Περί ελληνοτουρκικού διαλόγου

Ενώ ο τούρκος πρόεδρος και το πολιτικό κατεστημένο της Τουρκίας έχουν απολέσει παντελώς την αίσθηση του μέτρου και προβαίνουν ακατάπαυστα σε εμπρηστικές δηλώσεις εναντίον της Ελλάδος, από διάφορες πλευρές (εταίρους μας στην ΕΕ και συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ) προβάλλεται ως μονόδρομος για την αποκλιμάκωση της κατάστασης η έναρξη διαλόγου μεταξύ της Ελλάδος και της Τουρκίας. Προς την κατεύθυνση αυτή μάλιστα φαίνεται να συμφωνούν και οι δύο χώρες, με διαφορετικές ωστόσο προθέσεις και προϋποθέσεις η καθεμία.

Δυστυχώς, πολλοί παραβλέπουν (εκ παραδρομής ή σκοπίμως) ότι, για να διεξαχθεί επιτυχώς ο διάλογος, επιβάλλεται να πληρούνται ορισμένες θεμελιώδεις προϋποθέσεις:

Οι διαλεγόμενοι οφείλουν να προσέρχονται στο τραπέζι του διαλόγου καλόπιστα και με μόνη τους επιδίωξη την ανάδειξη της αλήθειας και όχι την επιβολή των θέσεών τους.

Ο διάλογος πρέπει να συντελείται σύμφωνα με αυστηρά καθορισμένους κανόνες που εξαρχής έχουν γίνει πλήρως αποδεκτοί από τους διαλεγομένους. Στην περίπτωση ενός διακρατικού διαλόγου φυσικά οι κανόνες αυτοί δεν μπορεί να είναι άλλοι από τους ισχύοντες κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Εάν για την επιτυχή έκβαση του διαλόγου απαιτείται η παρουσία/συνδρομή διαμεσολαβητών, αυτοί προφανώς θα πρέπει να είναι κοινής αποδοχής και να διακρίνονται για την απόλυτη προσήλωσή τους στους ισχύοντες κανόνες δικαίου.

Με βάση τις τρεις αυτές θεμελιώδεις προϋποθέσεις ένας διάλογος Ελλάδος και Τουρκίας είναι εκ προοιμίου καταδικασμένος σε αποτυχία για πολύ συγκεκριμένους λόγους:

Ο τούρκος πρόεδρος έχει αποδείξει περίτρανα ότι δεν σκέπτεται καλόπιστα σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Βαπτίζει και προπαγανδίζει ως «αλήθεια» τις παράνομες και παράλογες επιδιώξεις του και επιχειρεί να τις επιβάλει με την υποτιθέμενη στρατιωτική υπεροχή της χώρας του.

Η Τουρκία επί της ουσίας δεν αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο, όπως δεν αναγνωρίζει άλλωστε (τυπικά και ουσιαστικά) και το Δίκαιο της Θάλασσας. Επικαλείται την έννοια του Διεθνούς Δικαίου, μόνο όταν θεωρεί ότι αυτό την ευνοεί ύστερα από ακραία διασταλτικές/παρερμηνευτικές προσεγγίσεις τουρκικής αισθητικής και επιστημοσύνης…

Οι εν δυνάμει διαμεσολαβητές σε έναν ελληνοτουρκικό διάλογο (ΕΕ, ΗΠΑ κ.ά.) έχουν ήδη ταχθεί, εμμέσως ή ευθέως, υπέρ των ελληνικών θέσεων, οι οποίες ερείδονται φυσικά στο Διεθνές Δίκαιο. Ως εκ τούτου, είναι βέβαιο ότι, όταν αναπόφευκτα θα κληθούν να «γεφυρώσουν το χάσμα» μεταξύ των διαλεγομένων, η Τουρκία θα αμφισβητήσει την αμεροληψία τους και θα αποχωρήσει θορυβωδώς από τον διάλογο καταγγέλλοντας «συνωμοσίες».

Ποια άλλη επιλογή υπάρχει, αφού ο ελληνοτουρκικός διάλογος είναι εξ ορισμού καταδικασμένος σε αποτυχία; Φυσικά η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για τη μόνη διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα: το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας. Ωστόσο, και αυτό φαντάζει ανέφικτο, αφού η Τουρκία δεν πρόκειται να υπογράψει «συνυποσχετικό» που δεν θα υπηρετεί απολύτως τις νεο-οθωμανικές χιμαιρικές φιλοδοξίες του τούρκου προέδρου.

Τι απομένει; Μία άμεση, ξεκάθαρη και σκληρή απάντηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία οφείλει διά των οικονομικών και πολιτικών κυρώσεων που θα επιβάλει στην Τουρκία να αποδείξει ότι δύναται να προασπίζει τα εκ του Διεθνούς Δικαίου απορρέοντα δικαιώματα των κρατών-μελών της. Στο πνεύμα αυτό οφείλει ταυτοχρόνως και ο «διεθνής παράγων να ασκήσει τις δέουσες πιέσεις του»…

Ο Κωνσταντίνος Παΐδας είναι αναπληρωτής καθηγητής του ΕΚΠΑ