Το δηλητηριασμένο δώρο

Ολες οι νεοεκλεγμένες κυβερνήσεις ξεκινάνε τη θητεία τους μ’ ένα δώρο. Το λέμε περίοδο χάριτος, αλλά είναι πολύ πιο σύνθετο. Κατά κανόνα, βέβαια, οι κυβερνήσεις σπαταλούν αυτήν την περίοδο απολαμβάνοντας το δώρο και μετά τρέχουν και δεν φτάνουν. Στην περίπτωση της νίκης της ΝΔ το 2019, αυτό το δώρο ήταν πολύ μεγαλύτερο, αλλά ήταν και δηλητηριασμένο. Η λαίλαπα του εθνολαϊκίστικου εσμού που κυβέρνησε τη χώρα επί τεσσεράμισι χρόνια, έδωσε στην κυβέρνηση μια πολύ διαφορετική περίοδο χάριτος. Οι πολίτες περίμεναν ελάχιστα πράγματα από τη νέα κυβέρνηση. Ηταν ήδη ενθουσιασμένοι που γλίτωσαν από τους προηγούμενους. Και το κλίμα στο εξωτερικό επίσης άλλαξε άρδην, φίλοι και εταίροι έβλεπαν ότι θα έχουν να κάνουν με κάποιους με τους οποίους τουλάχιστον θα μπορούσαν να συνεννοηθούν. Κι αυτό είχε μια τεράστια και άμεση θετική επιρροή στην οικονομία, πρώτα απ’ όλα.

Κάποιοι επισημάναμε τον κίνδυνο. Η αποδοχή και τα ορατά θετικά αποτελέσματα στην οικονομία, να μη γίνει αντιληπτό ότι δεν οφείλονται στην ικανότητα της κυβέρνησης, η οποία θα έπρεπε να αποδειχθεί. Και δυστυχώς, δεν έγινε αντιληπτό. Περάσαμε ένα καλοκαίρι κατά το οποίο η κυβέρνηση ανέβαζε μόνη της τον πήχη, επιδείκνυε μια ασυγκράτητη αισιοδοξία και καλλιεργούσε συστηματικά την πεποίθηση μιας επερχόμενης μονοκρατορίας. Δάγκωσε γερά το δηλητηριασμένο μήλο. Μετά από ένα εξάμηνο αυταρέσκειας, λίγα είχαν γίνει. Λίγο πριν ξεσπάσει η διπλή κρίση του Εβρου και της πανδημίας, το υπουργείο Οικονομικών είχε αποτύχει σε όλους τους στόχους του και σε κρίσιμα υπουργεία είτε έγιναν ελάχιστα πράγματα ή τίποτα.

Πράγματι, στην κρίση του Εβρου ο Πρωθυπουργός αντέδρασε εξαιρετικά και έδειξε ηγετικά προσόντα. Και, αμέσως μετά, πήρε μια γενναία και σωτήρια απόφαση. Το lockdown. Αυτά τα δύο γεγονότα δημιούργησαν μια νέα παγίδα στην οποία η κυβέρνηση έπεσε μέσα με το κεφάλι. Δημιουργήθηκε, με τη συστηματική ενθάρρυνση της εξουσίας, ένα κλίμα αποθέωσής της, το οποίο μετά η ίδια καθόταν και απολάμβανε, πιστεύοντας ότι όντως έγινε θεά. Και βέβαια, χάρη στην απόλυτη φαιδρότητα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και την ανυπαρξία της υπόλοιπης, παγιώθηκε η άποψη για μια πολυετή πολιτική ηγεμονία. Κανείς δεν φαίνεται να διδάχθηκε τίποτα από το πρόσφατο παρελθόν. Οι ίδιοι δημοσιολογούντες που σήμερα μιλούν για 20 χρόνια ΝΔ, την άνοιξη του ’15 μιλούσαν για 40 χρόνια Τσίπρα και καλούσαν τη ΝΔ να αυτοδιαλυθεί. Αλλά κανείς δεν πτοείται από τέτοιες λεπτομέρειες. Κανείς δεν έδωσε σημασία στο ότι η χώρα δεν έχει πατήσει καλά καλά στα πόδια της και η μοίρα της εξαρτάται από παράγοντες που δεν μπορεί ακόμη να ελέγξει η ίδια. Σήμερα, που πέρασε και το δεύτερο εξάμηνο, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι κι αυτό σπαταλήθηκε. Οπως αποδεικνύεται καθημερινά, οι σωστές ενέργειες που έγιναν στην αρχή της κρίσης της πανδημίας, εκλήφθηκαν ως οριστική νίκη. Πλην μιας σοβαρής προετοιμασίας που έγινε στο υπουργείο Υγείας κι έτσι σήμερα το ΕΣΥ είναι πιο έτοιμο για την αντιμετώπιση της δυναμικής επανόδου της ασθένειας και αρκετών πραγμάτων στον τομέα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, όλα τα υπόλοιπα υπουργεία, όχι μόνο δεν χρησιμοποίησαν τον νεκρό χρόνο και τις ιδανικές συνθήκες για να προωθήσουν αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και να προετοιμάσουν προσεκτικά την επαναλειτουργία της κοινωνίας που είχε μπει στον πάγο, αλλά εξέλαβαν τον κορωνοϊό ως ένα άλλο ουρανοκατέβατο δώρο που θα τους επέτρεπε να ασκήσουν την πολύ ευχάριστη πολιτική του να μοιράζεις λεφτά κι έχει ο Θεός. Ηδη μπορούμε να πούμε ότι η επαναλειτουργία της οικονομίας εξελίχθηκε σε φιάσκο. Κι ότι δεν υπήρξε απολύτως κανένας σχεδιασμός για την αντιμετώπιση ενός δευτέρου κύματος της νόσου. Και, βέβαια, εμφανίστηκε και η – αναμενόμενη, πάντως – κρίση με την Τουρκία.

