Ελευθερία, μποξ, δημοσιογραφία

Το κυριότερο χαρακτηριστικό της σάτιρας, αυτό που τη διαφοροποιεί από το χιούμορ, είναι η βία. Σάτιρα χωρίς βία είναι εξίσου αδύνατη όσο και ομελέτα με άσπαστα αβγά. Ιδίως η πολιτική σάτιρα ενσωματώνει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη δόση βίας.

Η απόλυτη ελευθερία στη χρήση αυτής της βίας είναι αυτό που διακρίνει τη δημοκρατία δυτικού τύπου από τους εκλεγμένους δικτάτορες της Τουρκίας, Ρωσίας, Βραζιλίας, Ουγγαρίας.

Απόλυτη ελευθερία; Ακριβώς! Μέχρι τελικής πτώσεως μάλιστα: όπως σε έναν αγώνα μποξ όχι μόνο επιτρέπεται αλλά επιδιώκεται και χειροκροτείται το νοκάουτ, έτσι και στην πολιτική σάτιρα το ζητούμενο είναι η τελική πτώση του αντιπάλου. Μποξέρ και λιβελογράφοι είναι κατά βάθος και καλλιτέχνες και συνάδελφοι.

Ενώ ο βαθμός της βίας δεν λογοκρίνεται ούτε στον δημοκρατικό Τύπο ούτε στο ρινγκ, το είδος του χτυπήματος υπόκειται σε αυστηρούς κανονισμούς. Στο μποξ δεν επιτρέπονται χτυπήματα κάτω από τη ζώνη ή όταν ο αντίπαλος έχει πέσει κάτω. Στην πολιτική σάτιρα αυτό μεταφράζεται στον σεβασμό δυο ταμπού: φυσική εμφάνιση και σεξουαλικός προσανατολισμός μένουν εκτός της πνευματικής παλαίστρας χωρίς την παραμικρή εξαίρεση. «Ωραίο μαύρισμα, γύρισε από διακοπές;» παραπέμπει κατευθείαν στο λεξιλόγιο του Λεπέν. Δεν είναι αστειάκι και η αποφυγή του αναφορικά με έναν Αφρο-γάλλο δεν είναι ενδεικτική πρωταθλητή αποστειρωμένης πολιτικής ορθότητας αλλά δημοκράτη.

Δυο συγγραφείς, ένας Ιάπων και ένας Ελληνας, έγραψαν για την πνευματική παλαίστρα με ελλειπτικό αλλά αξεπέραστο τρόπο. Στον «Μετρ του γκο», που ο Γιασουνάρι Καβαμπάτα θεωρούσε σαν το πιο σημαντικό βιβλίο του, ένας νεαρός παίκτης διεκδικεί τον τίτλο του γηραιού και σοφού μετρ. Κερδίζει την παρτίδα καταστρέφοντας όμως «την αρμονία του παιχνιδιού». Στη δε «Χαμένη τάξη» ο Νίκος Δήμου προχωρεί σε μια μοναδική διαπίστωση για τα δεινά της χώρας: πέρα από τις βεβαιότητες της Δεξιάς, που θα ήθελε να τη θαυμάζει, και της Αριστεράς, που θα ήθελε να την απεχθάνεται, το πρόβλημα της σύγχρονης Ελλάδας είναι η έλλειψη αστικής τάξης.

Ο Διονύσης Δερβιτσιώτης-Μπουρνιάς είναι ελληνογάλλος αρχιμουσικός