Παράθυρο για… διερευνητικό τηλεφώνημα

Οσο τυπική και συγκρατημένη ήταν η επίσημη ανακοίνωση της επανέναρξης, μετά από τεσσεράμισι χρόνια, των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας με 16 λέξεις από το υπουργείο Εξωτερικών, τόσο συγκρατημένη παραμένει η Αθήνα για τις προθέσεις και τη στάση της Αγκυρας, έχοντας σε πρώτη φάση συνολικά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών. Ωστόσο μπροστά στο πρώτο «χειροπιαστό» βήμα αποκλιμάκωσης, όπως αντιμετωπίζει η κυβέρνηση τη συμφωνία επανεκκίνησης των συνομιλιών, ανοίγει παράθυρο επικοινωνίας και σε επίπεδο κορυφής. Για «θετικό βήμα επαναπροσέγγισης» μίλησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την τηλεδιάσκεψη κορυφής του ΕΛΚ, ωστόσο επανέλαβε ότι χρειάζεται «συνέχεια και συνέπεια» στην αποκλιμάκωση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη τερματισμού των προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ.

Στην ελληνική πλευρά δεν αποκλείουν κανένα επίπεδο επαφής με την Τουρκία, φέροντας στο προσκήνιο νέα σενάρια αυτή τη φορά για πιθανούς διαύλους Κυριάκου Μητσοτάκη – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ακόμα και πριν από τη Σύνοδο Κορυφής που θα διεξαχθεί 1 και 2 Οκτωβρίου.

Ηδη η επαφή των δύο χωρών σε επίπεδο διπλωματικών συμβούλων είναι τακτική (σε μία από τις επικοινωνίες της Ελένης Σουρανή και του Ιμπραχίμ Καλίν, με τη συμβολή του Γερμανού Γιαν Χέκερ, «κλείδωσε» το περασμένο Σαββατοκύριακο η συμφωνία για επανεκκίνηση των διερευνητικών) και δεν αποκλείεται το ίδιο τρίγωνο να στρώσει τον δρόμο για τηλεφώνημα ή συνάντηση του Πρωθυπουργού και του τούρκου προέδρου. «Εμπιστοσύνη και καλή προετοιμασία» είναι οι λέξεις στις οποίες επιμένει η κυβέρνηση ως προϋποθέσεις για μία επικοινωνία με τον Ερντογάν. «Αν αυτά υπάρχουν, όλα είναι πιθανά» είπε χθες (EΡΤ) ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας, ωστόσο έγκυρες πηγές ξεκαθάριζαν ότι δεν υπάρχει προς το παρόν κανένας προγραμματισμός ραντεβού – τηλεφωνικού ή δια ζώσης. Δεν επιβεβαίωναν άρα τις πληροφορίες της τουρκικής εφημερίδας «Hurriyet», που προανήγγειλε τηλεδιάσκεψη των δύο ηγετών.

Επιφυλακτικότητα. Εξάλλου η Αθήνα εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά και με επιφυλακτικότητα τις κινήσεις της απέναντι πλευράς, όπου συνεχίζεται η σκληρή ρητορική, με κατηγορίες τούρκων αξιωματούχων προς την Ελλάδα για μαξιμαλιστικές διαθέσεις. Αυτό που περιμένει η κυβέρνηση είναι κλίμα ηρεμίας στο πεδίο κατά τη διεξαγωγή των διερευνητικών επαφών ενώ για την ατζέντα των συνομιλιών αρμόδιες πηγές επιμένουν κατηγορηματικά στη «μία διαφορά» που είναι ο καθορισμός ΑΟΖ και υφαλοκριπίδας. Και παραπέμπουν στη δήλωση του εκπροσώπου της γερμανικής καγκελαρίας Στέφεν Ζάιμπερτ ότι κατά την τηλεδιάσκεψη  Μέρκελ – Ερντογάν – Σαρλ Μισέλ «συζητήθηκε η επανέναρξη των άμεσων διερευνητικών συνομιλιών για τον προσδιορισμό των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας». Μένει να φανεί το πόσο θα επιδιώξει να διευρύνει την ατζέντα η τουρκική πλευρά, που άλλωστε ζητούσε διάλογο άνευ όρων, ωστόσο τη διάσταση των πραγμάτων σκιαγράφησε με πρόσφατες δηλώσεις του ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, διευκρινίζοντας ότι διεξαγωγή συνομιλιών σημαίνει ότι «προσπαθούμε να βρούμε κανόνες με βάση τους οποίους θα πραγματοποιήσουμε διαπραγματεύσεις».

Επαφές με Φον ντερ Λάιεν. Στο μεταξύ πάντως η επταήμερη αναβολή στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής για τα ευρωτουρκικά δίνει επιπλέον χρόνο στις διπλωματικές διεργασίες, γεγονός που εκμεταλλεύεται και ο Ερντογάν. Χθες είχε επικοινωνία με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όπως και ο Κυριάκος Μητσοτάκης που την ενημέρωσε για τις εξελίξεις. Η πρόεδρος της Κομισιόν «καλωσόρισε» όπως η ίδια ανέφερε, την έναρξη των συνομιλιών Ελλάδας – Τουρκίας, που «είναι κρίσιμες για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και για μία εποικοδομητική σχέση με την ΕΕ». Σύμφωνα με την τουρκική «Sabah» ο Ερντογάν επέρριψε ευθύνη για τις διαφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο σε Ελλάδα και Κύπρο. Από την πλευρά του ο γγ του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος συνομίλησε χθες με τον τούρκο πρόεδρο και αναμένεται σήμερα να επικοινωνήσει με τον Μητσοτάκη, σημείωσε ότι η διένεξη με την Ελλάδα πρέπει να επιλυθεί στο πνεύμα της συμμαχικής αλληλεγγύης και σύμφωνα με το διεθνές Δίκαιο.

Οι πρωταγωνιστές των συνομιλιών

Για την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών Ελλάδας – Τουρκίας προετοιμάζονται ήδη οι αντιπροσωπείες των δύο χωρών, οι οποίες θα συναντηθούν στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις, στις αρχές του επόμενου μήνα. Ολα δείχνουν ότι η αναβολή κατά μία εβδομάδα της συνάντησης των «27» στις Βρυξέλλες, δηλαδή 1-2 Οκτωβρίου, παρασέρνει και την ημερομηνία των ελληνοτουρκικών επαφών. Για την ελληνική πλευρά πάντως η οριστικοποίηση – ανακοίνωση της αφετηρίας είναι η μοναδική εκκρεμότητα, αφού η «ομάδα» έχει κλειδώσει και είναι βέβαιο ότι θα έχει επικεφαλής τον έμπειρο πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη. Βέβαιη θεωρείται και η συμμετοχή του πρέσβη, επικεφαλής της Ε’ Γενικής Διεύθυνσης του υπουργείου Εξωτερικών, Αλέξανδρου Κουγιού, μαζί με τουλάχιστον άλλο ένα στέλεχος του υπουργείου Εξωτερικών. Σε γνώση της Αθήνας δεν φαίνεται να είναι προς το παρόν τα ονόματα, αντίστοιχα, της τουρκικής αντιπροσωπείας. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν όμως ως επικεφαλής είτε τον τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών, Σεντάτ Ονάλ, είτε τον γενικό διευθυντή των αεροναυτιλιακών του υπουργείου Εξωτερικών Τσαγατάι Ερτσιγές, ο οποίος προεξοφλείται σε κάθε περίπτωση ότι δεν θα λείπει από την αποστολή των διερευνητικών.