Ολοι χριστιανοί είμαστε

«Ολοι χριστιανοί είμαστε, αλλά κάποιοι έχουμε επιλέξει να μην κάνουμε επίδειξη της πίστης μας».

ΝΙΚΟΣ ΧΑΡΔΑΛΙΑΣ 18 Σεπτεμβρίου 2020

Είμαστε; Ποτέ δεν θα τολμούσα να ενστερνιστώ τη χαλύβδινη πεποίθηση του υφυπουργού Προστασίας του Πολίτη, καθισμένος μάλιστα στην «ηλεκτρική καρέκλα» της  Διαχείρισης Κρίσεων, μολονότι (δεν είμαι δα και τόσο πολιτικά ανυποψίαστος) αντιλαμβάνομαι πλήρως τη σκοπιμότητα της δήλωσής του. Οταν απευθύνεσαι σε εκατομμύρια συμπατριώτες σου που ομολογούν ευθαρσώς ότι πιστεύουν σε ένα περιστέρι με διδακτορικό κβαντικής φυσικής ή σε κάποιον που αναστήθηκε τρεις ημέρες μετά τον θάνατό του, δεν κρίνεται ούτε επιβεβλημένο ούτε συνετό να εγκαινιάζεις τον μεταξύ σας διάλογο με αμφισβήτηση των θεμελιωδών ανορθολογικών τους πεποιθήσεων. Εάν πραγματικά θέλεις να σε ακούσουν και – κάτι ακόμη δυσκολότερο ως επίτευγμα – να εφαρμόσουν αυτά που θα τους προτείνεις. Είναι άλλωστε και απαράβατη αρχή του savoir vivre: ουδέποτε ξεκινάς προσβάλλοντας βάναυσα τους ακροατές σου, εκτός και αν απευθύνεσαι σε ένα kinky  κοινό από μαζοχιστές.

Ουσιαστικά, τι μας είπε ο Χαρδαλιάς με τον τρόπο του; Θα το αποδώσω με δικά μου λόγια: «Είμαι κι εγώ ένας από εσάς. Ενας χριστιανός ορθόδοξος. Επιτελώ τα θρησκευτικά μου καθήκοντα, όποτε ευκαιρώ, αλλά δεν επιδεικνύω την επιτέλεσή τους δημόσια. Δεν την εξαργυρώνω για να κερδίσω την εύνοια των ψηφοφόρων. Ωστόσο, σε παράξενες εποχές, όπως τώρα με την πανδημία του κορωνοϊού, έχω κι έναν επιπλέον λόγο για να μην επιδεικνύω την επιτέλεση των θρησκευτικών μου καθηκόντων. Ενα δημόσιο πρόσωπο πρέπει να δίνει πάντοτε το καλό παράδειγμα. Η θεία μετάληψη μπροστά στον φωτογραφικό φακό δεν συμπεριλαμβάνεται στα καλά παραδείγματα». Φυσικό επόμενο ήταν η αντίδραση του στόχου του, του Γιώργου Κουμουτσάκου, αναπληρωτή υπουργού στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, όπως αποτυπώθηκε στην επικοινωνία του με τον δημοσιογράφο Γιώργο Παπαχρήστο («ΤΑ ΝΕΑ», 21/9/2020), να ανοίγει καινούργια μέτωπα δημιουργικού αναστοχασμού. Θα μου επιτρέψετε να προσπεράσω το σημείο όπου ο Κουμουτσάκος περιγράφει ότι κοινώνησε λες και πιάστηκε εξαπίνης – ιδιαίτερα εντυπωσιακό για εμάς, τα πρώην παπαδάκια, που θυμόμαστε κάπως πιο συναινετική την όλη διαδικασία -, καθώς και το παρατρίχα χειροφίλημα του Νίκου Χαρδαλιά στην Καρδίτσα λίγες ημέρες αργότερα: δύο πικάντικα στιγμιότυπα που ελάχιστα συμβάλλουν στον προβληματισμό μας. Θα σταθώ όμως στο εύλογο παράπονο του Κουμουτσάκου προς τον συνάδελφό του: «Τον άκουσα, τον καταλαβαίνω, αλλά θέλω να τον ρωτήσω: είναι στα μέτρα της κυβέρνησης η απαγόρευση της Θείας Κοινωνίας; Δεν είναι».

Αμαρτία εξομολογουμένη, ουκ έστιν αμαρτία (όπως επίσης καλά γνωρίζουμε εμείς τα πρώην παπαδάκια). Εάν μου βάζατε το μαχαίρι στον λαιμό και με αναγκάζατε να αποφανθώ ποιο από τα δύο είδη πολιτικής υποκρισίας – του Νίκου Χαρδαλιά ή του Γιώργου Κουμουτσάκου; – είναι το λιγότερο ανέντιμο, με βαριά καρδιά θα σας έλεγα: «Του Γιώργου Κουμουτσάκου». Δεν χρησιμοποιώ τη «βαριά καρδιά» ως κούφιο σχήμα λόγου. Η λογική μου, η ιδιοσυγκρασία μου, ακόμη και η αίσθηση που με διακατέχει ως προς το «τι προέχει» αυτήν την ύπουλη εποχή, όλα μα όλα κλίνουν προς την πλευρά του Χαρδαλιά: προέχει η εθνική υγεία και όλα τα άλλα έπονται. Εντούτοις, το ίδιο ακριβώς κίνητρο, η υπέρτατη προτεραιότητα, δίνει το δικαίωμα στον Κουμουτσάκο -ερήμην του πιθανόν ή κι ενάντια στη θέλησή του – να ακουμπήσει επί τον τύπον των ήλων: Υφίσταται, κυρίες και κύριοι, κυβερνητική απόφαση για την απαγόρευση της Θείας Κοινωνίας εν καιρώ πανδημίας ή για την αλλαγή του τρόπου που τελείται; Δεν υφίσταται.

