ΗΧΟΔΥΝΑΜΑ

Λέον Φλάισερ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στη CBS, Sony, 23 cd
Σε ηλικία 92 ετών έφυγε την Κυριακή από τη ζωή ο Λέον Φλάισερ, ίσως ο σημαντικότερος αμερικανός πιανίστας μέχρι σήμερα. Ο Φλάισερ, επίσης μαέστρος και δάσκαλος, ανήκε στη «θαυματουργή» γενιά αμερικανών πιανιστών που εισέβαλαν καταιγιστικά στη διεθνή μουσική σκηνή αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η έκδοση αυτή με το σύνολο των ηχογραφήσεών του στην αμερικανική CBS και τη θυγατρική της EPIC δεν είναι νέα, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει με τις ηχογραφήσεις στις οποίες αυτή η στήλη αναφέρεται. Ομως ο Φλάισερ υπήρξε μοναδικός. Και η στιγμή απαιτεί να σταθεί κανείς σε αυτόν και στο έργο του.

ΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΣΝΑΜΠΕΛ
Ο Φλάισερ γεννήθηκε το 1928 στο Σαν Φρανσίσκο και άρχισε να παίζει πιάνο σε ηλικία τεσσάρων ετών. Πέντε χρόνια αργότερα, ένα γεγονός σφράγισε τη μοίρα του: ο Αρθουρ Σνάμπελ δέχθηκε να τον αναλάβει. Εννέα χρόνων, ο Φλάισερ έγινε μαθητής του κορυφαίου πιανίστα της εποχής του. Ο Σνάμπελ τον βοήθησε όχι μόνον ως δάσκαλος, αλλά και μιλώντας για εκείνον σε έναν άλλο κολοσσό, τον μαέστρο Γκέοργκ Σελ, με τον οποίο ήταν φίλοι ήδη από το Βερολίνο πριν από τον Πόλεμο. Οταν ο Σελ άκουσε τον Φλάισερ, ένας νέος κόσμος ανοίχτηκε μπροστά στον νεαρό πιανίστα: σε ηλικία 18 ετών θα γινόταν ο αγαπημένος σολίστ του. Μέσα σε εβδομάδες, υπό την μπαγκέτα του Σελ, ο Φλάισερ ήρθε στο επίκεντρο της προσοχής της μουσικής κοινότητας σε Αμερική και Ευρώπη. Σύντομα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα στον κόσμο. Ομως, η περίοδος αυτή δεν έμελλε να κρατήσει όσο και οι δύο επιθυμούσαν. Το 1964 ο Φλάισερ αρρώστησε: το δεξί του χέρι παρέλυσε. Ο χειρότερος εφιάλτης γινόταν πραγματικότητα. Από εκείνη τη στιγμή, άλλαξαν τα πάντα.

ΣΟΛΙΣΤ ΤΟΥ ΣΕΛ
Από τα τέλη της δεκαετίας του ’50 μέχρι το 1964, ο Φλάισερ πρόλαβε και άφησε πίσω του μία εκπληκτική σειρά ηχογραφήσεων: Τα πέντε Κοντσέρτα για Πιάνο του Μπετόβεν και τα δύο του Μπραμς συνιστούν τον πυρήνα της αξεπέραστης συμβολής του στη δισκογραφία, όλα υπό τον Σελ. Οσες δεκαετίες κι αν περάσουν, μαέστρος, πιανίστας και ορχήστρα, δεν έχουν βρει ανταγωνιστές στην πυκνότητα της ανάγνωσής τους, στην τεχνική αρτιότητα και το σφρίγος τους, στην πρωτοφανή ενέργεια που εκλύθηκε από τις ηχογραφήσεις τους στο Σέβερανς Χολ του Κλίβελαντ. Φλάισερ και Σελ σφράγισαν μαζί για πάντα αυτά τα έργα, όπως μπορεί να διαπιστώσει ο ακροατής αυτής της έκδοσης. Επίσης μπορεί εδώ να γνωρίσει και τις άλλες ηχογραφήσεις του Φλάισερ, οι περισσότερες ιδιαίτερα σημαντικές, με τον Μπραμς να διατηρεί πάντοτε μία ειδική θέση στο ρεπερτόριο του αμερικανού πιανίστα.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΔΥΟ ΓΕΝΕΩΝ
Η απότομη και βίαιη απομάκρυνσή του από τις αίθουσες συναυλιών και τα στούντιο ηχογραφήσεων σόκαρε τη διεθνή μουσική κοινότητα της εποχής του και, όπως είναι φυσικό, έβαλε και τον ίδιο σε μία πολύ δύσκολη νέα, τότε, περίοδο, προσπαθώντας να βρει έναν άλλο δρόμο για την επόμενη ημέρα στη ζωή του. Από αυτή την άποψη, το δράμα του Λέον Φλάισερ υπήρξε ίσως η ευτυχία δεκάδων πιανιστών της επόμενης και της μεθεπόμενης γενιάς που είχαν την τύχη να τον έχουν δάσκαλο. Και, μέσω εκείνου, να έχουν κατά κάποιο τρόπο δασκάλους και τον Σνάμπελ και τον Σελ. Επί πολλά χρόνια, ο Φλάισερ αφιερώθηκε συστηματικά και περίπου αποκλειστικά στους μαθητές του μεταξύ των οποίων πολλοί που στη συνέχεια έγιναν και εξακολουθούν να είναι ανάμεσα στα κορυφαία ονόματα της μουσικής της εποχής μας. Εκπληκτικός παιδαγωγός, μαγνήτιζε για δεκαετίες τους πιο ελπιδοφόρους νέους μουσικούς. Μία άλλη διέξοδος υπήρξε ότι ο Φλάισερ στράφηκε για καιρό στα έργα για αριστερό χέρι, όπως το ομώνυμο Κοντσέρτο του Ραβέλ, ή η μουσική του Χίντεμιθ για πιάνο και ορχήστρα. Στις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του μπόρεσε, έπειτα από τιτάνιες προσπάθειες, να ανακτήσει εν μέρει τη λειτουργικότητα και του δεξιού του χεριού. Και έτσι, έχουμε σήμερα και λίγες ακόμα ηχογραφήσεις από τα τελευταία του χρόνια.

Ο Λέον Φλάισερ αποκόπηκε πολύ νωρίς, την ώρα της μεγάλης ακμής, στην ορμή της δημιουργικότητάς του. Αυτό μας αφήνει με τη σκέψη στο τι χάσαμε από τις αναγνώσεις του, στις σονάτες του Μπετόβεν, ή στα κοντσέρτα του Μότσαρτ, για να αναφέρει κανείς τα πιο βασικά που δεν πρόλαβε να ηχογραφήσει. Ομως, αυτά που πρόλαβε είναι τόσο σημαντικά και στέκουν με τέτοια ισχύ στον χρόνο, ώστε μπορεί να είναι κανείς ευγνώμων σε αυτόν τον ακρογωνιαίο μουσικό.