Η Μελίνα, ο Καραμανλής…

Σπουδαίο προσόν για έναν πολιτικό, για έναν άνθρωπο γενικά, το ένστικτο. Που δεν διδάσκεται, δεν υιοθετείται, πολύ συχνά μάλιστα δεν υπόκειται καν στην κρίση της λογικής –  την υπερβαίνει. Εγγενές χάρισμα που, ίσως, ο καλύτερος τρόπος να το καλλιεργήσει κάποιος είναι να το εμπιστεύεται.

Επέτειος της Μεταπολίτευσης πριν από λίγες μέρες και το χρονολόγιο της μνήμης γέμισε από φωτογραφίες «επιστροφής». Εξόριστων στα ξερονήσια (ποιος ξεχνάει εκείνη τη φωτογραφία του δαφνοστεφανωμένου Γιάννη Χαραλαμπόπουλου όταν γύρισε από τη Γυάρο;), αυτοεξόριστων στο εξωτερικό, φυλακισμένων. Πολιτικών, διανοουμένων, αγωνιστών.

Μια άγνωστη ιστορία «επιστροφής» και ενστίκτου σήμερα λοιπόν από το Παρίσι της 23ης Ιουλίου 1974. Οι χουντικοί, υπό το βάρος της εισβολής στην Κύπρο, είχαν αποφασίσει να παραδώσουν τη διακυβέρνηση της χώρας στους πολιτικούς. Τα νέα ταξίδεψαν αμέσως στη γαλλική πρωτεύουσα – κέντρο, τότε, του αντιδικτατορικού αγώνα -, αλλά οι πληροφορίες δεν ήταν σαφείς. Είχαν ζητήσει από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να επιστρέψει; Στο δικό του πρόσωπο θα αποτυπωνόταν η αποκατάσταση της δημοκρατίας; Εκείνες τις ώρες μόνο ο ίδιος το ήξερε.

Ηθελε όμως να το μάθει και η Μελίνα Μερκούρη. Η εμπειρία της στο σταρ σίστεμ αξιολογούσε με πολύ υψηλό βαθμό τη σημαντικότητα μιας τέτοιας «φωτογραφίας». Επιστράτευσε λοιπόν τη φίλη και συνεργάτριά της Μανουέλα Παυλίδου, ανιψιά του διπλωμάτη Πόλυ Μοδινού, φίλου του Μακάριου και του Καραμανλή. Της ζήτησε να τηλεφωνήσει στο σπίτι του Καραμανλή στο Παρίσι με πρόφαση να μάθει νέα για τον Μακάριο και, με αυτήν την ευκαιρία, να βολιδοσκοπήσει αν θα επέστρεφε εκείνη τη νύχτα στην Αθήνα.

…κι ένας κουρέας στο Παρίσι

Η Μανουέλα μίλησε με τον εξ απορρήτων του Καραμανλή, Θεόδωρο Χαριτόπουλο, που της είπε ότι ο πρόεδρος είχε πάει στον κουρέα. Είκοσι ετών εκείνη τότε, το ερμήνευσε ως ένδειξη απόλυτης χαλαρότητας. Αν επρόκειτο να επιστρέψει στην Αθήνα, το κούρεμα θα σκεφτόταν μέσα στη φούρια του; Η Μελίνα όμως άστραψε και βρόντηξε. Μα το ότι πήγε στον κουρέα ήταν, ακριβώς, η επιβεβαίωση της επιστροφής του στην Ελλάδα. Ηξερε εκείνη. Και, φυσικά, τις επόμενες ώρες το ένστικτό της, που της έλεγε ότι το grooming (όπως το λέμε σήμερα) σηματοδοτούσε επιστροφή, τη δικαίωσε.

Την επομένη πήγε και εκείνη στο κομμωτήριο της Καριτά. Και τη μεθεπόμενη επέστρεψε στην Αθήνα.

Μην κρατήσεις τίποτα

Μια και μιλάμε για αναμνήσεις λοιπόν, η Μελίνα Μερκούρη ήταν ένας άνθρωπος που απεχθανόταν το πακετάρισμα του παρελθόντος. Σηματοδοτούσε για εκείνη ιδεολογία ζωής η μη εξάρτηση από αρχεία, ενθυμήματα και παντός είδους συλλογές. Η άποψή της ήταν ότι, ανά πάσα στιγμή, πρέπει να μπορείς να πακετάρεις όλη σου τη ζωή σε δύο βαλίτσες για να κάνεις, αν χρειαστεί, μια νέα αρχή.

Με δύο βαλίτσες επέστρεψε και η ίδια τότε από το Παρίσι. Προγράμματα από τις εμφανίσεις της στο Μπρόντγουεϊ, αφίσες από παραστάσεις, κριτικές, άρθρα για την ίδια, αλληλογραφία με μεγάλους σταρ, πολιτικούς, διανοούμενους και άλλες προσωπικότητες της εποχής, φωτογραφίες, ντοκουμέντα τα πέταξε όλα. Ετρεχε η Μανουέλα μήπως προλάβει και περισώσει κάτι. Λίγα χρόνια αργότερα, σε μια εκκαθάριση στην Αθήνα, πέταξε και τη φωτογραφία της με τη σφραγίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας. Αυτή που χρησιμοποίησε ως διαβατήριο για την επιστροφή της στην Ελλάδα αφού η χούντα δεν της είχε ανανεώσει το διαβατήριο.