Μεταρρυθμίσεις: {LF}αν όχι τώρα, πότε;

Θυμήθηκα στις μέρες της καλοκαιρινής χαλάρωσης την εμπειρία μου στο προσυνέδριο της ΝΔ στην Πάτρα το 2017, αφιερωμένο στην Παιδεία. Ο πρόεδρος του Συνεδρίου μού έκανε την τιμή να με προσκαλέσει ως εκπαιδευτικό, δεν είχα ούτε έχω σχέση με το κόμμα. Τα βασικά συμπεράσματα της προσυνεδριακής δουλειάς της ΝΔ στην Πάτρα ήταν τα εξής:

– Αυτοδιοίκητα πανεπιστήμια: ο εσωτερικός κανονισμός και ο οργανισμός τους να διασφαλίζει την ευελιξία λειτουργίας τους και την ιδιομορφία στους στόχους και τις προτεραιότητες κάθε ιδρύματος ξεχωριστά. Βασικό διοικητικό όργανο τα Συμβούλια Ιδρύματος με εξωτερικά μέλη που θα έχουν τον καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του πρύτανη και των κοσμητόρων των σχολών για να σταματήσουν επιτέλους το κομματικό αλισβερίσι και ο ακαδημαϊκός πελατειασμός.

n Ανοικτά πανεπιστήμια σε όλους: νέους, επαγγελματίες, επιχειρηματίες, ξένους φοιτητές, σε ένα πλαίσιο προκαθορισμένο, για κάθε ίδρυμα από τον εσωτερικό κανονισμό του. Διαρκής εκπαίδευση των πολιτών στις νέες δεξιότητες που απαιτεί μια σύγχρονη, διαρκώς μεταβαλλόμενη, διεθνώς ανταγωνιστική οικονομία.

n Αξιοποίηση της περιουσίας των πανεπιστημίων για την αύξηση των πόρων τους και τη χρηματοδότηση της αναβάθμισης των υποδομών τους και τη χορήγηση υποτροφιών στους άριστους και δίχως πόρους φοιτητές, καθώς και στους νέους ερευνητές.

n Προώθηση της επιχειρηματικότητας μέσω της εκπαίδευσης και της αλλαγής νοοτροπίας των νέων επιστημόνων, με αναπροσανατολισμό τους προς τον ιδιωτικό τομέα. Προώθηση των καινοτόμων επιχειρήσεων νέων επιστημόνων.

n Ενας νέος ολοκληρωμένος νόμος για τα πανεπιστήμια με βάση τον 4009/11, με τις αναγκαίες διορθώσεις και επικαιροποιήσεις. Ψήφισή του στους πρώτους μήνες της επόμενης κυβέρνησης.

n Αναβάθμιση των πανεπιστημίων σε διεθνή κέντρα μάθησης, έρευνας και καινοτομίας, σε συνεργασία με κορυφαίους έλληνες επιστήμονες της Διασποράς και τα ιδρύματά τους, καθώς και τον εγχώριο και διεθνή παραγωγικό τομέα και τις επιχειρήσεις.

n Δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού φορέα Ερευνας και Καινοτομίας (Hellenic Science Foundation) και ισχυρή στήριξη της βασικής έρευνας που οδηγεί σε διεθνώς καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες (disruptive science and technology) για μια νέα ελληνική οικονομία της γνώσης. Ο φορέας θα συγκεντρώνει όλες τις δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας των διαφόρων υπουργείων και φορέων για τον καλύτερο συντονισμό της, την οικονομία κλίμακας, την αποφυγή απώλειας πόρων και τη συντονισμένη ενσωμάτωσή της στην οικονομία της χώρας και την κρατική της μηχανή.

Στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο, πολυπολικό νέο κόσμο που αναδύεται, την έλευση του οποίου επιταχύνει η πανδημία, η χώρα έχει σήμερα άμεση ανάγκη αλλά και την ευκαιρία να αλλάξει ριζικά. Οι νέες διεθνείς συνθήκες απαιτούν την επανεφεύρεσή της, όχι απλά τη διόρθωσή της. Ο σημερινός πρωθυπουργός έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός στην αντιμετώπιση των πολύ δύσκολων κρίσεων όπως η πανδημία, ο προκλητικός γείτονας, το μεταναστευτικό πρόβλημα. Η δημιουργία μιας άλλης Ελλάδας όμως απαιτεί εκ βάθρων μεταρρυθμίσεις και ανασύνταξη της μηχανής της χώρας. Και η μηχανή μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής χώρας δεν είναι άλλη από την Παιδεία της, την έρευνα της και την τεχνολογία της. Αν οι μεταρρυθμίσεις δεν γίνουν τώρα και δεν είναι ουσιαστικές, από έναν πρωθυπουργό που έχει αποταμιεύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, πότε θα γίνουν; Η ευκαιρία της εισροής στη χώρα περίπου 70 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης είναι μοναδική. Ο Πρωθυπουργός το οφείλει στη νέα γενιά που τον εμπιστεύθηκε στις εκλογές αλλά και στη λιγότερο νέα που τον πίστεψε, οριζόντια στο πολιτικό σύστημα. Αν όχι τώρα, Κυριάκο, για μεγάλες θαρραλέες, ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία και την έρευνα, πότε; Ο χρόνος τρέχει και είναι αμείλικτος.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης