Το κόστος {LF}της ελαφρότητας

Και όμως την εβδομάδα που η χώρα φώναξε πως «δεν θα περάσει ο φασισμός», ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατάφερε να είναι στη νοητή πρώτη γραμμή της κοινωνικής κραυγής και ας ήταν ένας μακρινός πρόγονός του εκείνος «ο φίλος που ήξερε και έπαιζε το ακορντεόν». Η ατυχής χρήση του συνθήματος «Δεν είναι αθώοι», το οποίο είχε ταυτιστεί με την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής, σε βάρος της Νέας Δημοκρατίας από την πλέον φιλικά προσκείμενη στον ΣΥΡΙΖΑ εφημερίδα και η επιλογή της ηγεσίας του κόμματος να κλιμακώσει την αντιπαράθεσή της με τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης και σημερινό βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ συνέβαλαν στην υποβάθμιση της σημασίας της καταδικαστικής απόφασης στη δημόσια συζήτηση. Ως ενέργειες, λοιπόν, μοιραία στέρησαν από τον πλέον ισχυρό σημερινό εκπρόσωπο του αριστερού ημισφαιρίου την ευκαιρία να προβληθεί ως ο κατ’ εξοχήν αντίπαλος του καθολικά αποδεκτού – στην τρέχουσα συγκυρία – ως «Κακού». Ηταν μια κακή στιγμή για τον ΣΥΡΙΖΑ ή ήταν μια ακόμα ένδειξη της αδυναμίας του να κερδίσει ακόμα και το ελάχιστο χαμένο έδαφος από τον αντίπαλό του;

Οι μετρήσεις απαντούν με σαφή δεδομένα στο ερώτημα αυτό. Πολλοί θα απέδιδαν αυτή τη δυστοκία του ΣΥΡΙΖΑ στο εχθρικό μιντιακό περιβάλλον – μέσω του οποίου επιχειρείται όντως συχνά η απονομιμοποίηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης – ή στην απότομη ύφεση που επέφερε η πανδημία και στην υποχρεωτική υιοθέτηση από την κυβέρνηση πολιτικών στήριξης του εισοδήματος – οι οποίες στέρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ το έτοιμο επιχείρημα του «ανάλγητου νεοφιλελευθερισμού» της ΝΔ. Τέτοιου τύπου αναλύσεις – παρότι βάσιμες – συσκοτίζουν το δομικότερο πρόβλημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης: την ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίζει τον ρόλο της.

Η ελαφρότητα μιας αντιπολίτευσης δεν ταυτίζεται με την έλλειψη συναινετικής διάθεσης από μέρους της, αλλά με τη νωθρότητα στις αντιδράσεις της έναντι των κακώς κειμένων της κυβέρνησης και κυρίως με την πλήρη υιοθέτηση της στρατηγικής του «ώριμου φρούτου», δηλαδή την εγκατάλειψη κάθε εγχειρήματος ενεργητικής αποδόμησης των πολιτικών επιλογών της κυβέρνησης εν αναμονή της αυτο-διάψευσής της. Η ενέργεια του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται σήμερα να εξαντλείται στη χρήση ψεύτικων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τους οποίους ουσιαστικά επιτίθεται σε προσωπικό επίπεδο στους πολιτικούς του αντιπάλους. Τέτοιες τακτικές εκλαμβάνονται όμως όλο και συχνότερα από την κοινή γνώμη ως παρενόχληση και έχουν αποδειχτεί και στην πράξη – όπως στη χαρακτηριστική περίπτωση του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας το 2014, όταν η καμπάνια υπέρ της ανεξαρτησίας εστίασε στην τακτική των προσωπικών επιθέσεων – ως μη αποτελεσματικές.

Δεν είναι εύκολο να είσαι στην αντιπολίτευση, ειδικά αν έχεις βρεθεί μετεωρικά στη θέση του κυβερνώντος και αν δεν περνούσε από το μυαλό σου ότι θα χάσεις τις εκλογές από ένα κόμμα του πάλαι ποτέ ατιμασμένου δικομματισμού. Το σοκ της απροσδόκητης ήττας του 2019 έχει ακινητοποιήσει την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, με μοιραία συνέπεια να πιστέψει ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα πέσει από μόνη της. Ομως το 2020 δεν είναι ίδιο με το 2012. Τότε έφτανε απλώς λίγη υπομονή για να φτάσει το τέλος της όψιμα μνημονιακής ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά. Η ελαφριά ως μηδενική αντιπολιτευτική προσπάθεια σήμερα θα έχει το κόστος της.

Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας