Το ΕΣΥ στην κόψη του ξυραφιού

Η κρίση απέδειξε πόσο σημαντική είναι η διασφάλιση της υγείας του πληθυσμού, πόσο ουσιαστική είναι η αντιμετώπιση των επιδημιών και της νοσηρότητας όχι μόνο για λόγους ευζωίας αλλά κυρίως σαν προϋπόθεση διατήρησης της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής σταθερότητας.

Κόντρα στις νεοφιλελεύθερες λογικές που αντιμετωπίζουν τα δημόσια συστήματα υγείας περίπου ως περιττά βάρη του προϋπολογισμού και επιδιώκουν τη μετακύλιση του κόστους στους πολίτες, η πανδημία υπογράμμισε, με τρόπο δραματικό, τη σημασία της δέσμευσης του κράτους στην παροχή περίθαλψης για όλους, δέσμευσης που αποτελεί βασική επιδίωξη της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας. Ομως η Υγεία ως κοινωνικό αγαθό προϋποθέτει ισχυρό δημόσιο έλεγχο στο Σύστημα Υγείας.

Το ελληνικό ΕΣΥ βρίσκεται σήμερα στην κόψη του ξυραφιού. Υποχρηματοδοτημένο (μόλις 4,9% του ΑΕΠ έναντι 7,5% στην ΕΕ), παρουσιάζει μεγάλες ελλείψεις σε μέσα και προσωπικό. Πολλές υποδομές του είναι πλήρως απαξιωμένες ύστερα από μία δεκαετία συστηματικής αποεπένδυσης. Η διοικητική του ανεπάρκεια και η αδυναμία εισαγωγής νέων τεχνολογιών είναι παροιμιώδεις.

Πριν από την κρίση, η κυβέρνηση έδειχνε πως επιλέγει τη μετακύλιση μεγάλου μέρους των υπηρεσιών σε ιδιώτες παρόχους. Μέσα στην πανδημία πολλές φορές δηλώθηκε επισήμως, ακόμα και από τον Πρωθυπουργό, πως αποτελεί προτεραιότητα η στήριξη του ΕΣΥ. Δυστυχώς οι εξαγγελίες δεν επιβεβαιώνονται. Η έκθεση Πισσαρίδη προσπερνά το κεφάλαιο Υγεία επιδερμικά. Η δημιουργία ενός ψηφιακού διοικητικού μηχανισμού είναι βεβαίως προτεραιότητα, αλλά χωρίς τη στήριξη του ΕΣΥ με προσλήψεις και επενδύσεις, την οργάνωση σύγχρονης Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, το ΕΣΥ δεν μπορεί να προχωρήσει. Φαίνεται πως από τα δισεκατομμύρια της ευρωπαϊκής ενίσχυσης τίποτα δεν θα καταλήξει στο ΕΣΥ, παρά τη σύσταση της ΕΕ για ενίσχυση των υποδομών Υγείας. Φαίνεται πως τα νοσοκομεία θα πρέπει να επιβιώσουν με τα ελάχιστα των προϋπολογισμών τους και να συμβιβαστούν με τις ελλείψεις τους.

Στη χαλάρωση της μνημονιακής ασφυξίας το Κίνημα Αλλαγής βλέπει την ευκαιρία της αναθεώρησης των τριτοκοσμικών προϋπολογισμών για τα νοσοκομεία και το φάρμακο. Πρώτη προτεραιότητα δεν μπορεί παρά να είναι η σταδιακή σύγκλιση με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο του 7,5% του ΑΕΠ για την Υγεία. Ταυτόχρονα πιστεύουμε πως πρέπει να προγραμματιστούν επενδύσεις στον χώρο της Υγείας. Προτείνουμε τη συγκέντρωση όλων των διαθέσιμων πόρων από το πακέτο στήριξης, το ΕΣΠΑ, το ΠΔΕ, ακόμα και από δωρεές, σε έναν ενιαίο λογαριασμό χρηματοδότησης των υποδομών του ΕΣΥ.

Η δημιουργία επιτέλους ενός λειτουργικού συστήματος ΠΦΥ αποτελεί πιεστική ανάγκη. Η δημιουργία ενός ενιαίου δικτύου υπηρεσιών που να ενσωματώνει κρατικές, αυτοδιοικητικές και ιδιωτικές δομές με ενιαίους κανόνες και ισότιμη πρόσβαση για όλους τους πολίτες μπορεί να γίνει άμεσα. Η κυβέρνηση δείχνει να συμφωνεί, απομένει όμως να αποδείξει πως έχει την πολιτική βούληση.

Ενισχύοντας τη χρηματοδότηση – στόχος σήμερα εφικτός – και οργανώνοντας την ΠΦΥ άμεσα ανοίγει ο δρόμος για την οργάνωση του ΕΣΥ σε νέες βάσεις. Από τη χωροταξική αναδιάταξη νοσοκομείων και υπηρεσιών μέχρι την αναμόρφωση της ιατρικής εκπαίδευσης που χωλαίνει και από τη διαχείριση των χρονίως πασχόντων σε μια νέα σύγχρονη λογική έως την ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης ένα ολόκληρο κουβάρι προβλημάτων που κακοφορμίζουν την Υγεία στην Ελλάδα μπορεί σταδιακά να αρχίσουν να επιλύονται. Η δημιουργία ενός νέου σύγχρονου Εθνικού Συστήματος Υγείας ούτε εύκολη είναι ούτε αυτονόητη. Χρειάζεται χρόνια προσπαθειών και τη σταθερή επιδίωξη συγκλίσεων και συμφωνιών σε όλα τα επίπεδα. Μεταξύ των κομμάτων και μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Τα 12+1 σημεία που προτείνουμε αποτελούν μια δέσμη προτάσεων για ένα νέο ΕΣΥ.

Το Κίνημα Αλλαγής επέλεξε να αφιερώσει την επέτειο της 3ης του Σεπτέμβρη στο ΕΣΥ όχι για να δρέψει δάφνες αλλά κυρίως για να τονίσει την ανάγκη της ριζικής του ανανέωσης. Αξίζει να επενδύσουμε στις υπηρεσίες Υγείας ειδικά τώρα που η απειλή της πανδημίας κάνει πιεστική την ανάγκη υπηρεσιών για όλους και την αξία του ΕΣΥ επίκαιρη.

Ο Κωνσταντίνος Μπαργιώτας είναι γραμματέας Υγείας του ΚΙΝΑΛ