Αντιπαιδαγωγική, αναχρονιστική και τιμωρητική

Το 2018, με αφορμή την ανακοίνωση των βαθμολογιών των πανελλαδικών εξετάσεων, μια ανοιχτή επιστολή μου στον τότε υπουργό Παιδείας επισήμανε ότι η ανάρτηση των ονομάτων των υποψηφίων ήταν αντίθετη με τον ευρωπαϊκό νόμο των προσωπικών δεδομένων (GDPR). Από τότε, οι βαθμολογίες των πανελληνίων ανακοινώνονται δημοσίως με κωδικούς.

Στην επιστολή μου εκείνη παρέθετα μια σειρά από αιτιάσεις για την αντίθεσή μου στη δημοσιοποίηση των ονομάτων των υποψηφίων, διαχρονικό επίσης αίτημα εκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών, πολύ πριν από τον νόμο GDPR. Μια πρακτική που στη θητεία μου από το ’13 εφαρμόσαμε στο ΙΚΥ για την ανακοίνωση αποτελεσμάτων υποτροφιών σε συνεργασία με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) και του Συνηγόρου του Πολίτη.

Ετσι, μου προκάλεσε μεγάλη έκπληξη τον περασμένο Ιούνιο η εισαγωγή στον νόμο 4692/2020 της αναγραφής της διαγωγής στους τίτλους σπουδών για μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας. Με αναδρομική ισχύ (!) και παρά την άποψη της Επιστημονικής Επιτροπής της Βουλής και βουλευτών της κυβέρνησης!

Τρεις μήνες μετά, όπως είχαμε προβλέψει, η ΑΠΔΠΧ με την Απόφαση 32/2020 έκρινε την αναγραφή του χαρακτηρισμού της διαγωγής στους τίτλους σπουδών μη νόμιμη. Οι αιτιάσεις του υπουργείου περί αλλαγής της πρώτης απόφασης της Αρχής (Απόφαση 28/2019) αποτελούν δικαιολογία. Απλή ανάγνωση των ελληνικών του σκεπτικού της Αρχής είναι διαφωτιστική.

Ο αντιπαιδαγωγικός, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, αναχρονιστικός και τιμωρητικός χαρακτήρας της αναγραφής της διαγωγής εφήβων στα αποδεικτικά σπουδών είναι προφανής. Τα αναλύει η Αρχή στο σκεπτικό της.

Ο ρόλος του σχολείου δεν είναι τιμωρητικός. Η άρρηκτη σχέση δασκάλου – μαθητή, μια σχέση που σήμερα λόγω της πανδημίας και των αποστάσεων ασφυκτιά, συμβάλλει τα μέγιστα στην προσωπική και κοινωνική εξέλιξη των μαθητών, στη διαμόρφωση καλής συμπεριφοράς και διαγωγής. Τους συνοδεύει διά βίου.

Η αναγραφή κακής διαγωγής σε ηλικία που το άτομο ακόμη διαμορφώνεται και πολλές φορές περνάει από καταστάσεις δύσκολα διαχειρίσιμες μπορεί να προκαλέσει κοινωνικό στιγματισμό, με επιπτώσεις στη μετέπειτα ζωή του. Ενα εγχειρίδιο κοινωνικής ψυχολογίας τα περιγράφει λεπτομερώς.

Το σχολείο οφείλει να καταγράφει, ολοκληρωμένα και αντικειμενικά, την πορεία του μαθητή, τις επιδόσεις του στα μαθήματα, την ανάλυση της προσωπικότητάς του, την ικανότητα ένταξής του στην κοινωνία, την αποτίμηση της διαγωγής του. Σε αρχείο διαθέσιμο στον μαθητή για προσωπική του χρήση και σε τρίτους μετά από έγκρισή του. Η αντικειμενική καταγραφή ενός τέτοιου αρχείου απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Οι προκλήσεις της εποχής, ο πυκνός χρόνος των κοινωνικών αλλαγών, η δυσκολία στην προσαρμογή, οι μαθητές, έχουν απαιτήσεις από το σύγχρονο σχολείο. Η αναγραφή της διαγωγής στους τίτλους σπουδών δεν είναι μία από αυτές!

Η Εφη Μπάσδρα είναι καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και πρώην πρόεδρος του ΙΚΥ