Η μονοφωνία του ισχυρού

Η ορθότατη απόφαση της Κύπρου να θέσει βέτο στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας απαιτώντας κυρώσεις και για την Τουρκία, υπερβαίνει το εν λόγω θέμα. Εχει εξίσου ουσιώδη ευρύτερη θεσμική και πολιτική σημασία. Το βέτο είναι το τελευταίο ανάχωμα των αδυνάτων απέναντι στη μονοκρατορία των ισχυρών που η εξουσία τους έχει καταστεί περίπου απόλυτη, τουλάχιστον στα ζητήματα που τους ενδιαφέρουν. Δηλαδή τη Γερμανία, η οποία ελέγχει και κατευθύνει ασφυκτικά με άξονα τα δικά της εθνικά συμφέροντα το πολύπλοκο θεσμικό οικοδόμημα της ΕΕ. Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα εδώ και πολλά χρόνια.

Αν η Ευρώπη λειτουργούσε στη λογική μιας αληθινής ομοσπονδίας ή συνομοσπονδίας, με άξονα ευρωπαϊκές πολιτικές που θα την αντιπροσώπευαν συλλογικά, η έννοια του βέτο ούτε θα υπήρχε, ούτε θα χρειαζόταν. Ομως αυτό που η ΕΕ εμφανίζει ως ενιαία θέση στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε άλλο παρά αποτέλεσμα εσωτερικής ισορροπίας ισχύος. Οταν η Γερμανία το θέλει, ακόμα και ανοιχτοί νεοναζί που μπαίνουν σε κυβερνήσεις έχουν γίνει αποδεκτοί από την Ευρώπη, όπως στην Ουκρανία. Γιατί αυτό εξυπηρετεί την εθνική πολιτική της. Οταν όμως δεν το θέλει, η Ευρώπη κάνει τα στραβά μάτια και δεν ασχολείται με το να προστατεύσει την ευρωπαϊκή υπόσταση παρά μόνον σε ανώδυνο περί διαγραμμάτων επίπεδο, όπως στο παράδειγμα των ελληνοτουρκικών και της Κύπρου. Και παραδείγματα υπάρχουν αμέτρητα. Η «ευρωπαϊκή» πολιτική έχει πλέον σχεδόν πλήρως εξισωθεί με τη γερμανική εθνική πολιτική που απλώς μεταμφιέζεται σε κοινή, για να τηρούνται οι υποκριτικές προδιαγραφές μιας Ενωσης δήθεν ισότιμων κρατών. Αν υπήρχε πραγματική ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική και κυρίαρχο ευρωπαϊκό συμφέρον, το βέτο της Κύπρου δεν θα χρειαζόταν. Η ίδια η κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους από τρίτη χώρα θα ήταν απολύτως αδιανόητη, όπως και ο διαρκής εκφοβισμός από την Τουρκία.

Δαιμονοποίηση του βέτο, ειδικά από υποτίθεται «προοδευτική» οπτική, είναι ακατανόητη. Η αμφισβήτησή του είναι βαθύτατα συντηρητική, αν όχι οπισθοδρομική. Και τελικά παραπέμπει σε ιδεολογίες και απόψεις αντιδημοκρατικές και μισαλλόδοξες. Που με φύλλο συκής το φόβητρο για μια Ευρώπη που δήθεν κινδυνεύει από την πολυφωνία, επί της ουσίας στηρίζουν τη μονοκρατορία της μιας άποψης. Του ισχυρού. Δεν είναι από τις πολλές φωνές που κινδυνεύει η Ευρώπη. Είναι από τη μία ενός ισχυρού, που βαφτίζεται κοινή. Και δεν είναι τώρα. Πάντοτε αυτός ήταν ο κίνδυνος.