Οι τρεις λόγοι της γερμανικής στροφής

Η ατάκα ειπώθηκε προχθές το βράδυ στη σύνοδο κορυφής από τον Εμανουέλ Μακρόν και έγινε δεκτή με γέλια από την ομήγυρη, αλλά και από την ίδια την Ανγκελα Μέρκελ: «Μπορεί να με περνάτε για παλαβό με τις επιχορηγήσεις μου, ΟΚ, αλλά ακόμα και η Ανγκελα είναι μαζί μου» είπε σύμφωνα με το Politico ο γάλλος πρόεδρος αφού πρώτα «είχε χτυπήσει το χέρι του στο τραπέζι» καταγγέλλοντας την κακή πίστη ορισμένων ομολόγων του. Πώς όμως συμμάχησε η γερμανίδα καγκελάριος με τον γάλλο πρόεδρο προκειμένου να αποφευχθεί, όπως είχε πει η ίδια σε συνέντευξή της, η κατάρρευση της Ευρώπης;

Η Ανγκελα Μέρκελ, υπενθυμίζει η Μοντ, είχε μείνει πιστή στο δόγμα της δημοσιονομικής πειθαρχίας καθ’ όλη τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης και των υπόλοιπων αδύναμων κρίκων της ευρωζώνης. Την εποχή εκείνη, υπενθυμίζει η γαλλική εφημερίδα, δεν υπήρχε περίπτωση να εγκρίνει οποιαδήποτε βοήθεια η Γερμανία εάν οι «αμαρτωλές» χώρες δεν προχωρούσαν σε μια σειρά από μεταρρυθμίσεις. Τι άλλαξε τώρα;

Ακόμη ως και πριν από τέσσερις μήνες, κανένας δεν θα φανταζόταν πως η γερμανίδα καγκελάριος θα έκανε μια τέτοια στροφή ώστε να φτάσει να υποστηρίξει ένα πλάνο οικονομικής ανάκαμψης ύψους 750 δισ. ευρώ. Και δεν το φανταζόταν επειδή ήταν στη σύνοδο κορυφής της 26ης Μαρτίου που η καγκελάριος είχε απαντήσει με ένα κατηγορηματικό «όχι» σε εννέα χώρες, μεταξύ των οποίων ήταν η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία, οι οποίες ζητούσαν να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις από την πανδημία με «ένα εργαλείο αμοιβαιοποίησης του χρέους».

Η Γερμανία άρχισε να αλλάζει στάση στις πρώτες ημέρες του Απριλίου, όταν οι γερμανοί πολίτες εμφανίστηκαν θετικοί στην ιδέα να βοηθηθούν χώρες που είχαν χτυπηθεί από την πανδημία. «Οπως συμβαίνει συνήθως με τη Μέρκελ, χρειάστηκε χρόνος» λέει γάλλος διπλωμάτης. Τι έδωσε όμως το έναυσμα αυτής της στροφής; Οι λόγοι είναι τρεις.

Το σχέδιο. Ο ένας υπάκουε στην ανάγκη της καγκελαρίου να «πουλήσει» ένα σχέδιο στους πολίτες της χώρας της που εκείνοι θα μπορούσαν να αποδεχθούν. «Λέγαμε πάντοτε πως δεν θα δεχθούμε ο γερμανικός προϋπολογισμός να γίνει εγγυητής των ιταλικών δαπανών. Αντίθετα, είναι λογικό για εμάς να γίνει η αμοιβαιοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο γιατί σε εμάς δεν είναι η Βαυαρία, για παράδειγμα, που πληρώνει για το κρατίδιο της Βρέμης αλλά το ομοσπονδιακό κράτος», όπως λέει γερμανός διπλωμάτης.

Ο δεύτερος λόγος συνδέεται με το οικονομικό περιβάλλον. Ολη η επιχειρηματολογία περί δημοσιονομικής πειθαρχίας ώστε να μην επιβαρυνθούν οι μελλοντικές γενιές μοιάζει πλέον εκτός τόπου και χρόνου. Για τους γερμανούς οικονομολόγους κάθε σχολής και απόχρωσης, η διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας με κάθε κόστος σε μια κατάσταση κατά την οποία τα επιτόκια δανεισμού είναι χαμηλότερα από τον ρυθμό ανάπτυξης δεν έχει οικονομικά κανένα απολύτως νόημα.

Η πολιτική. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος λόγος και είναι καθαρά πολιτικός. Για πρώτη φορά από το 2009, στο τιμόνι του υπουργείου Οικονομικών βρίσκεται ένας σοσιαλδημοκράτης, ο Ολαφ Σολτς, και κανένας δεν αμφιβάλει για τον ρόλο που διαδραμάτισε σε αυτή τη στροφή – ή, όπως το θέτει η Μοντ, στην ευθυγράμμιση του πλανήτη των Χριστιανοδημοκρατών με εκείνον των Σοσιαλδημοκρατών.