Ποιος είπε την Κιβωτό γηροκομείο;

Πρέπει να είναι αφοπλιστικά αφελής, έστω κι αν έχει με επιτυχία θητεύσει στην πολιτική και έχει ξεσκονίσει την οικονομία, ένας συνέλληνας, αν, χωρίς πληροφόρηση, και σε επιχειρήματα άσφαιρος, ώστε να καταντά γραφικός, δεν γνωρίζει το έργο που παράγει η Ακαδημία Αθηνών.

Μόνο γραφικοί νομίζουν πως η Ακαδημία, όπως και κάθε Ακαδημία (με πρόγονο τη Γαλλική που ίδρυσε ο Ρισελιέ) είναι ερευνητικά κέντρα, θησαυροί της πνευματικής περιουσίας των λαών και, συνάμα, συλλέκτες λαϊκής, λόγιας και, συχνά, πρωτοποριακής γνώσης που παράγεται σε κάθε γωνιά της ελληνικής επικράτειας και της απόδημης περιουσίας.

Οχι, επιφανειακέ σχολιαστή, η Ακαδημία δεν είναι ένα γηροκομείο, τιμητικό κάποιων απομάχων των επιστημών, που συνεδριάζει δημόσια κάθε εβδομάδα. Η Ακαδημία έχει κέντρα έρευνας και ταξινόμησης της πνευματικής περιουσίας διαχρονικά του έθνους. Επικεφαλής κάθε κέντρου είναι ένας ακαδημαϊκός, ειδικός σε θεολογικά, ιατρικά, αστρονομικά, γεωλογικά, νομικά, μαθηματικά, θεσμικά, οικονομικά θέματα και προβλήματα.

Σε αυτά τα κέντρα σωρεύονται και αξιολογούνται, κατατάσσονται και γονιμοποιούν παλαιές και νέες, στις ειδικότητες αυτές, γνώσεις.

Πολύς λόγος, από άσχετους, γίνεται για το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας πως, τάχα, σούρνεται και δεν ολοκληρώνεται εξήντα τόσα και πάνω χρόνια. Μα δεν θα ολοκληρωθεί ποτέ, γιατί ο σκοπός του είναι να γίνει ο συνεχής συλλέκτης και ταξινόμος του γλωσσικού πλούτου που παράγεται διαρκώς. Ακόμη κι αυτή τη στιγμή που διαβάζονται αυτές οι αράδες μια νέα λέξη γεννιέται, μια παλιά λέξη αλλάζει σημασία και μιας λέξης διαστρεβλώνεται η αρχική της σημασία. Ολα αυτά είναι περιουσία, πλούτος, αλλά και απόδειξη πως η γλώσσα δεν είναι ψυγείο διατήρησης εννοιών, εκφράσεων, συντάξεων, αλλά ζωντανός οργανισμός. Το Ιστορικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών δεν είναι, τάχα μου, σταματημένο στις λέξεις που αρχίζουν από Κ ή Ρ. Ακόμη και τώρα, κάθε μέρα, σαρώνονται κείμενα πάσης φύσεως (από λογοτεχνία έως διαφήμιση, από αργκό έως νέες τεχνολογικές έννοιες που απαιτεί η σύγχρονη γνώση) και θησαυρίζονται, όχι μόνο ως απλές λέξεις, αλλά μαζί με τα συμφραζόμενά τους. Π.χ. πόσες σημασίες άλλαξε και πώς διατυπώθηκαν σε προφορικό και γραπτό λόγο η λέξη «νόστιμος». Από τον Ομηρο («νόστιμον ήμαρ» – η μέρα της επιστροφής στην πατρίδα) μέχρι τη νοστιμιά του μπακλαβά της γιαγιάς, έως το νόστιμο μουτράκι της γειτόνισσας, ως τις νοστιμιές που αφηγείται ο κουμπάρος και τη νόστιμη επίπλωση της θείας! Αυτά στο Ιστορικό Λεξικό εγγράφονται μαζί με τα συμφραζόμενά τους, το γλωσσικό τους περιβάλλον.

Η Ακαδημία, για χρόνια, κάθε νέο έτος δημοσίευε ένα τεύχος με τις προτάσεις της, όσον αφορά στις νέες τεχνολογικές έννοιες που φέρνει η πρόοδος. Παλιότερα αυτό το έκανε ο μεγάλος φιλόλογος Κουμανούδης που μας δώρισε ένα Λεξικό «Των λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών μετά το 1453». Τόμος 1.500 σελίδων. Εκεί οι λέξεις «σιδηρόδρομος», «ιθαγένεια», «κύτταρο», «ομοιοκαταληξία», «ρομαντισμός»! Αλήθεια, ποιος έπλασε τη λέξη «τηλεόραση», «φρενοβλαβής», «νομισματοκοπείο», «διαιτητής ποδοσφαίρου», «χρηματιστήριο», «διαδίκτυο» (αυτό ο Μπαμπινιώτης), «τηλεοπτική σειρά», «συμπλέκτης στο αυτοκίνητο»;

Αυτές και άλλες εκατομμύρια νέες έννοιες και νέο περιεχόμενο παλαιών εννοιών (τι σήμαινε η αρχαία λέξη «αμαρτία», τι η χριστιανική και τι στο τραγούδι και στην Ιατρική)!

Αφησα απέξω, λόγω χώρου, το Λαογραφικό Αρχείο της Ακαδημίας, το Αστρονομικό, το Ιατρικό (ποιος, άραγε, εισήγαγε τη λέξη «κορωνοϊός»);

Ο Ανδρέας Παπανδρέου έκανε τον ανασχηματισμό «αναδόμηση» της κυβέρνησης.