Από το Αιγαίο ως την Αμμόχωστο

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές έχουν δοθεί από την Αγκυρα στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ τα αιτήματα της τουρκικής πλευράς για τον αφοπλισμό των νησιών του Αιγαίου. Καθώς μάλιστα τα αιτήματα αυτά συνοδεύονται από πλήθος αστερίσκων και παρελκομένων περί καταμερισμού ευθύνης έρευνας και διάσωσης και παρεμφερή, εξάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι η τουρκική επιθετικότητα δεν αναχαιτίζεται ακόμα και με τον πιο επώδυνο συμβιβασμό, την πιο δραματική υποχώρηση της ελληνικής πλευράς.

Παρά τα τολμηρά ανοίγματα στο Αιγαίο η Τουρκία δεν ξεχνά ούτε στιγμή τα υπόλοιπα μέτωπα που έχει ανοίξει. Σε αυτά πρωτεύουσα θέση κατέχει φυσικά η Κύπρος. Πέρα από τα όσα συμβαίνουν στις θάλασσες της Κυπριακής Δημοκρατίας το ενεργό μέτωπο είναι, τους τελευταίους μήνες, το ζήτημα της Αμμοχώστου. Σε αυτό το τελευταίο η τουρκική πολιτική ακολουθεί την πεπατημένη μεθοδολογία. Μεγαλοπρεπή αναπτυξιακά σχέδια επί του χάρτου με επιμελημένη σκηνοθετική παρουσίαση σε ενδιαφερομένους, παράγοντες και επενδυτές, προσκλήσεις προς την ελληνοκυπριακή πλευρά για συνεργασία προς αμοιβαίο όφελος και τα τοιαύτα. Φυσικά η κυριότερη μορφή «συνεργασίας» που προτείνεται στους Ελληνοκυπρίους είναι η πώληση των περιουσιών τους σε Τούρκους ή Τουρκοκυπρίους με προτεραιότητα όσες βρίσκονται στο παραλιακό μέτωπο – εκεί όπου θα δημιουργηθούν μαρίνες, τουριστικές υποδομές και μεγάλο λιμάνι, εμπορικό και ίσως στρατιωτικό.

Δυστυχώς, όπως η πρόσφατη ιστορία πιστοποιεί οι τουρκικές τακτικές απέναντι στην Κύπρο και στην Ελλάδα παράγουν αποτελέσματα. Στην περίπτωση του «ανοίγματος» της Αμμοχώστου η τουρκική πλευρά έχει μόνο να κερδίσει: Πρώτον, δημιουργεί παρενέργειες και διασπάσεις στην ελληνοκυπριακή πλευρά καθώς πολλοί από εκείνους που έχουν ιδιοκτησίες στην «άλλη πλευρά» είναι φυσικό να κάνουν «δεύτερες σκέψεις». Δεύτερον, δημιουργεί ένα ακόμα σημείο πίεσης προς την κυβέρνηση της Λευκωσίας προς την κατεύθυνση επανάληψης των διαπραγματεύσεων για «επίλυση του κυπριακού» με άξονα την αυτοαναίρεση της κυπριακής κρατικής υπόστασης.

Ο κεντρικός στόχος, όπως συνηθίζει η τουρκική πλευρά, είναι στρατηγικός και, ως εκ τούτου, παραμένει στη μη διαφημιζόμενη αφάνεια. Στην ουσία η μεταβολή του καθεστώτος της νεκρής ζώνης της Αμμοχώστου ανατρέπει το status quo, όπως προέκυψε στα 1974, αμφισβητεί ακόμα και τα όρια που διαμόρφωσε η εισβολή και η κατοχή. Κατά συνέπεια επαναθέτει το εδαφικό με τρόπο εξαιρετικά ευνοϊκό για την τουρκική πλευρά: στην αναθεώρηση της υπάρχουσας κατάστασης η πρωτοβουλία θα ανήκει σε αυτήν και από εκεί θα εκπορεύονται – ή θα υπαγορεύονται, ανάλογα με τους συσχετισμούς – οι όποιες «διορθωτικές» ή γενικότερες «λύσεις».

Οπως και σε όλα τα υπόλοιπα στη Λευκωσία αναζητείται η πολιτική που θα μπορέσει να αντισταθεί στη δημιουργία διαδοχικών «τετελεσμένων». Στη σκακιέρα του Κυπριακού, οι ελληνοκυπριακές κυβερνήσεις όχι μόνο παίζουν πάντοτε με τα μαύρα, αλλά και θυσιάζουν τη βασίλισσά τους στην τέταρτη κίνηση. Το τελευταίο αυτό δεν χρειάζεται μάλιστα να το σχεδιάσει η Αγκυρα…

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