Η μνήμη δεν διαγράφεται

Κατά τη διάρκεια του 1943 η αντεπίθεση του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού και η αιχμαλωσία της στρατιάς του Φον Πάουλους στο Στάλινγκραντ, η υποχώρηση των ναζιστικών στρατευμάτων στη Βόρεια Αφρική, η νικηφόρα μάχη του Κουρσκ και η προέλαση του Κόκκινου Στρατού και τελικά η συνθηκολόγηση της Ιταλίας και η κλιμάκωση της δράσης των παρτιζάνικων στρατευμάτων σε όλες τις κατεχόμενες χώρες έδειχναν ότι η πλάστιγγα του πολέμου έγερνε οριστικά εις βάρος των δυνάμεων του φασιστικού Αξονα. Την ίδια χρονιά, ο ΕΛΑΣ είχε απελευθερώσει ένα μεγάλο τμήμα της χώρας, ενώ στο ΕΑΜ συσπειρωνόταν η μεγάλη μάζα της εργατικής τάξης και του φτωχού λαού και είχε κατορθώσει να σταματήσει τόσο την υποχρεωτική επιστράτευση, όσο και την επέκταση της βουλγαρικής ζώνης Κατοχής.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, το 1944 αναδείχτηκε σε κρίσιμη χρονιά για τη μεταπολεμική πορεία της Ελλάδας. Τα γερμανόφιλα και βρετανόφιλα τμήματα της αστικής τάξης ξεπέρασαν τις παλιές διαφωνίες τους και επιδόθηκαν σε έναν αγώνα δρόμου για την αντιμετώπιση του εργατικού-λαϊκού κινήματος και για την προστασία της εξουσίας τους. Κομμάτι αυτής της προσπάθειας συντήρησης και ενίσχυσης της αστικής εξουσίας αποτέλεσαν η δίωξη του φιλοΕΑΜικού κινήματος της Μέσης Ανατολής και η φυλάκιση στα σύρματα της πλειοψηφίας των ελλήνων στρατευμένων, οι προσπάθειες ενοποίησης του αστικού πολιτικού κόσμου και των αστικών οργανώσεων με γνώμονα τον αντικομμουνισμό, αλλά και η συγκρότηση των Ταγμάτων Ασφαλείας και η προσπάθεια καταστολής του ΕΑΜικού κινήματος. Τα μπλόκα στις εργατικές συνοικίες ήταν πλέον στην ημερήσια διάταξη.

17/8/1944. Το δεύτερο μπλόκο. Πριν ακόμα διαλυθεί το σκοτάδι η Κοκκινιά κυκλώθηκε απ’ όλες τις μεριές. 2.500 Γερμανοί, χωροφύλακες και γερμανοτσολιάδες ρίχτηκαν με λύσσα να εκδικηθούν την προλεταριακή συνοικία που στάθηκε πρωτοπόρα στον αγώνα.

Μέσα σε ένα σκηνικό τρόμου που διαμόρφωναν οι πυροβολισμοί, οι εκρήξεις χειροβομβίδων και η απειλή της «επιτόπου επέλασης» μάζεψαν όλους τους άνδρες 14-60 ετών. Σύνολο 20.000 περίπου, στην Πλατεία Οσίας Ξένης. Αρχίζουν τα ομαδικά βασανιστήρια, οι ταπεινώσεις και οι εκτελέσεις πάνω από 150, μετά από υποδείξεις κουκουλοφόρων χαφιέδων και με πρωταγωνιστή τον περιβόητο Πλυτζανόπουλο, στήνονται στη μάντρα της Οσίας Ξένης και εκτελούνται.

Περισσότερους από 6.000 έκλεισαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και σε κάτεργα της Γερμανίας.

Παράλληλα με τις εκτελέσεις στις γειτονιές δίνονταν μάχες. Μια ομάδα ανταρτών με επικεφαλής τη Διαμάντω Κουμπάκη, στέλεχος του ΚΚΕ, κρυβόταν στο βόρειο τμήμα της πόλης. Γερμανικά καμιόνια ζώσανε την περιοχή και άρχισαν να καίνε τα σπίτια.

Δόθηκε άνιση μάχη. Καθώς μεταφέρουν τους αιχμάλωτους πλέον αντάρτες στη μάντρα η Διαμάντω τούς φωνάζει: «Σαν και εσάς προδότες εγώ έφαγα 65!». Παρά τον άγριο ξυλοδαρμό της, φθάνοντας στη μάντρα του μαρτυρίου και λίγο πριν την εκτελέσουν βρήκε το κουράγιο να φωνάξει: «Μια ζωή τη χρωστάμε, ας μην την πάρουν οι προδότες. Υπάρχουν χιλιάδες λεβέντες. Θα τους εκδικηθούν».