Τι υφίσταται; Συστάσεις, προτροπές, μισόλογα, ψίθυροι… – και ο Θεός να βάλει το χέρι του. Εάν εξαιρέσουμε μια ξεκάθαρη αλλά ανυπόγραφη -εμπιστευτική, τρόπον τινά – τοποθέτηση της Εθνικής Επιτροπής για τη Δημόσια Υγεία προς τους δημοσιογράφους, που καταγράφηκε στις αρχές της πανδημίας («ΤΟ ΒΗΜΑ» 9/3/2020) και σύμφωνα με την οποία ο κορωνοϊός μεταδίδεται με το σάλιο, άρα προφανώς και με τη Θεία Κοινωνία, από τη στιγμή που μοιράζονται όλοι τη μετάληψη με το ίδιο κουταλάκι (σημειωτέον ότι ανάλογη ερώτηση κανένας δημοσιογράφος δεν διανοήθηκε καν να θέσει σε επιστήμονες στις χώρες που πήραν μυρωδιά έστω από τον Διαφωτισμό), μια τοποθέτηση, επιμένω, που δεν επαναλήφθηκε ποτέ έκτοτε δημόσια – γιατί, άραγε; -, καθώς κι έναν αποτρεπτικό χρησμό του Γκίκα Μαγιορκίνη που θα τον ζήλευε η Πυθία, μονάχα τρία επιφανή μέλη της επιστημονικής κοινότητας, εάν δεν κάνω λάθος, δεν μάσησαν τα λόγια τους επί του θέματος: η Ελένη Γιαμαρέλλου, που δήλωσε καμαρωτά και ατρόμητα ότι θα πάει να κοινωνήσει (για να εισπράξει την επομένη την αυστηρή επίπληξη του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, μια επίπληξη που επίσης πέρασε επικοινωνιακά στο ντούκου) και, ακριβώς στους αντίποδες της Γιαμαρέλλου, ο Ηλίας Μόσιαλος και ο Μανώλης Δερμιτζάκης. «Η γνώμη μου ήταν ότι η Θεία Κοινωνία θα πρέπει να σταματήσει με τη σημερινή της μορφή μέχρι να υπάρχει ασφαλές εμβόλιο για γενική χρήση», έγραψε στα «ΝΕΑ» της 23/9 ο Μόσιαλος· «όπως είπα και τότε και συνεχίζω να υποστηρίζω, θα μπορούσαμε να σκεφτούμε πιο ασφαλείς τρόπους τέλεσης της Θείας Κοινωνίας, όπως γίνεται και σε άλλες ορθόδοξες Εκκλησίες». Πιο παραστατικός ο Δερμιτζάκης, σε απανωτές τηλεοπτικές του εμφανίσεις, αναρωτήθηκε φωναχτά: «Θα μας περνούσε από το μυαλό να αμφιβάλλουμε για τον κίνδυνο μετάδοσης του κορωνοϊού, έτσι και χρησιμοποιούσαμε το ίδιο κουταλάκι μαζί με άλλα εκατό άτομα σε ένα μπαρ ή σε ένα εστιατόριο;». Να πω ότι δεν συμμερίζομαι την αγανάκτηση που υποφώσκει στην εύλογη απορία του, θα πω ψέματα.

Είναι φανερό ότι η δήλωση του Χαρδαλιά, που προτάσσω ως μότο στο σημερινό μου κείμενο, προσφέρει άλλοθι σε όσους κινούνται στην γκρίζα ζώνη υποκρισίας μεταξύ της απουσίας κυβερνητικής απόφασης για τη Θεία Κοινωνία – έως την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές τουλάχιστον – και της αυτονόητης αποχής που οφείλουμε προκειμένου να προστατεύσουμε τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, ο Χαρδαλιάς κλείνει το μάτι σπαρτιάτικα και σε όσους επιθυμούν να αναγνώσουν τη δήλωσή του αντίστροφα: ας επιτελούμε τα θρησκευτικά μας καθήκοντα – ακόμη και τα πιο κοινωνικά ανεύθυνα ή ριψοκίνδυνα – αρκεί να μην τα… επιδεικνύουμε. Αφήνει όμως αναπάντητη την αρχική μου ερώτηση: είμαστε; Είμαστε όλοι χριστιανοί ορθόδοξοι; Σύμφωνα με το αμερικανικό Κέντρο Ερευνών Pew, που ασχολήθηκε το 2017 με τον θρησκευτικό αυτοπροσδιορισμό στην Ευρώπη, οι χριστιανοί ορθόδοξοι στην Ελλάδα αγγίζουν το 90% του πληθυσμού· 4% δηλώνουν άθρησκοι , 2% μουσουλμάνοι, 3% λοιπά χριστιανικά δόγματα (πλην καθολικών), 1% καθολικοί και άλλα θρησκεύματα. Ετσι εξηγούνται όλα: από την υπόκλιση του Χαρδαλιά μπροστά στο ράσο έως την κακομεταχείριση του ορθολογισμού στην πατρίδα μας.