Ο μύλος της αντίδρασης

Τα πολύ παλιά τα χρόνια, κατά την άγρια μαρξιστική μας εφηβεία, μια από τις αγαπημένες μας λυρικές εκφράσεις ήταν το «νερό στον μύλο της αντίδρασης». Δεδομένου ότι τα συντριπτικά περισσότερα από τα παιδιά στις παρέες μας ήταν «παιδιά της πόλης» – της μεγαλούπολης, για την ακρίβεια -, δεν είχαμε σαφή εικόνα γύρω από το πώς ακριβώς λειτουργεί ένας παραδοσιακός μύλος, αλλά επικρατούσε γενικώς η αίσθηση ότι το νερό είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του· αφ’ ης στιγμής, μάλιστα, δεν ήταν ένας κοινός μύλος, αλλά ένας «μύλος της αντίδρασης», το να ρίχνουμε νερό στον συγκεκριμένο μύλο δεν ήταν κάτι που θα άρεσε στον θείο Μαρξ, στον θείο Λένιν και στο υπόλοιπο συγγενολόι. Ως «αντίδραση» και ως «αντιδραστικούς» ορίζαμε τις ιδέες και τους φορείς των ιδεών που δεν συμφωνούσαν με τις δικές μας ιδέες. Απλοϊκές αντιλήψεις και, μολονότι δεν το ξέραμε τότε, εν δυνάμει ολέθριες, παρά (ή, μάλλον, εξαιτίας) την απλοϊκότητά τους.

Με τον καιρό, το «νερό στον μύλο της αντίδρασης» κατέστη συνώνυμο κάθε πραγματικής ή φανταστικής προβοκάτσιας και, ευρύτερα, των ανεπιθύμητων παρενεργειών κάθε ακτιβιστικής ενέργειας. Αυτή η έκφραση μου ήρθε κατευθείαν στο μυαλό – φταίει και η ηλικία, δεν γεννάται θέμα – μόλις πληροφορήθηκα ότι οι «Ρουβίκωνες», εκείνοι οι παρορμητικοί μεσήλικοι με ιδιοσυγκρασία εφήβου και νοημοσύνη νηπίου, εισέβαλαν στο γραφείο της λοιμωξιολόγου Ελένης Γιαμαρέλου – της πρώτης, ίσως και της μοναδικής λοιμωξιολόγου στην υφήλιο που διατείνεται ότι δεν πρόκειται να κολλήσεις τον κορωνοϊό μεταλαμβάνοντας με το ίδιο κουταλάκι, αρκεί να… πιστεύεις στο μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Με συγχωρείτε, αλλά αυτό είναι της ίδιας τάξεως και ισχύος επιχείρημα με την πίστη ότι δεν πρόκειται να τρακάρεις παραβιάζοντας τον κόκκινο σηματοδότη, αρκεί να… πιστεύεις ότι δεν θα τρακάρεις. Θέλετε και τον συνήγορο του Διαβόλου; Υπάρχουν πράγματι αρκετές πιθανότητες να μην τρακάρεις παραβιάζοντας το κόκκινο (εξ ου και στατιστικά οι παραβιάσεις είναι πάντοτε πιο πολλές από τα τρακαρίσματα). Εάν επαφίεσαι όμως αποκλειστικά στην πίστη, στο γούρι ή και απλώς στην παράνοια του κάθε οδηγού, ισοδυναμεί με το να παραδέχεσαι ότι ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας είναι μια πιο κομψή παραλλαγή της ρώσικης ρουλέτας.

Επιστρέφοντας στη λοιμωξιολόγο της καρδιάς μας, υπενθυμίζω ότι ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών έσπευσε (με μια ανακοίνωση εξόχως διπλωματική στη διατύπωσή της, είναι αλήθεια) να καταδικάσει την «πατέντα» της κυρίας Γιαμαρέλου για τη Θεία Κοινωνία και να καταδείξει πόσο επικίνδυνο είναι να μπερδεύουμε τις επιστημονικές με τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις. Φαίνεται πως η υπέρμετρη διακριτικότητα του ΙΣΑ δεν απέφερε καρπούς – η ανακοίνωσή του πέρασε στα ψιλά – και ανέλαβε ο Ρουβίκωνας να μεταδώσει το μήνυμα με λίγο περισσότερο τζερτζελέ. Από εδώ ξεκινάει ο γνωστός τραγέλαφος. Βλέπετε, ο τζερτζελές μπορεί να διευκολύνει μεν τη διάδοση του μηνύματος, αλλά διευκολύνει εξίσου και τη μετατόπιση της προσοχής μας από το μήνυμα στον αποστολέα του μηνύματος ή στον παραλήπτη. Με άλλα λόγια; Δεν μας ενδιαφέρει πλέον τι ισχυρίζεται η Γιαμαρέλου, αλλά ποιος της επιτίθεται.

Εάν συζητήσετε με «αρνητές» των μέτρων για την καταστολή της πανδημίας, θα σκοντάψετε πάνω σε κάθε διαβάθμιση διαταραχής: ήπια, μεσαία, ακραία κ.ο.κ. Ωστόσο, εύκολα θα εντοπίσετε μια κοινή προδιάθεση όλων των «αρνητών», άλλοτε ομολογημένη και άλλοτε ανομολόγητη: την ανάγκη για «μάρτυρες» του αρνητισμού. Μέχρι στιγμής, ο… διωγμός των «αρνητών» δεν έχει επιφέρει τα αναμενόμενα υψηλά ποσοστά «μαρτύρων». Ως εκ τούτου, κάθε νέος «μάρτυρας» είναι ευπρόσδεκτος. Καθώς θα λέγαμε κι εμείς οι παλαιότεροι: πάλι ο Ρουβίκωνας έριξε νερό στον μύλο της αντίδρασης.