Η γειτονιά της Ρωσίας φλέγεται

Πρώτα ήταν η Λευκορωσία. Επειτα το Ναγκόρνο Καραμπάχ όπου οι συνεχιζόμενες εχθροπραξίες εγείρουν φόβους διεθνοποίησης της σύγκρουσης. Και τώρα ήρθε η σειρά μιας άλλης πρώην σοβιετικής δημοκρατίας, του Κιργιστάν, να πιστοποιήσει το γεγονός πως η γειτονιά της Ρωσίας φλέγεται, όπως γράφουν παραστατικά οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς.

Αλλά εάν καίγεται η σφαίρα επιρροής μιας υπερδύναμης, τότε ανακύπτει αυτόματα ένα ερώτημα: Μπορεί αυτή η υπερδύναμη να εμφανίζεται ως εγγυήτρια της σταθερότητας στην περιοχή; Το πρόβλημα από αυτήν την άποψη είναι διπλό για τον ρώσο πρόεδρο. Το Κρεμλίνο έβλεπε τις ταραχές στη Λευκορωσία, όπου οι διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτηση του προέδρου και «τελευταίου δικτάτορα της Ευρώπης» Λουκασένκο, σαν έναν μεταδοτικό ιό που θα μπορούσε να προσβάλει και τη Ρωσία. Η θέα των πολιτών στο Κιργιστάν να εισβάλουν στο προεδρικό μέγαρο και να ξηλώνουν το πορτρέτο του προέδρου Σοορονμπάι Ζεενμπέκοφ είναι για το Κρεμλίνο κάθε άλλο παρά ευχάριστη.

Αυτό που συμβαίνει σε αυτήν την ορεινή χώρα της κεντρικής Ασίας είναι μια σύγκρουση ανάμεσα σε δυο προέδρους: τον Σοορονμπάι Ζεενμπέκοφ και τον προκάτοχό του Αλμαζμπέκ Αταμπάγεφ, τον οποίο οι υποστηρικτές του απελευθέρωσαν από τη φυλακή. Είχε προηγηθεί η ακύρωση του αποτελέσματος των βουλευτικών εκλογών της 4ης Οκτωβρίου έπειτα από μια νύκτα βίας μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών, παρατυπιών και νοθείας. Από τα δεκαέξι κόμματα που συμμετείχαν στις εκλογές, τα έντεκα αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν το αποτέλεσμα που έδινε νίκη στα δύο βασικά κόμματα του Κιργιστάν, ένα από τα οποία πρόσκειται στον Ζεενμπέκοφ.

Στη διάρκεια των συγκρούσεων σκοτώθηκε ένα άτομο, ενώ τραυματίστηκαν περισσότερα από εξακόσια. Οι διαδηλωτές ωστόσο κατάφεραν να απελευθερώσουν τον πρώην πρόεδρο Αταμπάγεφ, ο οποίος κρατείτο επί περισσότερο από ένα χρόνο στη φυλακή, και μάλιστα χωρίς να βρουν αντίσταση. Η εισβολή στο προεδρικό μέγαρο μάλλον εκθέτει τον 61χρονο Ζεενμπέκοφ που επιμένει πως έχει τον έλεγχο της χώρας. Εκθέτει όμως και τον ρώσο ομόλογό του Βλαντίμιρ Πούτιν, προσθέτοντας ακόμη ένα πρόβλημα σε εκείνα της Λευκορωσίας και του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Κάθε μία από αυτές τις τρεις κρίσεις, σημειώνουν οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς, εγείρει διαφορετικές ανησυχίες στο Κρεμλίνο. Στην κρίση στον νότιο Καύκασο, και με την υποστήριξη που προσέφερε στο Αζερμπαϊτζάν, η Τουρκία αμφισβήτησε ουσιαστικά την ηγεμονία της Ρωσίας στην περιοχή. Οι διαδηλώσεις στη Λευκορωσία ανέδειξαν την αδυναμία του Κρεμλίνου να ελέγξει την κατάσταση σε μια χώρα για το καθεστώς της οποίας αποτελεί τον μοναδικό σύμμαχο. Και η κρίση στο Κιργιστάν μαρτυρά πως το μοντέλο δημοκρατίας που εξάγει η Μόσχα στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες δεν είναι και πολύ αποτελεσματικό.

Η Ρωσία διαθέτει στρατιωτικές βάσεις και στο Κιργιστάν και στη Λευκορωσία και την Αρμενία. Επίσης η Λευκορωσία, το Κιργιστάν και η Αρμενία είναι τρεις από τους τέσσερις εταίρους της Μόσχας στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση. Η δήλωση επομένως του ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ πως η Ρωσία ενδιαφέρεται να εξασφαλιστεί η εσωτερική πολιτική σταθερότητα του Κιργιστάν, ενός στρατηγικού εταίρου και συμμάχου» θα πρέπει λοιπόν να ερμηνευτεί κάτω και από αυτό το πρίσμα. Οσο όμως και αν ανήκουν στη σφαίρα επιρροής της οι τρεις αυτές χώρες, η Ρωσία δεν είναι μόνη στον κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Ενωση επιχειρεί να αυξήσει την επιρροή της στη Λευκορωσία, ενώ το ίδιο προσπαθούν να κάνουν η Κίνα και οι ΗΠΑ στο Κιργιστάν.