Το ανθρώπινο τείχος

Στη λαϊκή συνείδηση ήταν ήδη καταδικασμένοι. Η μεγαλειώδης συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε χθες το πρωί στην Αθήνα απλώς το επικύρωσε.

Κι αυτό το “φράγμα” σκεφτόμουν βλέποντας τον κόσμο, αυτό το ανθρώπινο τείχος που ορθώθηκε χθες στη λεωφόρο Αλεξάνδρας ήταν αυτό που δεν μπόρεσαν ποτέ να προσπελάσουν οι νοσταλγοί του ναζισμού. Μια λεωφόρος πλημμυρισμένη από ανθρώπους, κάθετοι δρόμοι γεμάτοι διαδηλωτές, ένα πλήθος φλεγόμενο από τη λαϊκή απαίτηση: Να μπουν οι ναζί στη φυλακή. Ηταν πολλοί εκείνοι που έφτασαν άγρυπνοι στο Εφετείο από την αγωνία της απόφασης. Δίπλα μου μαθητές και φοιτητές, καλλιτέχνες και εκπαιδευτικοί που πρότασσαν στα πανό τους στίχους του Φώντα Λάδη: “Τον φασισμό βαθιά κατάλαβέ τον, δεν θα πεθάνει μόνος, τσάκισέ τον”. Συνθήματα και τραγούδια. Τεράστια πανό. Εργατικά σωματεία, συνταξιούχοι, αντιρατσιστικές οργανώσεις. Και χιλιάδες άλλοι που έφτασαν εκτός μπλοκ θέλοντας απλώς να φωνάξουν πως ήταν εκεί – στους δρόμους, στις γειτονιές, στα πανεπιστήμια, στις δουλειές -, εκεί όπου πάρθηκε η κομβική απόφαση, που προηγήθηκε της δικαστικής: Ο ναζισμός, έλεγε η ετυμηγορία, είναι το τέλος της ανθρωπιάς, δεν έχει θέση στον κόσμο μας. Δίπλα μου, ανάμεσά τους, από πάνω μας, μαζί μας πορεύονταν όλοι όσοι πάλεψαν ενάντια στον φασισμό σε αυτή τη μικρή γωνιά της Μεσογείου. Ηταν εκεί τα θύματα της Αντίστασης, οι εξόριστοι του ’40 και του ’50, οι βασανισμένοι της χούντας.

Κοιτάζω τριγύρω· η εικόνα είναι συγκλονιστική. Είμαστε όλοι – μέσα και έξω από το Εφετείο – ένα κομματάκι της Ιστορίας, ένα στιγμιότυπο που ταξιδεύει στον πλανήτη ανοίγοντας αμυχές στο τέρας με το οποίο παλέψαμε και το ξαπλώσαμε κατάχαμα -, αλλά να μην ξεχνιόμαστε, δεν ξεμπερδέψαμε οριστικά μαζί του.