Με ανακοίνωσή της, που κυκλοφόρησε το βράδυ της ίδιας μέρας, η Αχτιδική Επιτροπή της ΚΟ Κοκκινιάς του ΚΚΕ σημειώνει: «Διακόσια διαλεχτά παλληκάρια, διακόσιοι πρωτοπόροι στον καθημερινό αγώνα για ζωή και λευτεριά, διακόσια μέλη και στελέχη, οπαδοί και συμπαθούντες του κόμματός σας του Κομμουνιστικού δεν υπάρχουν πια… Χαρά στον τόπο που βγάζει τέτοια παλληκάρια, τιμή στο κόμμα που τ’ ανάθρεψε με τέτοια πίστη και παλληκαριά, τιμή και δόξα στο γονιό που ‘θρεψε τέτοιους λεβέντες… Το αίμα σας θα το πάρουμε πίσω. Ορκιζόμαστε να συνεχίσουμε με πιότερη ορμή το μισοτελειωμένο σας» (από την έκδοση «Η Κοκκινιά μας», 17/8/1945).

Αθώοι οι ταγματασφαλίτες. Στην απολογία του στο Β’ Δικαστήριο δωσίλογων ο Ν. Μπουραντάς είπε κυνικά: «Εγώ τρώγω ένα ξεροκόμματο βουτηγμένο στο αίμα! Αλλά ρέει στις φλέβες μου άφθονο ελληνικό αίμα». Αναφερόμενος στο Μπλόκο της Κοκκινιάς ο ίδιος είπε ότι πήγε με το μηχανοκίνητο και την ξεκαθάρισε και «διευκόλυνε το έργο της Ειδικής και των Ταγμάτων που πήγαν την άλλη μέρα»… Τον Μάρτη του 1947 το Γ’ Δικαστήριο δωσίλογων αθώωσε τους προδότες εγκληματίες Πλυτζανόπουλο και Σγούρο (πρωταγωνιστές της σφαγής)! Ο Πλυτζανόπουλος έγινε υποστράτηγος του κυβερνητικού στρατού και έγινε δήμαρχος Κοκκινιάς από τη χούντα. Η μεταπολεμική αστική εξουσία αναγνώρισε τις πολύτιμες υπηρεσίες που προσέφεραν στη διάσωσή της…

Η Ιστορία δεν θα μείνει θαμμένη. Κοκκινιά, μπλόκα. Η ακολουθία αυτή έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη και δεν πρόκειται να σβήσει. Θα ζήσει μαζί με την τιμή στους εκτελεσμένους των μπλόκων, τους μαχητές του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, τα μέλη του ΚΚΕ και τον λαό της Κοκκινιάς. Θα ζήσει μαζί με την ντροπή που θα κυνηγάει τους συνεργάτες των κατακτητών που κατέδιδαν κομμουνιστές, αντιστασιακούς και τους έριχναν στα χέρια των ναζί, νεκρούς ή ζωντανούς και σακατεμένους. Η Κοκκινιά, η Καισαριανή και εκατοντάδες άλλες πόλεις και χωριά της Ελλάδας και της Ευρώπης θα στέκουν πάντα εκεί για να γκρεμίζουν σύγχρονους μύθους, όπως το ανιστόρητο κατασκεύασμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης που λέγεται «θεωρία των δύο άκρων» και αποτελεί το καλύτερο πλυντήριο των ναζί και των συνεργατών τους και τον καλύτερο «οδηγό» για το ξαναγράψιμο της Ιστορίας.

Το ΚΚΕ τιμά και μελετά τα ιστορικά γεγονότα, αντλώντας συμπεράσματα για το σήμερα, μέσα από τις διαχρονικές νομοτέλειες της ταξικής πάλης. Δεν τα βλέπει ούτε ως μουσειακά εκθέματα, ούτε πολύ περισσότερο τα επικαλείται για να δικαιολογήσει τον σύγχρονο συμβιβασμό με τη βαρβαρότητα, όπως βλέπουμε να κάνουν κατά κόρον άλλες πολιτικές δυνάμεις.

Ο Νίκος Ρεμπάπης είναι μέλος του Γραφείου Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