Η επόμενη μέρα {LF}στον Λίβανο

Το μέλλον του Λιβάνου αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα στις διεθνείς συζητήσεις για τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Αν και η εσωτερική αστάθεια στη χώρα έχει ξεκινήσει από τον περασμένο Οκτώβριο λόγω οικονομικών προβλημάτων, οι πρόσφατες εκρήξεις στο λιμάνι της Βηρυτού έχουν εντείνει τη λαϊκή οργή και επιδεινώσει τις προοπτικές της χώρας. Η πιθανότητα εμφυλίου πολέμου δεν μπορεί να αποκλειστεί, καθώς ήδη η κατάσταση έχει αρχίσει να θυμίζει το χάος του 1976.

Ο ρόλος της Χεζμπολάχ στις πολιτικές εξελίξεις, σε συνεργασία με το Ιράν, είναι κομβικός και μπορεί να εξηγήσει το πρόβλημα. Το Ειδικό Δικαστήριο για τον Λίβανο έκρινε χθες ένα μέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης ένοχο για τη δολοφονία του πρώην πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι το 2005. Την ίδια στιγμή, όμως, απάλλαξε τρεις συγκατηγορουμένους του, ενώ στο σκεπτικό της απόφασής του τόνισε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις που να συνδέουν την ηγεσία της Χεζμπολάχ με τη δολοφονία ή που να υπονοούν ευθεία ανάμειξη της Συρίας στην υπόθεση. Παρ’ όλα αυτά, είναι αμφίβολο κατά πόσο ένα μέλος της έδρασε μόνο του στην περίπτωση της δολοφονίας, χωρίς εντολή από αυτή.

Σε άρθρο του στην ιστοσελίδα Arab News ο γιος του Ραφί Χαρίρι, Μπαχάα, ισχυρίζεται ότι η Χεζμπολάχ δεν μπορεί να έχει θέση στο μέλλον του Λιβάνου. Κατά την άποψή του απαραίτητη είναι η συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα, κυρίως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την προσωρινή δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στη χώρα. Μπορεί, όμως, να συμβεί αυτό που οραματίζεται ο γιος του Χαρίρι; Ισραηλινοί ειδικοί δεν αποκλείουν ακόμα και ανάληψη της εξουσίας από την τρομοκρατική οργάνωση με στρατιωτική βία. Η τρέχουσα κατάσταση δεν έχει μεταβάλει τη στάση της εναντίον του Ισραήλ αλλά τις προτεραιότητές της, που είναι περισσότερο εσωτερικού χαρακτήρα.

Παράλληλα, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η Χεζμπολάχ είναι η μόνη οργάνωση στον Λίβανο που έχει τη δυνατότητα να προσφέρει βοήθεια στους πολίτες. Το σενάριο, δηλαδή, να αξιοποιήσει την ανθρωπιστική βοήθεια που προσφέρεται στη χώρα, για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της είναι πιθανό. Βασικοί παίκτες ενδεχόμενης εξωτερικής μεσολάβησης μπορεί να αναδειχθούν η Γαλλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία.

Ιδιαίτερης προσοχής χρήζει, εδώ, η τουρκική πολιτική, η οποία ξεφεύγει από το ανθρωπιστικό σκέλος. Η Τουρκία έχει προτείνει στον Λίβανο να χρησιμοποιεί το λιμάνι της Μερσίνης μέχρι να αποκατασταθούν οι ζημιές σε αυτό της Βηρυτού. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να διαδραματίσει η Αγκυρα ρόλο σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου.

Ο βασικός λόγος, πάντως, για τον οποίο δεν μπορεί να υπάρχει ιδιαίτερη αισιοδοξία είναι πως η αντίδραση των απλών πολιτών εξουδετερώνεται σχετικά εύκολα από τη Χεζμπολάχ. Σε αυτή τη βασική παρατήρηση προστίθενται οι έντονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις, κυρίως λόγω διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων.

Πόσοι, άλλωστε, μουσουλμάνοι είτε σουνίτες είτε σιίτες θα συμφωνούσαν με τη θερμή υποδοχή που επεφύλαξαν οι χριστιανοί της Βηρυτού στον γάλλο πρόεδρο Μακρόν. Αν πολλοί χριστιανοί του Λιβάνου απογοητευθούν και επιλέξουν τη μετανάστευση σε άλλες χώρες, το έργο της Χεζμπολάχ θα γίνει ακόμα πιο εύκολο.

Ο Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι ερευνητής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).