Η σύγκρουση και το δίλημμα

Το Ναγκόρνο Καραμπάχ αναγνωρίζεται διεθνώς ως έδαφος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά κατοικείται κυρίως από Αρμένιους που αντιστέκονται στο αζερικό καθεστώς εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Το 1991 η περιοχή κήρυξε την ανεξαρτησία της και από τότε αυτοδιοικείται με την αρμενική υποστήριξη ως Δημοκρατία του Αρτσάχ. Παρά τις ενδείξεις των δύο τελευταίων χρόνων για πιθανή πρόοδο στις ειρηνικές διαπραγματεύσεις, η «παγωμένη» αυτή σύγκρουση ξαναζωντάνεψε. Η ένταση ανάμεσα στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν σοβούσε εξάλλου πριν από τη δημιουργία της Σοβιετικής Ενωσης. Οταν και οι δύο αυτές χώρες ήταν σοβιετικά κράτη, το ζήτημα «πάγωσε», για να αναδυθεί και πάλι με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Ο πόλεμος που ακολούθησε ολοκληρώθηκε το 1994, με την Αρμενία να παίρνει τον πλήρη έλεγχο του θυλάκου.

Αν όμως το πρόβλημα ξεπερνάει τα όρια της περιοχής, είναι επειδή μια σειρά από χώρες, μεταξύ των οποίων η Ρωσία, η Τουρκία και το Ιράν, έχουν συμφέροντα στον Νότιο Καύκασο. Η Ρωσία βρίσκεται παραδοσιακά στο πλευρό της Αρμενίας, όπου διατηρεί και στρατιωτική βάση, ενώ η Τουρκία στηρίζει το Αζερμπαϊτζάν. Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει λοιπόν η τοπική σύγκρουση στις σχέσεις της Μόσχας με την Αγκυρα; Πώς θα αντιδράσει το Κρεμλίνο; «Η αυξανόμενη ανάμειξη της Τουρκίας στον Νότιο Καύκασο μέσω του Αζερμπαϊτζάν είναι κάτι που δεν αρέσει στη Ρωσία», σημειώνει ο Ντμίτρι Τρένιν, επικεφαλής του Carnegie Moscow Center. «Τα ρωσικά και τουρκικά συμφέροντα συγκρούονται εδώ περισσότερο από οπουδήποτε αλλού. O Πούτιν και ο Ερντογάν ούτε ήταν ούτε θα είναι ποτέ πραγματικοί σύμμαχοι. Δίνουν έμφαση στα παράλληλα συμφέροντά τους και υποβαθμίζουν τις διαφορές τους, ώστε να μην υπάρξει ευθεία σύγκρουση Ρωσίας και Τουρκίας».

Η εκτίμηση είναι πως η Μόσχα θα προτιμήσει τη διπλωματία έναντι των στρατιωτικών λύσεων που είχε επιλέξει στις περιπτώσεις της Ουκρανίας και της Γεωργίας. «Θα δούμε πιθανότατα μια προσεκτική απάντηση από τη Μόσχα», σημειώνει ο αρμένιος αναλυτής Ρίτσαρντ Γκιραγκοσιάν.