Θα σκοτώσει {LF}η COVID-19 {LF}τα μετρητά;

Πριν από πέντε χρόνια ο Κένεθ Ρογκόφ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, στο βιβλίο του «Η κατάρα των μετρητών» είχε περιγράψει πώς τα χαρτονομίσματα, κυρίως τα μεγάλης ονομαστικής αξίας, διευκολύνουν τη φοροδιαφυγή και υποθάλπουν το εμπόριο ναρκωτικών. Βρετανική έρευνα του 1999 είχε διαπιστώσει εξάλλου ότι μόνο τέσσερα από τα 500 χαρτονομίσματα που εξετάστηκαν εργαστηριακά δεν έφεραν ίχνη κοκαΐνης.

Από τότε που δημοσίευσε το βιβλίο του ο Ρογκόφ η χρήση των μετρητών έχει περιοριστεί αισθητά. Μέχρι που ήρθε η κρίση της COVID-19 για να δώσει στον κόσμο ένα ισχυρό κίνητρο να αποφεύγει ακόμα περισσότερο τη χρήση τους. Παρά το ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) απεφάνθη πως δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα χαρτονομίσματα μεταδίδουν κορωνοϊούς – εκτός κι αν χρησιμοποιεί κανείς πεντάλιρα για να φυσά τη μύτη του.

Η ζημιά όμως έχει γίνει. Τον πρώτο μήνα της κρίσης στη Βρετανία η χρήση μετρητών υποχώρησε πάνω από 60%. Περίπου το 75% των ερωτηθέντων σε πρόσφατη έρευνα δηλώνει ότι θα χρησιμοποιεί λιγότερα μετρητά στο μέλλον. Ετσι στο χωριό μου μπορείς να αγοράσεις πλέον ανέπαφα με την κάρτα σου σάντουιτς ακόμα και από την κινητή καντίνα του δρόμου.

Η συγκυρία έφερε επίσης στη μόδα τις τραπεζικές συναλλαγές μέσω Διαδικτύου και τα μη τραπεζικά συστήματα πληρωμών (Apple Pay, PayPal). Η πρόκληση τώρα για τις κεντρικές τράπεζες είναι να υιοθετήσουν το δικό τους ψηφιακό νόμισμα. Η σουηδική Riksbank πιθανότατα θα είναι η πρώτη, καθώς η e-κορόνα της είναι έτοιμη να κυκλοφορήσει.

Ζουν λοιπόν τα μετρητά τις τελευταίες τους μέρες; Η απάντηση δεν είναι σαφής. Η κρίση έδειξε ότι η αξία των μετρητών που κυκλοφορούν στην αγορά αυξήθηκε κατά 8% στην Ιταλία και κατά 7% στις ΗΠΑ. Οχι επειδή τα χρησιμοποιούν οι φοροφυγάδες και οι έμποροι ναρκωτικών, αλλά κυρίως επειδή τα αποταμιεύει στα σπίτια του ο φοβισμένος από την πανδημία κόσμος. Επιπλέον, με μετρητά πληρώνουν οι φτωχοί. Ακόμα και στη Σουηδία μια ομάδα ακτιβιστών απαιτεί να προστατευθεί η δυνατότητα των φτωχότερων καταναλωτών να συναλλάσσονται με χαρτονομίσματα.

Ο Χάουαρντ Ντέιβις είναι πρόεδρος της Royal Bank of Scotland.