Μια συνάντηση στο Παρίσι

Μάιρα Μηλολιδάκη.

Η έννοια του φετίχ είναι συμβατή με την πρόσληψη της πραγματικότητας υπό την επήρεια του φανταστικού. Στην τέχνη, ένα πεδίο όπου εξ ορισμού η λογική ανατρέπεται και οξειδώνεται από μια πληθωρική πίστη στο θαυμαστό, τα φετίχ παίρνουν συχνά τη μορφή μιας εμπειρίας. Είτε πρόκειται για αντικείμενο, είτε για προϊόν της διάνοιας, το φετίχ μετουσιώνεται σε μνήμη, σε μια πυκνή χρονική στιγμή που συμβολοποιείται και παραμένει ενεργή ως σημείο αναφοράς, έμπνευσης ή παρηγοριάς σε συνθήκες δοκιμασίας.

Μια τέτοια μοναδική στιγμή είχα την τύχη να ζήσω στο Παρίσι, στα πρώτα χρόνια των μεταπτυχιακών σπουδών μου στο κλασικό τραγούδι. Εκείνο το απόγευμα είχα κανονίσει να συναντήσω έναν καλό μου φίλο, νεαρό γκαμπίστα, στο ατελιέ ενός φημισμένου maîtreluthier, ενός τεχνίτη έγχορδων μπαρόκ οργάνων. Το ατελιέ βρίσκεται στην καρδιά της Βαστίλλης και η συνοικία θέλγει τα μάτια με τα παράσημα της ιστορικής αρχοντιάς της. Φτάνω στην εξώπορτα, χτυπώ το κουδούνι. Μου ανοίγει ένας συμπαθέστατος γεράκος, από εκείνους τους ανθρώπους «παλαιάς κοπής» που νιώθεις ότι γνωρίζεις από καταβολής κόσμου. Eνας ξένος οικείος, με λευκά μαλλιά και κυρτούς ώμους αλλά με χειραψία ζεστή, γενναιόδωρη. Με οδηγεί στον κυρίως χώρο του ατελιέ, ο φίλος μου δεν έχει φτάσει ακόμα. Παντού όργανα, σε διάφορες φάσεις της ολοκλήρωσής τους: καμπύλες από ξύλο, θαμπές ή γυαλισμένες από το βερνίκι της επίστρωσης, σώματα ημιτελή, παλλόμενα από την υπόσχεση του μελλοντικού τους ήχου. Eνα διάστικτο τοπίο ήρεμης δύναμης, η μαγεία εν τη γενέσει. Ο γεράκος με καλωσορίζει διερευνητικά: «Είσαι μουσικός;» αντί για το αναμενόμενο «Πώς σε λένε, είσαι η φίλη του Ανδρέα;» και παρόμοιες τυπικές ερωτήσεις. «Είμαι τραγουδίστρια, σοπράνο», απαντώ. «Α, ωραία, έχω εδώ κάποιες παρτιτούρες για δύο βιόλες ντα γκάμπα…» και μου δίνει τις νότες. «Εσύ πάρε την πάνω φωνή, εγώ θα παίξω την άλτο σε αυτό το όργανο που μόλις ολοκλήρωσα, θα με βοηθήσεις να δω πώς ακούγεται…». Σάστισα, είναι η αλήθεια. Μου ζητούσε από το πουθενά, χωρίς προετοιμασία, χωρίς την παραμικρή ιδέα για τη μελωδία που μου έδινε να διαβάσω σε πρώτη ανάγνωση, να παίξω μαζί του μουσική.

Απλότητα. Η απλότητά του ήταν αφοπλιστική και οποιαδήποτε αντίσταση έμοιαζε με αγένεια. Αρχίσαμε λοιπόν, ο ευγενής γεράκος και συγκρατημένη εγώ μαζί του, να ψηλαφούμε τις δύο φωνές του μουσικού μας υλικού, εκείνος παίζοντας άλλοτε μαλακά για να μη σκεπάζει την αβέβαιη ακόμα φωνή μου και άλλοτε πιο αποφασιστικά για να με ενθαρρύνει όταν κάποιο λάθος έμπαινε εμπόδιο στη συνέχιση της μουσικής φράσης. Η αμηχανία και οι δισταγμοί σύντομα υποχώρησαν καθώςοι μελωδίες δεν ήταν απαιτητικές. Οι φωνές συντονίστηκαν αρμονικά σε έναν αμοιβαίο ενθουσιασμό, τόσο που καταφέρναμε να είμαστε μαζί, όσο και χάρη στην ομορφιά της ίδιας της μουσικής, ο ρυθμός όρισε αβίαστα τις κοινές αναπνοές και τελικά έμεινε να αιωρείται ανάμεσά μας μια βαθιά ευγνωμοσύνη. Oταν τελείωσε η παρτιτούρα, ήρθε και ο Ανδρέας. Φύγαμε. Ο maître έβαλε τη βιόλα στη θέση της. Την είχε δοκιμάσει. Και μαζί με το νεόκοπο όργανο είχε τεντώσει και τις δικές μου χορδές. Μου είχε δώσει ένα πολύτιμο μάθημα για το νόημα της συνάντησης μέσω της τέχνης, ένα προσωπικό μου «φετίχ», όπως απέδειξε η διάρκεια της επιρροής του στη σκέψη και την αντίληψή μου, για την αποκαλυπτική αλήθεια που από τότε μου φάνηκε το μόνο αναγκαίο ζητούμενο: σε καμία μορφή τέχνης, τίποτε δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σαρωτική δύναμη της ανθρωπιάς.

Η Pietà. Αυτή ακριβώς η δύναμη και οι αστείρευτες πηγές της μέσα στον χρόνο είναι στον πυρήνα της παράστασης «Pietà» που παρουσιάζουμε με την ομάδα μουσικού θεάτρου Chromatic Sequence στο φετινό Φεστιβάλ Ρεματιάς 2020, στις 7 Αυγούστου. Με μια τετραετή διαδρομή στο βιογραφικό της καθώς και βραβεία σε Κίεβο και Αθήνα, εμπνευσμένη εικαστικά από το ομώνυμο αριστούργημα του Michelangelo, η «Pietà» αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας («Pietà – Verità – Libertà»). Στην παράσταση του Γιώργου Στεφανακίδη, που συνδυάζει το λυρικό τραγούδι με τον φωνητικό αυτοσχεδιασμό και τον ηλεκτρονικό ήχο, μαζί με την ηθοποιό Εβελίνα Αραπίδη ερμηνεύουμε τρεις βιβλικές γυναικείες μορφές. Οι μορφές αυτές κραυγάζουν, ψιθυρίζουν και τραγουδούν τη ζωή τους όπως την έζησαν και την έχασαν συνδυάζοντας τον συμβολικό τους λόγο με μαρτυρίες που αναβλύζουν από την άβυσσο του 20ού αιώνα (Αουσβιτς, Αμμόχωστος, Νανκίν).

Δεν ξαναείδα ποτέ εκείνον τον άνθρωπο. Και όπως συχνά συμβαίνει, τη ζωή μας αγγίζουν με τρόπο καθοριστικό άνθρωποι που είτε συναντούμε για μια στιγμή, είτε δεν έχουμε συναντήσει ποτέ.

Η Μάιρα Μηλολιδάκη είναι σοπράνο

Η παράστασή της ομάδας Chromatic Sequence «Pietà» με την Εβελίνα Αραπίδη και τη Μάιρα Μηλολιδάκη, σε κείμενο, μουσική και σκηνοθεσία Γιώργου Στεφανακίδη, θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Ρεματιάς 2020 – Νύχτες Αλληλεγγύης, την Παρασκευή 7 Αυγούστου, στις 21.00, με ελεύθερη είσοδο