Προς ανανέωση της δημοκρατίας

Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ορμή, από την εργασία, την οικονομία, την τεχνολογία, την πρόνοια και το φυσικό περιβάλλον, δεν θα ήταν καθόλου παράλογο να υποστηρίξουμε ότι θα πρέπει σήμερα να αλλάξουν κάποια πράγματα και σχετικά με τη δημοκρατία. Τα συστήματα διακυβέρνησης έχουν γίνει πολύπλοκα, εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης και των κρίσεων και οι προκλήσεις της νέας εποχής, που δεν θα θυμίζει σε τίποτε πολλά από τη ζωή προ τριακονταετίας, επιτείνουν στις κοινωνίες την αβεβαιότητα. Ισως χρειάζεται λοιπόν μία μεταρρύθμιση για την αναβάθμιση της δημοκρατίας μας. Μία αλλαγή στον τρόπο που πρέπει να συν-λειτουργούν τα κέντρα αποφάσεων και οι πολίτες. Μία αλλαγή που θα ανταποκρίνεται στα αιτήματα των νέων καιρών, που θα προκαλέσει το συλλογικό ενδιαφέρον και θα ενισχύσει κυρίως την εμπιστοσύνη, την αποδοχή και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Τα φαινόμενα των εκτεταμένων κοινωνικών και νεολαιίστικων αντιδράσεων κατά των μέτρων της πανδημίας τους τελευταίους μήνες, όπως και η έξαρση του λαϊκισμού και του εθνικισμού, με αφορμή την οικονομική κρίση και τη μετανάστευση, καταδεικνύουν ένα μεγάλο κενό επικοινωνίας, κατανόησης, αποδοχής και αντιπροσώπευσης, μεταξύ της πολιτικής τάξης πραγμάτων και των πολιτών. Κάτι λοιπόν πρέπει να γίνει, ιδίως όταν η πρόβλεψη είναι ότι η μία ανατροπή μπορεί να φέρνει την άλλη τις προσεχείς δεκαετίες, σε οικονομικό και σε κοινωνικό φυσικά επίπεδο. Το θέμα είναι πολύ σημαντικό. Ειδικότερα μάλιστα για την Ευρώπη. Διότι, είναι μία πολυεθνική οντότητα πολλών κρατών-μελών, όσο ισχυρή και εάν είναι η συμμαχία αυτή, η οποία φιλοδοξεί να γίνει μία ενιαία μεγάλη δύναμη, οικονομικά και πολιτικά. Η πανδημία επιτάχυνε τις εξελίξεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, οδηγώντας στο πρώτο μεγάλο βήμα για τη δημοσιονομική ένωση, το Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ και την ανάληψη κοινού χρέους, που αποτελούν τον προπομπό για την πολιτική ένωση της Ευρώπης και την προοπτική μιας ομοσπονδιακού τύπου κεντρικότερης διακυβέρνησης.

Η ανανέωση συνεπώς της δημοκρατίας στην Ευρώπη αναδεικνύεται σε εξαιρετικά επίκαιρη υπόθεση. Η αναθεώρηση πολιτικών μεθόδων και μηχανισμών, η ενδυνάμωση ή η δημιουργία καινούργιων υπερεθνικών θεσμών, καθώς και η αντιπροσώπευση και η συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών, παίρνουν πλέον άλλη διάσταση. Πώς διατηρείται η αντιπροσώπευση αξιόπιστα, σε μία ομοσπονδιακού τύπου νέα πολιτεία; Είναι ένα κρίσιμο ερώτημα. Πώς θα έρθουν πιο κοντά οι πολίτες σε αυτό το ιστορικό project, την πολιτική Ενωση της Ευρώπης, που είναι τεράστιας σημασίας για τη διατήρηση της ευημερίας των λαών της Γηραιάς Ηπείρου; Πώς θα γίνει η Ευρώπη το σπίτι τους; Πώς θα εκλέγονται οι πολιτικοί ηγέτες στην κεντρική ευρωπαϊκή σκηνή; Θα εκλέγονται άμεσα από τους ευρωπαίους πολίτες ή στη χειρότερη περίπτωση από το Ευρωκοινοβούλιο; Διότι δεν πρόκειται κανείς να δεχθεί να διορίζονται στο εξής από τα μεγαλύτερα κράτη-μέλη. Είναι αυτοί που θα παίρνουν τις αποφάσεις για 500 εκατομμύρια ανθρώπους… Οι ηγέτες στη δημοκρατία εκλέγονται και λογοδοτούν στους πολίτες. Και πώς οι πολίτες, κατά περιφέρεια ή χώρα, θα κινητοποιούνται και θα συμμετέχουν άμεσα στα δημόσια πράγματα; Αλλο ένα κρίσιμο ερώτημα, γιατί τα κόμματα μάλλον δεν θα παραμείνουν τα ίδια!