Θα ρωτήσουν κάποιοι (οι πολλοί απλώς θα εξαγριωθούν με τη βλασφημία της αμφισβήτησης της θείας φύσης της εξουσίας), «μα καλά, δεν βλέπεις ότι πάμε θαυμάσια; Μόνο ο ΣΥΡΙΖΑ, εσύ και πέντε γραφικοί τα λέτε αυτά». Θα απαντήσω, ανάλογα με το πώς τίθεται το ερώτημα.
Αν είμαστε καλύτερα απ’ ό,τι με την κυβέρνηση Τσίπρα – Καμμένου, είναι αστείο και να το συζητάμε. Με τέτοιο κριτήριο, ναι, φυσικά και είμαστε θαυμάσια, υπέροχα, καταπληκτικά. Αν είμαστε καλά σε απόλυτες τιμές, το πιο φιλοκυβερνητικό που μπορώ να πω είναι «ας τα λέμε καλά». Κι αν είμαστε σε καλό δρόμο, αυτό που πιστεύω είναι ότι δεν είμαστε. Η χώρα παραμένει έρμαιο της συγκυρίας.

Στα πολύ μεγάλα ζητήματα, η κυβέρνηση (δηλαδή ο Πρωθυπουργός) πήρε τις σωστές αποφάσεις, τις κρίσιμες στιγμές. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι και επί 35 χρόνια στη Μεταπολίτευση, όλες οι κυβερνήσεις, καλές ή κακές, στα πολύ μεγάλα θέματα πήραν τις σωστές αποφάσεις. Ηταν όλες οι υπόλοιπες αποφάσεις που οδήγησαν αρχικά στη χρεοκοπία και κατόπιν στην εκλογή των εθνολαϊκιστών και που έθεσαν σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη της χώρας ως δημοκρατικής χώρας της δύσης. Αν σήμερα η συγκυρία μας οδηγήσει σε μια νέα κρίση, που μπορεί να είναι εθνική, μπορεί να είναι μια παγκόσμια οικονομική κρίση στους ανέμους της οποίας θα είμαστε φτερό ή μπορεί να είναι μια τραγική εξέλιξη της νόσου, φοβάμαι πώς η κυβέρνηση θα πέσει από τα σύννεφα μαθαίνοντας πώς εξανεμίζονται οι πολιτικές ηγεμονίες και πώς αλλάζουν στρατόπεδο οι κολαούζοι.

Ανήκω σ’ έναν πολιτικό χώρο που δεν κατόρθωσε ποτέ να έχει αυτόνομη κοινοβουλευτική παρουσία, αλλά είχε πάντοτε αυτόνομο πολιτικό λόγο. Αυτός ο λόγος δεν εισακούστηκε, όταν προειδοποιούσε για τη χρεοκοπία, για την έκπτωση της δημοκρατίας, για τον κίνδυνο να βρεθούμε στον τρίτο κόσμο. Οι ημιεγγράμματοι χλεύαζαν τις Κασσάνδρες, αγνοώντας ότι η κατάρα που ακολουθούσε την Κασσάνδρα δεν ήταν να αστοχεί, αλλά να μην την πιστεύουν. Και αυτός ο αυτόνομος πολιτικός λόγος θα ακουστεί και σήμερα, έστω κι αν είμαι βέβαιος ότι αντί να εισακουστεί θα συκοφαντηθεί ως φιλοσυριζαϊκός, αντιπολιτευτικός και δεν ξέρω γω τι.
Η κυβέρνηση πρέπει να απαλλαγεί όσο πιο γρήγορα γίνεται από αυτό που θεωρεί δώρο. Το ότι ηγεμονεύει πολιτικά ελλείψει αντιπάλου. Μπορεί να μην έχει αυτήν τη στιγμή εκλογικό, πολιτικό αντίπαλο, αλλά έχει έναν αντίπαλο πολύ πιο δύσκολο. Τα τεράστια προβλήματα της χώρας. Την ασθενική της δημοκρατία, τη γονατισμένη οικονομία, την αποπροσανατολισμένη κοινωνία, άθυρμα του ανορθολογισμού, της συνωμοσιολογίας, της απαιδευσίας. Και γι’ αυτά δεν γίνεται σχεδόν τίποτα. Κι αυτά, αν δεν είμαστε πολύ τυχεροί και δεν μας πάνε όλα πρίμα, θα γεννήσουν τον επόμενο πολιτικό της αντίπαλο. Ο οποίος μπορεί αυτήν τη φορά να πετύχει να καταστρέψει τη χώρα.

Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος