Τι χώρα θέλουμε

Ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας Αρθουρ Μίλερ έγραψε κάποτε ότι μια εποχή φτάνει στο τέλος «όταν οι βασικές ψευδαισθήσεις της έχουν εξαντληθεί». Σήμερα οι ψευδαισθήσεις περί εύκολης και συνεχώς αυξανόμενης ευημερίας που θα επιτυγχάνεται με παραδοσιακές λύσεις έχουν διαλυθεί. Η τελευταία ψευδαίσθηση που κατέρρευσε ήταν ότι η ανάπτυξη στην Ελλάδα θα μπορούσε να τροφοδοτείται μονίμως από έναν κλάδο, τον τουρισμό. Η αυξανόμενη ζήτηση για διακοπές στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της 10ετούς κρίσης, θεωρήθηκε ότι θα αποτελέσει την «κότα με τα χρυσά αβγά» και στην περίοδο της ανάκαμψης. Προφανώς αδικούσε τον κλάδο που μας κράτησε στα δύσκολα, όλη αυτή η υπεραισιοδοξία. Αδικεί ακόμα περισσότερο τον τουρισμό, η τωρινή κριτική πολλών που λένε ότι πρέπει να στραφούμε με όλες μας τις δυνάμεις  σε άλλους κλάδους όπως η βιομηχανία.

Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Κρίσιμων αποφάσεων. Πλέον χρειάζεται ένα σχέδιο ρεαλιστικό. Πολλή δουλειά και πολύ δημιουργική φαντασία. Κυρίως δεν χρειάζονται αφορισμοί. Η λύση περιλαμβάνεται χωρίς αμφιβολία στο μείγμα που θα επιλεγεί. Στο πώς θα ανοίγει ισόρροπα ευκαιρίες και προοπτικές σε παραδοσιακούς κλάδους, αλλά θα ανοίγει τον δρόμο και σε νέους. Χωρίς μύθους ή φαντασιώσεις. Η Ελλάδα δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει μια μεγάλη βιομηχανία αυτοκινήτων ή μηχανημάτων. Ενδεχομένως να καταφέρει να κατασκευάζει κάποια εξαρτήματα, αλλά μέχρι εκεί. Τα πλεονεκτήματά της βρίσκονται αλλού. Ισως απλά πρέπει να τα προσαρμόσει στις σύγχρονες τάσεις.

Ο γνωστός και επίκαιρος μετά τη συνομιλία του με τον Πρωθυπουργό ισραηλινός ιστορικός και συγγραφέας Γιουβάλ Χαράρι, έχει εκτιμήσει ότι ενδεχομένως να κρύβεται μια ευκαιρία για χώρες όπως η Ελλάδα. Μια αναπτυξιακή ευκαιρία για τις χώρες που μπορούν να γίνουν κόμβοι τεχνολογίας, τουρισμού και ψυχαγωγίας βάσει της γεωγραφικής τους θέσης. Ο ίδιος στηρίζει την άποψή του στις συνήθειες της γενιάς των millennials. Αυτή η γενιά δεν ξοδεύει πολλά χρήματα σε «πράγματα». Οπως είναι τα έπιπλα ή τα ρούχα, δηλαδή σε βιομηχανικά προϊόντα. Αλλά σε «εμπειρίες». Από ταξίδια, γεύματα σε εστιατόρια και σπορ μέχρι ψηφιακές εμπειρίες στα έξυπνα κινητά τηλέφωνα. Ο Χαράρι είχε πει και κάτι άλλο πολύ πριν από την εμφάνιση της πανδημίας. Οτι όλη αυτή η ζήτηση για εμπειρίες θα απογειωθεί εάν ο αυτοματισμός αφαιρέσει φόρτο εργασίας από τους ανθρώπους και τους αφήσει περισσότερο ελεύθερο χρόνο.

Το στοίχημα οπότε είναι πώς η χώρα θα λάβει τα σωστά μέτρα, ώστε να εκμεταλλευτεί τα μοναδικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ανταποκρινόμενη στη ζήτηση που υπάρχει στην οικονομία.

Αν θεωρήσουμε τα τρία χαρακτηριστικά Χαράρι ως πρότυπο ανάπτυξης που ταιριάζουν στην ελληνική οικονομία, τότε από πλευράς ζήτησης το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να επιχειρήσουμε να καλύψουμε το μεγάλο ψηφιακό κενό που υπάρχει στη χώρα. Τη μεγάλη ψηφιακή φτώχεια που μας κατατρέχει.

Ο Πρωθυπουργός μιλώντας με τον Χαράρι την Παρασκευή, αναγνώρισε ότι η πανδημία λειτουργεί στην περίπτωση της Ελλάδας ως ψηφιακός επιταχυντής. Αλλά ξέρει και ο ίδιος ότι απομένουν πολλά ακόμα να γίνουν, για να βρεθεί η Ελλάδα στο κλαμπ των προηγμένων τεχνολογικά χωρών.

Η είδηση της σημερινής ημέρας είναι η υπογραφή της συμφωνίας με τον αμερικανικό κολοσσό Microsoft. Θα αφορά την εγκατάσταση στην Ελλάδα ενός σημαντικού μέρους της νέας τεχνολογικής υποδομής της εταιρείας που σχετίζεται μεταξύ άλλων και με τις δραστηριότητες cloud services.

Θα έλεγε κανείς αρκεί; Προφανώς όχι. Στέλνει όμως ένα μήνυμα για το τι χώρα θέλουμε και μπορούμε. Και το μήνυμα αυτό είναι πανίσχυρο…