Τα παράθυρα της Ανγκελα

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη σκηνή στο Σότσι, το 2007. Ενώ εκτυλισσόταν η συνάντησή του με τη Μέρκελ, ο Πούτιν φώναξε τον σκύλο του τον Κόνι, ένα θηριώδες μαύρο λαμπραντόρ. Η καγκελάριος πέτρωσε. Εχει τραύμα από το 1995 που την είχε δαγκώσει ένα σκυλί. Ο Πούτιν φυσικά το ήξερε. Ενώ ο Κόνι μύριζε την καλεσμένη του, εκείνος παρακολουθούσε χαμογελώντας, με τα πόδια ανοιχτά. «Είμαι σίγουρος ότι θα συμπεριφερθεί όπως πρέπει», της είπε. Αργότερα η Μέρκελ θα έλεγε σε μια ομάδα δημοσιογράφων ότι καταλαβαίνει γιατί το έκανε αυτό ο Πούτιν. «Ηθελε να αποδείξει ότι είναι άντρας».

Εχει τον τρόπο της η Ανγκελα με τους αυταρχικούς ηγέτες. Δεν την καθοδηγούν ασφαλώς μόνο οι αρχές της: πολιτικός είναι, όχι ιεροκήρυκας. Μπορεί να εξεγείρεται με τη δηλητηρίαση του Ναβάλνι, αλλά την ενδιαφέρει και ο Nord Stream 2. Μπορεί να ενοχλείται από την επιθετική συμπεριφορά του Ερντογάν, αλλά θέλει να σώσει και την ευρωτουρκική συμφωνία για τους πρόσφυγες. Δεν είναι «υποκρίτρια», όπως αρέσκονται συχνά να την παρουσιάζουν τα μέσα ενημέρωσης. Ούτε «φιλότουρκη», όπως τη χαρακτηρίζουν κάποιοι επειδή αντιτίθεται στην επιβολή κυρώσεων στην Αγκυρα. Αλλά μια ρεαλίστρια, που ακολουθεί τους στόχους της με ψυχραιμία και μεθοδικότητα, ακόμη κι αν γύρω της επικρατεί χάος. Langsam aber sicher, αργά αλλά σίγουρα. Αλλοτε επικρατεί το «αργά», όπως στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Αλλοτε το «σίγουρα», όπως στην αντιμετώπιση του κορωνοϊού. Σημασία έχει πάντα ο συνδυασμός.

Σε μια συνέντευξη που είχε δώσει λίγο πριν γίνει καγκελάριος, το 2004, ρωτήθηκε τι συναισθήματα της προκαλούν οι Γερμανοί. «Μου έρχονται στον νου τα αεροστεγή παράθυρα», απάντησε. «Καμιά άλλη χώρα δεν μπορεί να φτιάξει τόσο αεροστεγή και όμορφα παράθυρα». Αυτό που είχε στο μυαλό της βέβαια ήταν το αίσθημα της οργάνωσης. Της τάξης. Της αξιοπιστίας. Πρόκειται για λέξεις με τις οποίες δεν είμαστε πολύ εξοικειωμένοι. Γι’ αυτό και μας ξενίζουν. Τις ταυτίζουμε με τους «Βόρειους». Κατά βάθος, λίγο τις περιφρονούμε.

Αλλά πόση αξία έχουν στα δύσκολα! Θαύμασα τη Μέρκελ όταν πρόφερε εκείνο το Wir schaffen das (Θα τα καταφέρουμε) για τους πρόσφυγες – κι ας τη λοιδορούσε όλος ο πλανήτης. Και την παρακολουθώ με αγωνία αυτές τις μέρες να προσπαθεί να κατανικήσει έχθρες δεκαετιών και να φέρει την Ελλάδα και την Τουρκία, σχεδόν παρά τη θέλησή τους, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Βλέπω μάλιστα, κάπως διασκεδασμένος, ότι την ίδια αγωνία έχουν κι εκείνοι που απεχθάνονται και την ίδια και τη χώρα της. «Μα πού είναι η Μέρκελ;» αναρωτιούνται ανήσυχοι. «Πότε θα πάρει τηλέφωνο;».

Κατά βάθος, αυτό λέγεται εμπιστοσύνη.