Ρητορεία και πράξη κατά των διακρίσεων

Στα τέλη του περασμένου μήνα η κυβέρνηση οργάνωσε ένα διεθνές, διαδικτυακό συνέδριο με θέμα «Ανθρώπινα δικαιώματα στο εργασιακό περιβάλλον». Υψηλά ιστάμενοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και εμπειρογνώμονες, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, υπό την επίνευση του ίδιου του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη, φώτισαν, ο καθένας με τον τρόπο του, το πόσο επιζήμιες για την αποδοτικότητα της ιδιωτικής οικονομίας, την ατομική ευημερία και την κοινωνική συνοχή είναι οι διακρίσεις, στον εργασιακό χώρο, σε βάρος ατόμων που ανήκουν σε πληθυσμιακές ομάδες με συγκεκριμένα, ταυτοτικά χαρακτηριστικά. Η ρητορεία των έγκριτων συνέδρων για το πολιτικά και νομικά ανεπιθύμητο των διακρίσεων ειδικά με βάση το      φύλο, ακόμη ειδικότερα ανέδειξε τις αξεπέραστες μέχρι σήμερα διακρίσεις που υφίσταται η κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ συνανθρώπων μας. Ομως, σε μεγάλη χρονική γειτνίαση με το συνέδριο της κυβέρνησης, η «Ευρώπη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», το Συμβούλιο της Ευρώπης δηλαδή, εξαιτίας των διακρίσεων (λόγω φύλου) που ένα πολύ μεγάλο μέρος του εθνικού πληθυσμού, οι γυναίκες, υφίσταται στον εργασιακό στίβο έθεσε την Ελλάδα, καθώς και ακόμη δεκατρείς ευρωπαϊκές χώρες, μπροστά στις νομικές και πολιτικές ευθύνες της.

Πράγματι, στις 29 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων, το κατά κάποιον τρόπο ευρωπαϊκό δικαστήριο των κοινωνικών δικαιωμάτων, έδωσε στη δημοσιότητα 14 αποφάσεις, που κηρύσσουν την παραβίαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη από ισάριθμες χώρες εξαιτίας της άνισης μεταχείρισης, από την άποψη των αμοιβών, που υφίστανται οι γυναίκες, με πανεπιστημιακά πτυχία, έναντι των ανδρών εργαζομένων όταν ασκούν την ίδια ή παρόμοια με αυτούς εργασία. Οι αποφάσεις εκδόθηκαν κατόπιν προσφυγών που άσκησε εναντίον των χωρών αυτών η διεθνής ΜΚΟ University Women Europe (UWE).

Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των χωρών στις οποίες καταλογίστηκαν οι περισσότερες παραβιάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη: δεν έχει θεσπίσει μέτρα για να μειώσει την απόσταση των αμοιβών των γυναικών από εκείνες των ανδρών· δεν εγγυάται τη διαφάνεια κατά τον καθορισμό των αμοιβών των γυναικών εργαζομένων· δεν έχει εγκαθιδρύσει ανεξάρτητη διοικητική αρχή στην οποία να μπορούν να προσφεύγουν όσες/οι εργαζόμενες/οι θεωρούν ότι υφίστανται άνιση μεταχείριση στις εργασιακές τους σχέσεις· δεν έχει θεσπίσει ποσοστώσεις υπέρ των γυναικών στις διευθυντικές θέσεις των ιδιωτικών και δημόσιων επιχειρήσεων.

Η νομική υποχρέωση της κυβέρνησης να συμμορφωθεί στην απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει πλέον δρομολογηθεί. Η ευρωπαϊκή απόφαση σε βάρος της χώρας είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία, για την κυβέρνηση, να σκύψει με προσοχή πάνω από τις υποδείξεις που της έχουν διατυπωθεί και να αποδείξει ότι δεν ήταν απλή ρητορεία όταν δήλωνε, διά στόματος του πρωθυπουργού, στο διεθνές συνέδριο του περασμένου Ιουνίου, ότι «στον πολιτισμό μας δεν έχουν θέση οι διακρίσεις λόγω φύλου». Η ευρωπαϊκή νοηματοδότηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των κοινωνικών όπως και των ατομικών, εμπλουτίζει τη δημοκρατία εντός του κάθε εθνικού κράτους. Αρκεί η κυβέρνησή του να την αντιμετωπίζει χωρίς την προκατάληψη της εθνικής παντογνωσίας και αυτάρκειας.

Ο Πέτρος Στάγκος είναι καθηγητής του Ευρωπαϊκού Δικαίου στη Νομική Σχολή της Θεσσαλονίκης και μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων, στο Συμβούλιο της Ευρώπης.