Κάν’ το σαν τη Ρουθ Γκίνσμπεργκ

Οταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε στο πανελλήνιο την απόφασή του να προτείνει την Κατερίνα Σακελλαρόπουλου για τη θέση της Προέδρου της Δημοκρατίας, τα σχόλια κι οι αναλύσεις που ακολούθησαν έκαναν λόγο για μια «διαφορετική προεδρία», για μια αλλαγή παραδείγματος, ανεξαρτήτως του προσήμου, θετικού ή αρνητικού, που έβαζε ο καθένας στις εκτιμήσεις του. Δεν είχε προσδιοριστεί ακριβώς όμως τότε τι ήταν αυτό που θα έκανε αυτή την Πρόεδρο διαφορετική. Μήπως ότι είναι γυναίκα, σε μια χώρα όπου είναι λίγες οι γυναίκες σε θέσεις εξουσίας; Οτι ήταν εν πολλοίς άγνωστη στο ευρύ κοινό; Οτι δεν είχε ποτέ καμιά εμπλοκή στην ενεργό πολιτική, ούτε μπορούσε κανείς να την ταυτίσει ακριβώς με κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό κόμμα; Λίγους μήνες μετά, διακρίνονται ήδη εκείνες οι μικρές αλλά τόσο ουσιώδεις λεπτομέρειες που κάνουν τις πρώτες εντυπώσεις να μοιάζουν πια ξεπερασμένες. Αυτές οι λεπτές αποκλίσεις από μερικά συνηθισμένα πρότυπα του πολιτικού συστήματος, στο σύνολο της παρουσίας της και του δημόσιου λόγου της, που καταφέρνει να ξεχωρίζει από όσα είχαμε συνηθίσει να περιμένουμε από τους προκατόχους της και να εκπλήσσει χωρίς να προκαλεί.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι εξαρχής υπήρχαν κάποιοι που γνησίως παραξενεύτηκαν από την επιλογή της, χωρίς να έχουν να της προσάψουν κάτι προσωπικά. Δεν ήταν μια απόμαχος του κοινοβουλευτισμού και των υπουργείων που μετακόμιζε στο Προεδρικό Μέγαρο για να υποδέχεται καλεσμένους και να κάνει δηλώσεις. «Δεν έχει διεθνείς επαφές» έλεγαν, «δεν έχει πολιτική παρουσία», «δεν εκπέμπει πυγμή για να απαντήσει στις προκλήσεις της Τουρκίας», άλλα τόσα ακούστηκαν, από κακοπροαίρετους ή και καλοπροαίρετους που ένιωσαν άβολα μπροστά στο ασυνήθιστο. Κάποιοι βέβαια δεν άντεξαν κιόλας να μην αναφέρουν – κουτσομπολίστικα κι ας το μασκάρεψαν με καθωσπρεπισμό – το ότι η προσωπική της ζωή «δεν συνάδει», κατά τις αντιλήψεις τους, με το παλιό παραδοσιακό οικογενειακό μοντέλο που ακόμη κάποιοι θεωρούν ότι αφορά τον δημόσιο βίο. Εγινε είδηση το ότι πάει στο θέατρο και στο σινεμά, ότι το προφίλ της στο Facebook δεν ήταν επαγγελματικό και στημένο, ότι είχε τρυφερές φωτογραφίες με τα γατιά της και τα παιδιά της, τα ταξίδια της και τα αγαπημένα της βιβλία, σχολιάστηκαν οι ευαισθησίες που είχε επιδείξει ως δικαστής για το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα γυαλιά της και η απλή εμφάνισή της.

Η ΣΥΛΛΟΓΗ. Στις πρώτες της δημόσιες δηλώσεις και τις φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν στον Τύπο, οι πιο παρατηρητικοί πρόσεξαν τη συλλογή της από αντικείμενα, από κούπες ως σκουλαρίκια, που απεικονίζουν τη Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ. Αν ισχύει αυτό που λένε, ότι οι ήρωες μας αποκαλύπτουν ποια είναι τα ιδεώδη μας και τι αξιολογούμε ως σημαντικό, τότε η επιλογή της Κατερίνας Σακελλαροπούλου να φοράει ακόμη κι ως κόσμημα την πιο διάσημη ανώτατη δικαστικό των ΗΠΑ μάς λέει πολλά για το ποια είναι. Η 87χρονη Γκίνσμπεργκ είναι προσωπικότητα τέτοιου μεγέθους που έχει μπει στην ποπ κουλτούρα κι έχει αγαπηθεί χωρίς να χάσει ίχνος από το επιστημονικό κύρος και το βάθος της. Η «διαβόητη RBG», όπως την αποκαλούν τα αγαπημένα ΜΜΕ των millennials, είναι μια μικροσκοπική ατρόμητη πνευματώδης νομικός, διάσημη για τη μαχητικότητά της, την επιδραστικότητα των προοδευτικών απόψεών της για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη γυναικεία ισότητα και τις ελευθερίες, αλλά και τον βαθύ σεβασμό που μοιράζεται ακόμη και με συντηρητικούς συναδέλφους της στο Ανώτατο Δικαστήριο και την τρυφερή φιλία της με τον σπουδαίο συνάδελφο κι ιδεολογικό αντίπαλό της, Αντονιν Σκαλία.

Ως Πρόεδρος πια, η Κατερίνα Σακελλαρόπουλου βρήκε τα σκούρα από την αρχή. Δίνοντας τον όρκο της μέσα στην πανδημία και την καραντίνα, έγινε η πρώτη Πρόεδρος που έχει λογαριασμούς στα social media, δίνοντας φρεσκάδα και ευθύτητα στην επικοινωνία ενός θεσμού προσκολλημένου στους παλιούς τύπους, τα τελετουργικά και τα πρωτόκολλα. Μέσα στις μέρες της αγωνίας για τη δημόσια υγεία, αντί να περάσει από κάποιο παραμορφωτικό επικοινωνιακό «λούστρο», διατήρησε το προφίλ της, γράφοντας υπέρ της αλληλεγγύης, της ενότητας και των δικαιωμάτων, με γλώσσα ανθρώπινη και καταπραϋντική και με αναφορές στους πιο αδύναμους συμπολίτες μας, στους εργαζομένους, στα παιδιά, τις γυναίκες, την LGBTQI κοινότητα. Παράλληλα, σε μια περίοδο κατακόρυφης αύξησης της τουρκικής προκλητικότητας, από το πρώτο της ταξίδι στην πατρίδα της, την Ξάνθη, ως και τις πιο πρόσφατες δηλώσεις της για την Αγια-Σοφιά, η Σακελλαρόπουλου έχει κάνει την επιλογή να αναδεικνύει με σαφήνεια ότι η Ελλάδα, μια δημοκρατία ευρωπαϊκή, δεν κάνει εκπτώσεις στα κεκτημένα της αλλά δεν χρειάζεται εθνικιστικές ακρότητες και κραυγές, αφού αντλεί εθνική αυτοπεποίθηση από έναν υγιή πατριωτισμό, μια σύγχρονη θεώρηση της θέσης της στον κόσμο, από τη δύναμη της συνύπαρξης, τον πλούτο των ιστορικών βιωμάτων της, την εξέλιξή της, τον πολιτισμό της.

ΑΛΛΙΩΤΙΚΗ. Παραμένει φαινομενικά παράδοξο στην περίπτωση της Προέδρου ότι, από τις πρώτες ώρες που εκτέθηκε στη δημοσιότητα, θεωρήθηκε αλλιώτικη για όλα αυτά τα μικρά που την κάνουν έναν εντελώς κανονικό άνθρωπο, σαν τόσους άλλους εκεί έξω στον κόσμο που ζούμε. Το πολιτικά αξιοσημείωτο και αποκαλυπτικό για τις αντιλήψεις μας, είναι όμως πως, τελικά, αυτή η σύγχρονη κανονικότητα της, από την κοινωνική ατζέντα της ως τις διπλωματικές τοποθετήσεις της, είναι όντως αντισυμβατική, χωρίς ωστόσο να διαταράσσει ούτε στο ελάχιστο τις ισορροπίες του θεσμού που υπηρετεί. Το μέλλον της θητείας της, λοιπόν, προμηνύεται ενδιαφέρον, ωστόσο, μπορεί κανείς ήδη να πει με σχετική ασφάλεια πως, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο πυρήνας του αξιώματός της είναι η παραγωγή συμβολισμών, η Κατερίνα Σακελλαρόπουλου έβαλε, πολύ γρήγορα, τον πήχη ψηλά.