Το ελληνικό Γουότεργκεϊτ

Οσο ξεδιπλώνονται οι μη επιδεχόμενες αμφισβητήσεων αποκαλύψεις, τόσο το κύκλωμα που είχε οργανώσει η προηγούμενη κυβέρνηση παίρνει διαστάσεις πολιτικού σκανδάλου, σαν αυτού που συντάραξε την αμερικανική δημοκρατία στη δεκαετία του 1970, έριξε τον πρόεδρο Νίξον και κατέστησε το πρόθεμα «γκέιτ» συνώνυμο νόσφισης εξουσίας. Τηρουμένων όλων των τοπικών, χρονικών, ποιοτικών, στυλιστικών αναλογιών, αυτά που μαθαίνουμε για τη λειτουργία εκείνης της κυβέρνησης συγκροτούν το δικό μας Γουότεργκεϊτ.

Το αμερικανικό Γουότεργκεϊτ ξέσπασε τον Ιούνιο του 1972 με εισβολή στα γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος και κλοπή υλικού από κυβερνητικούς πράκτορες, αλλά η πολιτική κάθαρση ήρθε δυο χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1974, με την παραίτηση του προέδρου Νίξον υπό το βάρος της ευρύτερης σκευωρίας που αποκάλυψε ο Τύπος και διερευνούσε η Γερουσία. Το ελληνικό Γουότεργκεϊτ είχε ως αφορμή ένα υπαρκτό σκάνδαλο, το σκάνδαλο Novartis, το οποίο χρησιμοποιήθηκε από την τότε κυβέρνηση όχι για την αποκάλυψη των ενόχων, ούτε για την αναζήτηση αποζημιώσεων από τη φαρμακευτική εταιρεία που ζημίωσε το ελληνικό Δημόσιο, αλλά για την εμπλοκή αντιπολιτευόμενων πολιτικών προσώπων και τον προσπορισμό πολιτικού/κομματικού κέρδους («να βάλουμε κανέναν στη φυλακή»). Και τα δύο προέρχονταν από την κορυφή της εξουσίας, και τα δύο στρέφονταν κατά πολιτικών αντιπάλων, και τα δύο πήραν χρόνο να εξιχνιαστούν και διήνυσαν την αντίστροφη διαδρομή από αυτή που επιζητούσαν οι εμπνευστές τους: από την παγίδευση των αντιπάλων τους, παγιδεύτηκαν οι ίδιοι.

Το αμερικανικό Γουότεργκεϊτ απέκτησε την πραγματική σημασία του όταν ο Τύπος, ιδίως η εφημερίδα «Ουάσινγκτον Ποστ», βρήκε στοιχεία που συνέδεσαν την παράνομη ενέργεια – την παρακολούθηση των αντιπάλων και, όπως αποκαλύφθηκε λίγο αργότερα, εκτεταμένο κύκλωμα παρακολουθήσεων μέσα στον Λευκό Οίκο – με τη ροή του χρήματος: οι εισβολείς στα γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος πληρώθηκαν από κονδύλια που προορίζονταν για την επανεκλογή του Νίξον. Το ελληνικό Γουότεργκεϊτ άρχισε να ξετυλίγεται πάλι μετά από δημοσιογραφικές έρευνες, στη βάση σχέσεων εξουσίας και παραεξουσίας. Και στις δύο περιπτώσεις αυτό που δημιούργησε πεποίθηση στην κοινή γνώμη ήταν η εμφάνιση αδιάσειστων, αν και όχι ορθόδοξα αποκτημένων, αποδείξεων: «Βαθύ Λαρύγγι» και μαγνητοταινία-κάννη-που-καπνίζει (ο Νίξον στον προσωπάρχη του Χάλντεμαν: «Βάλε τη CIA να μιλήσει στο FBI… Παίξ’ το σκληρά»), μαγνητοταινίες και εκ των έσω αποκαλύψεις για «μαγαζιά» και «εικονικές συναλλαγές» εντός του ελληνικού Λευκού Οίκου.

Και το αμερικανικό και το ελληνικό Γουότεργκεϊτ πέρασαν μέσα από μια διαδικασία «πολιτικής δικαστικοποίησης»: ειδικές εξεταστικές επιτροπές (στην αμερικανική Γερουσία, σε ειδικό προανακριτικό σχηματισμό της ελληνικής Βουλής) κλήθηκαν να διερευνήσουν το διαρκώς συσσωρευόμενο αποδεικτικό υλικό υπό συνθήκες μεγάλης έντασης και ευρείας δημοσιότητας. Και στις δύο περιπτώσεις έπαιξε κρίσιμο ρόλο η δικαστική εξουσία: είτε για τη χρήση στοιχείων (απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, με ψήφους 8-0, να παραδώσει η κυβέρνηση Νίξον τις μαγνητοταινίες, αποστολή φακέλου στη ελληνική Βουλή), είτε για ποινικές κυρώσεις (48 αξιωματούχοι στη φυλακή στις ΗΠΑ, αναμονή για την τύχη πρώην υπουργού, ίσως και άλλων, στην Ελλάδα).

Και στις δύο περιπτώσεις, και αυτό είναι το πιο βασικό, εκλεγμένες κυβερνήσεις αποδείχτηκε ότι είχαν οργανώσει σχέδιο για παράνομη χρήση εξουσιαστικών προνομίων. Σχέδιο παρακολούθησης αντιπάλων και, στη συνέχεια, συγκάλυψης της κυβερνητικής συμμετοχής επί Νίξον. Σχέδιο διασυρμού και ποινικοποίησης των αντιπάλων μέσω κυκλωμάτων με πλοκάμια στη δικαστική εξουσία και στον Τύπο από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Νίξον αποκαλύφθηκε ότι έβαλε τους ανθρώπους του να επηρεάσουν το FBI, τη CIA και τις φορολογικές Αρχές, πρώτα για να αμαυρώσουν και μετά για να συγκαλύψουν. Η κυβέρνηση της πρώτη φορά Αριστεράς μαθαίνουμε κάθε μέρα και με περισσότερα στοιχεία ότι χρησιμοποιούσε αντίστοιχες πρακτικές.

Και στις δυο περιπτώσεις στόχος ήταν οι αντίπαλοι, αλλά το καίριο πλήγμα δόθηκε στη δημοκρατία. Ετσι ώστε το γεγονός ότι ο αμερικανός πρόεδρος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση, ενώ την ελληνική κυβέρνηση είχε προλάβει να την «παραιτήσει» ο λαός, να έχει δευτερεύουσα σημασία. Το πιο κρίσιμο είναι ότι δεν γλίτωσαν.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος