Μάχη

^«Κερδίσαμε μια μάχη αλλά στο χέρι σας είναι από εδώ και πέρα. Μας άνοιξε τον δρόμο ο Παύλος. Δεν έχει τελειώσει όμως τίποτα ακόμα», είπε η Μάγδα Φύσσα στους συγκεντρωμένους έξω από το Εφετείο. Εχει δίκιο. Η χώρα όπου πριν από πέντε χρόνια το κόμμα του Μιχαλολιάκου αναδείχθηκε τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη δεν είναι μια ολότελα άλλη. Δεν είναι σίγουρα ίδια με τη σημερινή – αφού το εκλογικό σώμα μόλις πέρυσι έδωσε το μεγαλύτερο μάθημα Δημοκρατίας στέλνοντας τους χρυσαυγίτες στα πολιτικά αζήτητα -, δεν έχει ωστόσο απαλλαγεί από τις νοοτροπίες ή τις πολιτικές συμπεριφορές που κάνουν κάποιο επιρρεπή στη «ρητορική» που η ΧΑ χρησιμοποίησε για να γιγαντωθεί. Εξού και το ερώτημα πού πήγαν μετά την εκλογική της εξαΰλωση οι ψηφοφόροι της παραμένει. Πρόκειται για μια απορία που σχεδόν κανένας επαγγελματίας των μετρήσεων δεν μπορεί να λύσει με σιγουριά. Γιατί το ποσοστό όσων παραδέχονται στις έρευνες ότι την είχαν ψηφίσει στο παρελθόν είναι εξαιρετικά μικρό – οπότε τα στοιχεία για να μελετηθούν οι μετατοπίσεις τους είναι ελλιπή.

Εξαφάνιση

^«Εμφανίζονται σαν μην υπήρξαν ποτέ» λέει χαρακτηριστικά έμπειρος δημοσκόπος – που ξέρει βέβαια ότι τον Μάιο του 2012 το 36,1% αυτών προήλθαν από τη ΝΔ και το 28,6% από το ΠΑΣΟΚ, ή ότι τον Ιούνιο η ΧΑ άντλησε ψήφους από παντού. Η μόνη περίοδος, συμπληρώνει, που δεν προέκυπτε πρόβλημα εντοπισμού των ψηφοφόρων της ήταν των Αγανακτισμένων. Νομιμοποιείται άρα κάποιος να υποθέσει ότι η δολοφονία Φύσσα άλλαξε τελικά την πορεία του κόμματος; Για την ίδια πηγή, με βάση μια αναδρομή στο αρχείο των δημοσκοπήσεων, «πρακτικά το ορόσημο είναι η παραπομπή των στελεχών του στη Δικαιοσύνη». Τότε άρχισε να παρατηρείται ξεκάθαρα η απόκρυψη της ψήφου στο νεοναζιστικό μόρφωμα λόγω φόβου ή ντροπής. Η δημοσκοπική του εξαφάνιση παγιώθηκε λίγο πριν από το 2019. Ακόμη κι αν είναι δύσκολο να υποστηριχθεί κατηγορηματικά πως οι εκλογείς του απορροφήθηκαν από το «Χ» ή το «Ψ» κόμμα, οι δημοσκόποι επιμένουν ότι ποτέ δεν διέγνωσαν ισχυρή ιδεολογική τοποθέτηση στην πλειονότητά τους, παρά μόνο στον στενό πυρήνα τους. Από μια άποψη, αυτό είναι εξίσου ανακουφιστικό με τη χθεσινή ετυμηγορία.