Μια κομβική συζήτηση

Η γαλλογερμανική συνεργασία δεν είναι μόνο ο ιστορικός πυλώνας του ευρωπαϊκού ενωσιακού οικοδομήματος αλλά και η «ατμομηχανή» που είχε πάντα ανάγκη η ευρωπαϊκή ενοποιητική διαδικασία. Είναι απολύτως λογικό κάθε φορά που ανακοινώνεται μια συνάντηση των αρχηγών κρατών Γαλλίας και Γερμανίας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να υπάρχει κινητικότητα και πολλές φορές κάποια αμηχανία.

Η αυριανή συνάντηση Μακρόν και Μέρκελ στον πύργο Μπρεγκανσόν, ένα φρούριο που δεσπόζει στη Μεσόγειο στη Νότια Γαλλία και αποτελεί την επίσημη εξοχική κατοικία του γάλλου προέδρου, έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον γιατί η Γερμανία ασκεί την προεδρία στην ΕΕ αυτό το εξάμηνο. Τους δύο ηγέτες θα απασχολήσει κυρίως η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα στην εποχή της πανδημίας και ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία της 21ης Ιουλίου για τον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Μέρκελ και Μακρόν ανησυχούν γιατί μετά τη χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων στην Ευρώπη και τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα που προκάλεσαν μια ανακούφιση φαίνεται πως το θετικό κλίμα αντικαθίσταται σταδιακά από μια γενικευμένη απαισιοδοξία, η οποία βασίζεται στο αρνητικό σενάριο ότι η πλήρης ανάκαμψη θα αργήσει ακόμα. Επίσης οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν τις σχέσεις της ΕΕ με την Κίνα και την Αφρική και θα εξετάσουν την κατάσταση στον Λίβανο και τη Λευκορωσία. Κάποιοι αναλυτές και σχολιαστές έδειξαν να εκπλήσσονται τις τελευταίες ημέρες με το ενδιαφέρον της ΕΕ για τις εξελίξεις στη Λευκορωσία. Μάλλον ξέχασαν ή αγνοούσαν πως κι εκεί έχει εξωτερικά σύνορα η ΕΕ. Δυτικά στην Πολωνία, βορειοδυτικά στη Λιθουανία και στον Βορρά στη Λετονία.

Μέρκελ και Μακρόν θα συζητήσουν επίσης και την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, για την οποία οι δύο ηγέτες δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον και γνωρίζουν πολύ καλά πως για να ανταποκριθεί η Ευρωπαϊκή Ενωση στις σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις στη Μεσόγειο πρέπει να εξοπλιστεί με την απαραίτητη κυριαρχία και αλληλεγγύη. Για να καθορίζει η ίδια το μέλλον της χρειάζεται περισσότερη κυριαρχία, μια κυριαρχία που θα κρίνεται στα σύνορά της τόσο με τη Λευκορωσία του Λουκασένκο, όσο και στις Καστανιές του Εβρου, στο Ανατολικό Αιγαίο ή στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο.

Μακρόν και Μέρκελ γνωρίζουν πολύ καλά πως η Ενωση έχει ανάγκη από ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας μέσα από νέες κοινές πολιτικές, όπως η πολιτική υγείας, μετανάστευσης και ενίσχυσης της πολιτικής ασφάλειας.

Είναι επίσης προφανής η ανάγκη για ένα πιο λειτουργικό σύστημα για την ευρωζώνη, η οποία ούτως ή άλλως αποτελεί μέρος του προβλήματος γιατί είναι μια ατελής οικονομική και νομισματική ένωση χωρών – μελών με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ευρωζώνης πρέπει να είναι ο βασικός άξονας των θεσμικών πρωτοβουλιών τις οποίες θα συμπληρώνει το σχέδιο ανάπτυξης της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας, προκειμένου η ΕΕ να είναι σε θέση να εξασφαλίζει τη στρατηγική της αυτονομία, να μπορεί να διαχειριστεί τις διεθνείς κρίσεις μόνη της και να εγγυάται τα εξωτερικά σύνορά της. Ολα τα παραπάνω θα απασχολήσουν την επόμενη Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, για την οποία θα συζητήσουν αύριο Μέρκελ και Μακρόν.

Η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης θα είναι κομβική συζήτηση για να μπορέσουμε να δούμε επιτέλους την Ευρωπαϊκή Ενωση ως συνολική, αναπτυξιακή, κοινωνική, θεσμική και πολιτική οντότητα. Ως πολιτικό εργαλείο δημιουργίας σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο, όπου η αλληλεγγύη θα ενώνει και η συνεργασία θα ενδυναμώνει τα κράτη – μέλη.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.