Η επανέναρξη του διαλόγου με την Τουρκία

Η Τουρκία ακολουθεί απέναντι στη χώρα μας μια σταθερή πολιτική αναθεωρητισμού, με ιδιαίτερη μάλιστα επιθετικότητα τελευταία. Ενισχύει ραγδαία δε τον ρόλο της στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο, λόγω και της στάσης των ΗΠΑ και της ολιγωρίας της ΕΕ. Απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις, η κυβέρνηση αντιδρά με αμηχανία, παλινωδίες και αντιφάσεις που αποκαλύπτουν κενό στρατηγικής. Αρκείται σε μια «διπλωματία της ενημέρωσης», όπου ύστερα από κάθε νέα τουρκική πρόκληση αναζητείται απλώς μια ακόμη δήλωση συμπαράστασης, για να παρουσιαστεί μια επίπλαστη εικόνα περί «τουρκικής απομόνωσης». Ετσι, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε στο πλαίσιο της δικής μας ενεργητικής και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, η πρωτοβουλία των κινήσεων έχει περάσει στην άλλη πλευρά. Και παράλληλα, μέχρι την πρόσφατη τηλεφωνική συζήτηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, δεν υπήρχαν καν δίαυλοι διαλόγου και επικοινωνίας με αυτήν, ούτε συστηματική προσπάθεια για ΜΟΕ.

Περαιτέρω, η Ελλάδα είναι ουσιαστικά απούσα από τον ευρωτουρκικό διάλογο. Δεν συμμετείχαμε καν στη συνάντηση των ευρωπαίων ηγετών με τον πρόεδρο Ερντογάν για το Προσφυγικό/Μεταναστευτικό, που μάλιστα έγινε την επαύριο της προσπάθειας εργαλειοποίησης του μείζονος αυτού θέματος στον Εβρο. Αντί να αναδείξουμε, με ευκαιρία αυτόν τον τυχοδιωκτισμό, την ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος και να απαιτήσουμε δυναμικά νέο πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφύγων από την Ελλάδα (όπως το 2015), κυρώσεις στην Τουρκία και αναθεώρηση του Δουβλίνου, αρκεστήκαμε σε δηλώσεις ηθικής στήριξης, χωρίς ουσιαστικό αποκρυστάλλωμα πολιτικής. Ακόμη χειρότερα: Η ΝΔ εγκατέλειψε τη στρατηγική ανάδειξης της χώρας μας σε πυλώνα ειρήνης, σταθερότητας και διεθνούς δικαίου στην περιοχή για να την αντικαταστήσει με το νατιβιστικό αφήγημα της «Ελλάδας ασπίδας – προκεχωρημένου φυλακίου του φρουρίου Ευρώπη», που κινδυνεύει να την καταστήσει εις το διηνεκές αποθήκη ψυχών.

Η γερμανική προεδρία μπορεί να αποτελέσει παράθυρο ευκαιρίας για αναστροφή της κατάστασης, για την καθιέρωση ενός σοβαρού ευρωτουρκικού διαλόγου και, με ανάληψη δικών μας πρωτοβουλιών, την επανέναρξη και του ελληνοτουρκικού. Είναι σημαντικό όμως να μην μας επιβάλλουν την δική τους ατζέντα τρίτοι, αλλά η Ελλάδα να πρωτοστατήσει, όπως έκανε με το Ελσίνκι (1999-2004) ή τη θετική ατζέντα με βάση το Προσφυγικό (2015-2016). Πρέπει να ζητήσουμε να μπει σαφώς στο τραπέζι και η απειλή κυρώσεων απέναντι στις προκλήσεις της Τουρκίας, αλλά και μια θετική ατζέντα που θα ενεργοποιηθεί αν αυτή εγκαταλείψει την επιθετική τακτική. Σε αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνεται η αναθεώρηση της τελωνειακής ένωσης, η καθιέρωση ισχυρού μηχανισμού επανεγκατάστασης προσφύγων από την Τουρκία στην ΕΕ και, κυρίως, ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και η δίκαιη και βιώσιμη επίλυση του Κυπριακού.

Την ίδια στιγμή πρέπει σαφώς να ενεργοποιήσουμε ουσιαστικούς διμερείς διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία για να μειωθεί η ένταση και να φτάσουμε στο σημείο να ξαναρχίσουμε τις διερευνητικές συνομιλίες (χωρίς – ασφαλώς – εμπλοκή τρίτων χωρών) και κοινή προσφυγή στη Χάγη για την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ αν αυτές αποτύχουν.

Το υφιστάμενο κενό στρατηγικής βλάπτει σοβαρά τα συμφέροντα της χώρας. Πρέπει άμεσα να καλυφθεί. Επί των ημερών μας είχε γίνει σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών για το Προσφυγικό. Σήμερα ο κ. Μητσοτάκης όχι απλώς αρνείται συστηματικά κάτι τέτοιο, όχι απλώς δεν αξιοποίησε την υπεύθυνη στάση που έδειξε ο ΣΥΡΙΖΑ σε αντίθεση με τη ΝΔ ως αντιπολίτευση, αλλά επέλεξε να οδηγήσει την πολιτική ζωή στο ν βούρκο των δήθεν αποκαλύψεων που υπονομεύουν τα περιθώρια συγκλίσεων στα υπαρκτά και τα μείζονα. Ο καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του.