιωσιμότητα, κλιματική αλλαγή, μεταναστευτική πρόκληση και εξωτερική ασφάλεια. Και στις τέσσερις, οι υπεύθυνες εθνικές επιλογές είναι αναγκαία προϋπόθεση, αλλά ο ρόλος της ΕΕ θα είναι καθοριστικός.

Το πού θα βρίσκεται η Ελλάδα στην ΕΕ το 2030 έχει σε μεγάλο βαθμό να κάνει με το πόσο πιο συνεκτική, ενοποιημένη, ολοκληρωμένη θα είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση.

Οικονομική ανάπτυξη και βιωσιμότητα χρέους

Συνδέεται με το Δημογραφικό και με τις εγχώριες μεταρρυθμίσεις. Με το πώς η χώρα θα επενδύσει για την ψηφιακή σύγκλιση με την ΕΕ και την πράσινη μετάβαση. Τι θα κάνουμε με τις μεταρρυθμίσεις, με την εκπαίδευση και κατάρτιση, με το Ασφαλιστικό κ.λπ.

Συνδέεται επίσης με τις κρίσιμες αποφάσεις δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης της (ατελούς ακόμα) οικονομικής και νομισματικής ένωσης και της ΕΕ.

Κλιματική αλλαγή

Θα είναι βαριές οι συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη, των ακραίων καιρικών φαινομένων, για μια χώρα με τη νησιωτικότητα της Ελλάδας, τα θερμά κλίματα της Ελλάδας, που κινδυνεύει με ερημοποίηση περιοχών και άνοδο της στάθμης των υδάτων, η οποία θα καταπιεί τμήματα ολόκληρα ελληνικών παραλιών. Εδώ οι επιδόσεις της ΕΕ αλλά και ο διακρατικός συντονισμός σε παγκόσμια κλίμακα θα κρίνουν τα αποτελέσματα.

Διαχείριση μεταναστευτικών ροών

Η Ελλάδα είναι πύλη εισόδου στην Ευρώπη. Αυτό δεν θα αλλάξει όσο παραμένουμε μια ανεπτυγμένη και σχετικά ευημερούσα ευρωπαϊκή χώρα.

Χρειάζεται στενότερη ενοποίηση στη μεταναστευτική πολιτική και πολιτική ασύλου. Επιμερισμός βαρών. Το Νέο Σύμφωνο που παρουσίασε η Επιτροπή είναι στη σωστή κατεύθυνση.

Ασφάλεια απέναντι στην Τουρκία

Αμυντική αποτρεπτική δυνατότητα, αλλά κυρίως πολιτικοδιπλωματική ισχύς.

Εδώ χρειάζονται άλματα ενοποίησης στην ευρωπαϊκή κοινή εξωτερική πολιτική, πολιτική ασφάλειας, κοινή αμυντική πολιτική. Από τα οποία έχουν να ωφεληθούν κατεξοχήν χώρες που αντιμετωπίζουν εξωτερική απειλή όπως η Ελλάδα.

Οι στόχοι αυτοί συνδέονται με την επιδίωξη «στρατηγικής αυτονομίας» της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο Γιώργος Παγουλάτος είναι γενικός διευθυντής ΕΛΙΑΜΕΠ, καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών