Τα πολιτικά δικαιώματα των χρυσαυγιτών και η ευθύνη της κυβέρνησης

Είναι αλήθεια ότι στον νέο Ποινικό Κώδικα δεν προβλέπεται ποινή αποστέρησης πολιτικών δικαιωμάτων. Ομως, πάνω σε αυτή την αλήθεια χτίστηκαν πολλά και επικίνδυνα ψέματα. Ο νέος ΠΚ δεν είναι του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι ένα έργο δεκαετιών. Στις νομοπαρασκευαστικές του επιτροπές, όταν η Χρυσή Αυγή δεν απασχολούσε κανέναν και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υπήρχε, προήδρευσαν ιερά τέρατα του Ποινικού Δικαίου, όπως οι αείμνηστοι Ανδρουλιδάκης, Μυλωνόπουλος, Μανωλεδάκης και έπειτα οι Συμεωνίδου-Καστανίδου, Μαρκής και Αργυρόπουλος. Πρόσωπα αναμφισβήτητης επιστημονικής επάρκειας και υπεράνω κάθε υποψίας για σκοπιμότητες και μάλιστα υπέρ νεοναζιστών. Ολες οι νομοπαρασκευαστικές επιτροπές εισηγήθηκαν την κατάργηση της παρεπόμενης ποινής αποστέρησης πολιτικών δικαιωμάτων. Κανείς δεν διατύπωσε, μέχρι αυτές τις μέρες, έναν σοβαρό επιστημονικό αντίλογο. Ακόμη και στην τελευταία συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής, ημέρες πριν ψηφιστεί ο νέος ΠΚ και ανέλθει στην εξουσία η ΝΔ, και ενώ στη συνεδρίαση συζητήθηκε το θέμα της Χρυσής Αυγής ως προς τις κύριες ποινές, κανείς, ούτε η ΝΔ, δεν έφερε αντίρρηση στη συγκεκριμένη ρύθμιση. Η παρούσα κυβέρνηση από την πρώτη στιγμή, κυρίως διά του υπουργού Δικαιοσύνης, εξήγγειλε πολλές φορές την αλλαγή του, συνέστησε μάλιστα και νέα νομοπαρασκευαστική. Για τη συγκεκριμένη διάταξη δεν έγινε κουβέντα. Αλλωστε, οι εξαγγελίες αυτές δεν είχαν καμιά σοβαρότητα. Γίνονταν όταν «το κοινό περί δικαίου αίσθημα» εξεγειρόταν από την επικαιρότητα, αυτό που συμβαίνει και σήμερα. Μικροπολιτική του χειρίστου είδους. Ο Ποινικός Κώδικας είναι το δεύτερο σημαντικότερο νομικό κείμενο μετά το Σύνταγμα σε μια δημοκρατία. Η κυβέρνηση το χρησιμοποίησε ως επικοινωνιακό όπλο. Το αποτέλεσμα είναι ο νέος ΠΚ, αν και είναι ένα σπουδαίο και σύγχρονο νομοθέτημα, φυσικά με ελλείψεις και αστοχίες, να έχει απαξιωθεί στα μάτια των πολιτών, η παραπληροφόρηση να οργιάζει, όσοι επιχειρούν να μιλήσουν ψύχραιμα να αντιμετωπίζουν την κτηνώδη άγνοια του όχλου που ζητεί ανασκολοπισμούς κάθε φορά που ερεθίζεται και οι πιθανότητες να γίνει μια σοβαρή συζήτηση για το αν και ποιες αλλαγές απαιτούνται να έχουν εξανεμιστεί.

Ομως αυτό που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι ακόμη σοβαρότερο. Η κυβέρνηση, ενώ φυσικά γνώριζε ότι η δίκη της ΧΑ ήταν σε εξέλιξη και σε πρώτο βαθμό θα τελείωνε επί των ημερών της, δεν έκανε τίποτε επί 14 μήνες. Δεν γίνεται να κατηγορούμε τον ΣΥΡΙΖΑ ότι νομοθέτησε ενώ γνώριζε την υπόθεση και να μην κατηγορούμε τη σημερινή κυβέρνηση, θαρρείς κι αυτή δεν τη γνώριζε. Και η θεραπεία του «λάθους» περιλαμβανόταν στην εισηγητική έκθεση του ΠΚ. Η κατάργηση της ποινής της αποστέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων δεν έγινε για να εξυπηρετηθεί καμιά σκοπιμότητα. Εγινε γιατί επιλέχθηκε (και σωστά, κατά τη γνώμη μου) να μην υπάρχει ως ποινή στον ΠΚ, αλλά οι προβλέψεις των συνταγματικών διατάξεων των άρθρων 51§3 και 55 να εξειδικευτούν στην εκλογική νομοθεσία. Τη λύση αυτή η κυβέρνηση και ειδικότερα ο αρμόδιος υπουργός Δικαιοσύνης και ο παντεπόπτης συνταγματολόγος υπουργός Επικρατείας είναι προφανές ότι την αγνοούσαν. Πράγμα που αποδεικνύει ότι όλη η κριτική στον νέο ΠΚ στερούνταν σοβαρότητας, αφού ούτε την εισηγητική του έκθεση δεν διάβασαν. Η λύση αυτή, μάλιστα, ξεπερνά το ψευδοπρόβλημα της αναδρομικότητας, γιατί καταλαμβάνει οπωσδήποτε τους κατηγορουμένους στην υπόθεση της ΧΑ, εφόσον, βέβαια, καταδικαστούν αμετάκλητα. Αλλωστε, η απαίτηση για αμετάκλητη καταδίκη υπήρχε και με τον προηγούμενο ΠΚ, γιατί ερείδεται απευθείας σε διάταξη του Συντάγματος και η συζήτηση που γίνεται επ’ αυτού είναι ανόητη. Η λύση αυτή υποδείχθηκε εγκαίρως στην κυβέρνηση, η οποία την αγνόησε. Την περιέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ και κατέθεσε μια κατάπτυστη τροπολογία που θα ήταν για γέλια, αν δεν ήταν για κλάματα. Και εδώ αρχίζει το μεγάλο πρόβλημα. Ο αρμόδιος για την εκλογική νομοθεσία υφυπουργός, αν και δεν απέφυγε τον λαϊκισμό της επίθεσης στον ΠΚ, αντέδρασε άμεσα και σωστά. Λίγο μετά, ο υπουργός Δικαιοσύνης, προφανέστατα καθ’ υπόδειξη, τον άδειασε, προτείνοντας (και πάλι) αλλαγή του ΠΚ, η οποία δεν έχει καμιά σχέση με την υπόθεση της ΧΑ, γιατί ποτέ δεν θα μπορέσει να καταλάβει τους συγκεκριμένους κατηγορουμένους. Και την άλλη μέρα η κυβέρνηση «διέρρεε» στον Τύπο ότι τελικά, «με εντολή Πρωθυπουργού», θα ακολουθηθεί «σύντομα» η λύση της τροποποίησης της εκλογικής νομοθεσίας, που κατά την ίδια ήταν λάθος. Αυτή δεν είναι εικόνα σοβαρής κυβέρνησης που αντιμετωπίζει σοβαρό θέμα.

Και ακριβώς αυτή η ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίζονται όλα τα θεσμικά ζητήματα είναι που με τρομάζει. Δεν είναι δυνατόν η κυβέρνηση να έχει παβλοφικές αντιδράσεις και να της τρέχουν τα σάλια κάθε φορά που της χτυπάει το κουδούνι «το λαϊκό αίσθημα». Απαξίωσε τον ΠΚ, ας μην απαξιώσει και την εκλογική νομοθεσία και το Σύνταγμα (κι άλλο). Χρόνος υπάρχει άφθονος. Ακόμη κι αν η κατ’ έφεση δίκη άρχιζε αύριο το πρωί και συνεχιζόταν αργίες και Σαββατοκύριακα, θα ήθελε 490 ημέρες. Με μαθηματική βεβαιότητα, η απόφαση θα γίνει αμετάκλητη μετά τις επόμενες εκλογές, οπότε οι κατηγορούμενοι θα μπορούν να μετάσχουν σ’ αυτές, και αυτό θα συνέβαινε και με τον προηγούμενο ΠΚ.

Η κυβέρνηση πρέπει να αρθεί στο ύψος των απαιτήσεων μιας τέτοιας νομοθετικής παρέμβασης. Να συγκροτήσει μια νομοπαρασκευαστική επιτροπή από ανθρώπους δεδομένης επιστημονικής επάρκειας και ήθους, η οποία θα αντιμετωπίσει τα σοβαρά και σύνθετα ζητήματά της. Στόχος δεν μπορεί να είναι ένα μπάλωμα για να ικανοποιηθεί η κοινή γνώμη. Πρέπει να καθοριστούν με ακρίβεια και αιτιολογημένα τα αδικήματα τα οποία θα περιορίζουν τα πολιτικά δικαιώματα, ο χρόνος του περιορισμού, ο τρόπος εφαρμογής της παρεπόμενης ποινής στέρησης αξιωμάτων που προβλέπει ο νέος ΠΚ, όταν πρόκειται για αιρετά αξιώματα, ο τρόπος συμμετοχής στις εκλογές ανθρώπων που κρατούνται χωρίς να τα έχουν στερηθεί. Και, κυρίως – γιατί ακούγεται πολύ -, να μην επιδιώξει να «τροποποιήσει» εκ πλαγίου το άρθρο 29 του Συντάγματος, προκειμένου να απαγορεύσει τη συμμετοχή της ΧΑ στις εκλογές. Υπάρχει τελευταία μια άποψη που δεν την απαξιώνω και δεν στερείται κάποιων επιχειρημάτων, ότι με το παρόν Σύνταγμα είναι εφικτή η απαγόρευση πολιτικού κόμματος. Σαράντα πέντε χρόνια, όμως, το σύνολο της θεωρίας και της νομολογίας των ανωτάτων δικαστηρίων μας δέχεται ότι αυτό δεν είναι εφικτό. Οι θεσμοί της δημοκρατίας αντέχουν όχι γιατί ρίχνει κάποιος από ψηλά κεραυνούς σε όποιον τους παραβιάζει, αλλά όταν οι άνθρωποι τους σέβονται και τους αντιμετωπίζουν με προσοχή και σοβαρότητα. Δεν είναι δυνατόν μια τέτοια παρέμβαση να γίνει στην τούρλα του Σαββάτου και για μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Θα είναι μια ενέργεια θεσμικά επικίνδυνη και πολιτικά κοντόθωρη, που θα φέρει αντίθετα αποτελέσματα. Η δημοκρατία νομιμοποιείται ηθικά να συντρίβει τους εχθρούς της μόνο όταν χρησιμοποιεί τα όπλα της, όχι τα δικά τους. Είναι ιερό χρέος του Πρωθυπουργού να τιμήσει αυτά τα όπλα. Οι αποφάσεις του δεν μπορούν να υπαγορεύονται από επικοινωνιακούς λόγους και να έχουν ορίζοντα τις επόμενες εκλογές, γιατί οι συνέπειές τους υπερβαίνουν κατά πολύ τον βίο της κυβέρνησής του.

Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος