Ενότητα και κάθαρση

Ενα νέο «αφήγημα», που στην πραγματικότητα είναι στρατήγημα, πλανάται πάνω από την πολιτική σκηνή με αφορμή πρόσφατες εξελίξεις. Σύμφωνα με αυτό, όποιος – πολιτικό κόμμα, πολίτης αλλά κυρίως η κυβέρνηση – δίνει έμφαση ή απλώς σημασία στη χιονοστιβάδα αποκαλύψεων που αφορούν στην προηγούμενη περίοδο διακυβέρνησης ενεργεί σε βάρος του εθνικού συμφέροντος, αφού διασπά την ενότητα που καθιστούν αναγκαία μια σειρά από άλλα συνταρακτικά γεγονότα -κυρίως η επαπειλούμενη λόγω του κορωνοϊού οικονομική δυσπραγία και οι όλο και πιο ανοιχτές απειλές της Τουρκίας κατά της εθνικής μας κυριαρχίας. Οι εμπνευστές αυτής της θεωρίας σφάλλουν – στη συντριπτική τους πλειονότητα: συνειδητά – σε τρία κρίσιμα θεσμικά ζητήματα. Πρώτον, «αγνοούν» πώς λειτουργεί η πολιτική, τι είναι σημαντικό και τι όχι. Δεύτερον, «συγχέουν» έννοιες που δεν είναι ασύμπτωτες αλλά συμπληρωματικές: ενότητα και κάθαρση. Τρίτον, στο όνομα της ομόνοιας καταπατούν το βασικότερο αγαθό της δημοκρατίας: την αλήθεια.

Το πλέγμα αποκαλύψεων σε τρεις δημόσιες υποθέσεις πρώτης γραμμής – «υπόθεση Παπαγγελόπουλου / Novartis»,  «υπόθεση Παππά / Μέσων Ενημέρωσης» και «υπόθεση Μάτι / χειραγώγησης έρευνας» – δεν αφήνει αμφιβολία περί του ότι η προηγούμενη κυβέρνηση είχε οργανώσει ένα σύστημα άλωσης όλων των «αρμών» – που στην πραγματικότητα είναι αντίβαρα – της εξουσίας: Δικαιοσύνη, Τύπο, επιχειρηματικά συμφέροντα, κρατικές υπηρεσίες. Πρόκειται για το «ελληνικό Γουότεργκεϊτ», όπως το έχω ονομάσει, η θεσμική σημασία του οποίου έγκειται στο ότι όλες οι πτυχές του υπηρετούσαν ένα πολιτικό σχέδιο που, για πρώτη φορά από τη Μεταπολίτευση, προερχόταν από την εξουσία και στρεφόταν κατά της Δημοκρατίας. Η αποκάλυψη αυτού του σχεδίου και της «λογικής» που υπηρετούσε, με φωτισμό όλων των λεπτομερειών και όλων των συνεπειών τους, συνιστά, πριν από οτιδήποτε άλλο, δημοκρατικό καθήκον της ελληνικής πολιτείας, όπως εκφράζεται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Επειδή είναι προφανές ότι η προηγούμενη κυβέρνηση, που είχε οργανώσει το συγκεκριμένο σχέδιο, δεν επρόκειτο η ίδια να το φωτίσει με τον τρόπο που του αρμόζει, το δημοκρατικό αυτό καθήκον επωμίζεται η διάδοχός της. Συγκάλυψη ή μείωση της σημασίας του – γιατί είναι προφανές ότι όσοι ζητούν οψίμως «ειρήνευση» ζητούν συγκάλυψη – θα αποτελούσε δημοκρατικό ατόπημα, και ποινικώς κολάσιμη πράξη, εκ μέρους της σημερινής κυβέρνησης.

Είναι ευνόητο ότι η Δημοκρατία απαιτεί στοιχεία και νηφαλιότητα στη στήριξη κάθε κατηγορίας. Εξίσου φυσικό όμως είναι συγκλονιστικά γεγονότα που αγγίζουν – στην προκείμενη περίπτωση: με παράνομο τρόπο – τον ίδιο τον πυρήνα της εξουσίας να χρησιμοποιούνται εντός της πολιτικής / κομματικής διαπάλης. Αυτό κάθε άλλο παρά βλάπτει το δημόσιο συμφέρον, ενώ δεν συνδέεται με την αντιμετώπιση άλλων, ακόμα και των λεγόμενων «εθνικών», ζητημάτων, για τα οποία ούτως ή άλλως δεν υπάρχει ομοφωνία και ούτε αυτά εξαιρούνται της πολιτικής διαπάλης.

Στο σημείο αυτό παρεισφρέει μια δεύτερη διαστρέβλωση: ότι η νυν αξιωματική αντιπολίτευση «δικαιούται» μια ήπια στάση, ακόμα και έναντι τέτοιας σημασίας δημοκρατικών παραβάσεων, επειδή έχει δήθεν «βάλει πλάτη» σε μια σειρά από σημαντικές προκλήσεις που είχε να αντιμετωπίσει η παρούσα κυβέρνηση: κυρίως αναφέρονται η εκλογή της Προέδρου της Δημοκρατίας, η πανδημία και ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως το κλείσιμο των συνόρων στον Εβρο και οι τουρκικές απειλές. Το «επιχείρημα» αυτό, εκτός από έωλο – άλλο απειλές κατά της δημοκρατίας κατά νόσφιση εξουσίας και άλλο διαμόρφωση συνθηκών ή αναγκών από εξωγενή γεγονότα -, είναι και ψευδές: γιατί η «συναίνεση» σε όλα τα παραπάνω ζητήματα υπήρξε είτε προσχηματική – στην περίπτωση της εκλογής της Προέδρου και του Εβρου, όπως και της ψήφου των αποδήμων, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης «σύρθηκε» για να μην αποκοπεί πλήρως από το λαϊκό αίσθημα – είτε εξαιρετικά μικρόψυχη – η αποδοχή της αντικειμενικά επαρκούς διαχείρισης της πανδημίας συμπληρώθηκε από υπερβολές περί υποβάθμισης του κράτους δικαίου, ενώ στα ελληνοτουρκικά το «κοινό μέτωπο» συνοδεύεται από αδικαιολόγητα πολλούς αστερίσκους.

Είναι βέβαιο ότι, ακριβώς επειδή βγαίνει από μια σκοτεινή περίοδο, ο τόπος χρειάζεται κάθαρση. Κι ακόμα πιο βέβαιο ότι καμία κάθαρση δεν είναι δυνατή χωρίς φως, αλήθεια κι απόδοση ευθυνών.