Το παζλ των ελληνοτουρκικών

Η ελληνοτουρκική κρίση κλιμακώνεται με νευρικότητα και, αν κρίνει κανείς από την ανησυχία του διεθνούς παράγοντα, όλοι απεύχονται το ατύχημα, για το οποίο πριν από μερικές μέρες μίλησε και ο έλληνας Πρωθυπουργός.

Ολοι; Σύμφωνοι, όχι όλοι. Υπάρχει μια δυναμική μειοψηφία με υπερπατριωτική διάθεση που πιστεύει ότι αν προκληθεί πολεμική σύγκρουση, η Ελλάδα έχει το πάνω χέρι και μπορεί να καταγάγει σοβαρά πλήγματα στον αντίπαλο. Ακόμα και αν έτσι ήταν τα πράγματα, όμως, το κόστος ακόμα και μιας ολιγοήμερης σύγκρουσης, ή και ενός θερμού επεισοδίου, θα ήταν τρομακτικό για τη χώρα – με επιπτώσεις όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτικές. Επιπτώσεις το εύρος των οποίων κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια.

Αρα, όλες οι λογικές φωνές φαίνεται ότι συγκλίνουν σε μια βασική γραμμή: να αποκλιμακωθεί η ένταση και, επιτέλους, να κινηθεί η διπλωματία σε μια κατεύθυνση συνομιλιών με την Τουρκία, στο βάθος των οποίων πρέπει να διαφανεί μια λύση. Θα είναι προϊόν προχωρημένης συνεννόησης των δύο χωρών; Θα χρειαστεί η από κοινού προσφυγή στη διαιτησία ενός Διεθνούς Δικαστηρίου όπως το Δικαστήριο της Χάγης; Οπως και να ‘χει, για τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας μιας χώρας ή της ΑΟΖ, δεν αρκεί ένας νόμος Μανιάτη ή να λένε συνεχώς διάφοροι ότι η (επιθετική, δεν χωράει αμφιβολία) Τουρκία, με το ερευνητικό πλοίο της, βρίσκεται πάνω από την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Κάθε άλλο. Απαιτείται συνομολόγηση συμφωνίας, άρα η συνεννόηση με την Τουρκία για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών είναι μονόδρομος. Ακόμα και αν γινόταν ένας πόλεμος, το τέλος του θα προϋπέθετε τη συνεννόηση – αλλά, βεβαίως, το πιθανότερο είναι ότι ο νικητής σε μια πολεμική αναμέτρηση θα είχε το πάνω χέρι.

Στη δεδομένη όξυνση της ελληνοτουρκικής κρίσης ποιο θα ήταν το ευτυχέστερο σενάριο; Η αποχώρηση του τουρκικού ερευνητικού πλοίου από την ανοιχτή θάλασσα, η αλλαγή του επιθετικού τόνου των δηλώσεων της τουρκικής πλευράς και η επανέναρξη συνομιλιών. Αλλά και από την πλευρά της Ελλάδας, τρεις προϋποθέσεις είναι αναγκαίες: η πρόθεση για ουσιαστικές συνομιλίες και όχι για τακτική κωλυσιεργίας, γνωστή στους οπαδούς της ακινησίας, η βαθμιαία εγκατάλειψη ορισμένων θέσεων που περισσότερη αξία έχουν στον διάλογο στο εσωτερικό πεδίο και η εσπευσμένη προσπάθεια επίλυσης, επιτέλους, του Κυπριακού, που να συμπεριλαμβάνει τους Τουρκοκύπριους, οι οποίοι ακόμα επενδύουν στην ευρωπαϊκή ταυτότητά τους.

Οι δύο τελευταίες προϋποθέσεις δεν είναι καθόλου εύκολες. Αφενός επειδή στην Κύπρο ήταν μεγάλα τα συμφέροντα που επένδυσαν στη μη λύση, και ως φαίνεται παραμένουν μεγάλα. Αφετέρου, επειδή στην Ελλάδα τα θέματα εξωτερικής πολιτικής εύκολα μετατρέπονται σε πεδίο κομματικών αντιπαραθέσεων, σε βαθμό μάλιστα κατά τον οποίο οι κομματικές ιδιοτέλειες να αποδίδουν στους πολιτικούς αντιπάλους πατριωτικό έλλειμμα. Το πολιτικό κόστος όσων χρεωθούν με την κατηγορία του πατριωτικού ελλείμματος είναι ανυπολόγιστο, γι’ αυτό και οι περισσότεροι οχυρώνονται πίσω από τη γνωστή αδιέξοδη ρητορική των «εθνικών θεμάτων». Αλλωστε για τον ίδιο λόγο, για να μη «λερώσουν» διάφοροι πολιτικοί τα χέρια τους με κάποια απόφαση που θα επιτρέπει σε υπερπατριώτες και σε δημαγωγούς να αμφισβητούν την πατριωτική τους υπόσταση, κυριάρχησαν τη Μεταπολίτευση οι οπαδοί της ακινησίας στα ελληνοτουρκικά.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει συνείδηση ότι μπροστά του βρίσκεται ένα δύσκολο παζλ. Ομως, κι αυτή είναι η αισιόδοξη πτυχή του ζητήματος, πολιτική επιδίωξή του είναι η κινητικότητα και η επίλυση προβλημάτων.

Το σύστημα Γαβρόγλου
Μα γιατί την έπεσαν πάλι όλοι στην Κεραμέως; Επειδή είπε ότι οι μαθητές που δεν θα συμμορφωθούν και θα κυκλοφορούν στο σχολείο χωρίς μάσκα θα έχουν συνέπειες; Δεν έπρεπε να το πει; Αλλά κι αν δεν το έλεγε, όποιος μαθητής παραβαίνει τους κανόνες του σχολείου δεν τιμωρείται; Δεν υπάρχουν σχολικές ποινές για τους παραβάτες – επιπλήξεις, αποβολές; Τι έπρεπε λοιπόν να κάνει η υπουργός Παιδείας. Να αποσιωπήσει το αυτονόητο; Και ας πούμε ότι το αποσιωπούσε, θα έπαυε να είναι αυτονόητο; Μήπως δεν είναι αυτονόητο ότι δεν υπάρχουν κτιριακές υποδομές ούτε το προσωπικό επαρκεί για αυστηρά 15μελή τμήματα στα σχολεία; Είναι. Επρεπε όμως να γίνει επίθεση, για να κρατιέται ανοιχτό το μέτωπο.
Εγραφα και τις προάλλες ότι η υπουργός Παιδείας συγκεντρώνει υπερβολικά πολλές επικρίσεις όχι τόσο για τις παραλείψεις και τα λάθη της, αλλά επειδή είναι ευάλωτη. Εχει να διαχειριστεί τεράστιο όγκο ζητημάτων, σε διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης, και να αντιμετωπίσει πολλαπλά κλαδικά και ατομικά συμφέροντα. Συχνά, της επιτίθενται για άλλα πράγματα από εκείνα που οι επιτιθέμενοι εννοούν. Για να μην πουν ευθέως ότι έχουν πρόβλημα με κάποια διακηρυγμένα μεταρρυθμιστικά σχέδια, και κυρίως την εισαγωγή αντικειμενικού συστήματος αξιολόγησης στα σχολεία, τη λένε προληπτικά θρησκόληπτη ή της χρεώνουν έχθρα προς τα παιδιά.
Σύστημα Γαβρόγλου: φτιάξε εχθρούς, θα τους χρειαστείς.