Η γεωπολιτική της Αγίας Σοφίας

H Αγία Σοφία είναι ένα από τα μείζονα ιστορικά και πολιτισμικά μνημεία στη γη. Για κάθε χριστιανό, ανεξαρτήτως δόγματος, είναι ταυτισμένη με τη χριστιανική πίστη. Για τους ορθόδοξους είναι ένα από τα ιερότερα σημεία αναφοράς στον κόσμο. Για τους ελληνορθόδοξους το ιερότερο: σε αυτήν, πίστη, συνείδηση και ιστορία ενώνονται στη μέγιστη δυνατή ισχύ. Ομως η Αγία Σοφία κάθε άλλο παρά αφορά μόνον τους χριστιανούς, ορθόδοξους και μη. Αντίθετα, έχει καταστεί μοχλός άσκησης επιθετικής πολιτικής όπως ταιριάζει σε βαρβάρους: με εργαλειοποίηση της πίστης. Για τον Ερντογάν, λοιπόν, είναι μέγα γεωπολιτικό χαρτί. Και αυτό πάει πολύ πέρα από την απόφαση της μίας ή της άλλης στιγμής που ανά πάσα στιγμή μπορεί να ανατραπεί εξυπηρετώντας τις τρέχουσες ισορροπίες του τούρκου δικτάτορα. Ακριβώς επειδή έχει τέτοια γεωπολιτική σημασία, η Αγία Σοφία αποτελεί κεντρικό ζήτημα και για τρίτες ισχυρότατες χώρες.

Η Τουρκία βλέπει σε αυτήν την πολυπόθητη ιδεολογική ηγεμονία στον μουσουλμανικό κόσμο, με έμφαση στην τζιχάντ: ο Ερντογάν θέλει να συνεπάρει το Ισλάμ, ειδικά το επιθετικό. Βλέπει επίσης την αύξηση της διαπραγματευτικής του ισχύος μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Καθώς και μια ισχυρότατη συμβολοποίηση της πορείας σύγκρουσης με την Ελλάδα. Η ανασύσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που ήδη εξελίσσεται, περνάει κομβικά μέσα από την Αγία Σοφία. Το διαρκές πόκερ που παίζει ο Ερντογάν μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, όπως έγινε με τα οπλικά συστήματα F35 και S400, αλλά και όπως συμβαίνει τώρα στη Λιβύη, λαμβάνει με την Αγία Σοφία εντελώς νέες διαστάσεις. Η Ρωσία και οι ΗΠΑ εμπλέκονται άμεσα. Ανεξάρτητα από γραφειοκρατικούς τακτικισμούς, οποιαδήποτε στιγμή ο Ερντογάν κάνει τελικά πράξη τις διαρκείς απειλές του, αυτό θα συνεπάγεται κάθετη αύξηση του ενδιαφέροντος και της σημασίας της ρωσικής παρέμβασης στην περιοχή. Οι Αμερικανοί δεν θέλουν καθόλου να γίνει τζαμί, όπως δεν θέλουν και να θιγεί με κανένα τρόπο η παγκόσμια ισχύς του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Ξέρουν ότι κάτι τέτοιο θα ενισχύσει αποφασιστικά τη ρωσική ορθόδοξη εκκλησία, άρα τη Ρωσία, που καραδοκεί να πάρει στα χέρια της την πρωτοκαθεδρία της ορθόδοξης πίστης. Γι’ αυτό και η Μόσχα δεν αντιδρά στην πρόκληση της Αγίας Σοφίας όπως θα περίμενε κάθε ορθόδοξος χριστιανός, αλλά, επί της ουσίας, σιωπά. Η Μόσχα περιμένει αιώνες τώρα να βρεθεί τρόπος αποδυνάμωσης του Φαναρίου.

Η Γερμανία, από την άλλη πλευρά, τιμά στο ακέραιο την ιστορική της σύμπλευση με την Τουρκία: «H χρήση της Αγίας Σοφίας αποτελεί εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας», είπε στις αρχές Ιουνίου ο εκπρόσωπος του γερμανικού ΥΠΕΞ. Επειδή όμως θέλει να είναι, όσο μπορεί, πολιτικά ορθός, έσπευσε να συμπληρώσει: «Θα επιθυμούσαμε να υπάρχει χρήση της Αγίας Σοφίας η οποία δεν αγγίζει το καθεστώς της ως Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς». Αυτό τον πείραξε, όχι η πνευματική σημασία της Αγίας Σοφίας για τόσα εκατομμύρια ανθρώπων, ή το γεωπολιτικό της βάρος. Ιστορικά, το Βερολίνο ήταν πάντοτε δίπλα στην Τουρκία. Τώρα θα αλλάξει; Υπενθύμισε μάλιστα ότι «η Αγία Σοφία έχει χρησιμοποιηθεί επί αιώνες ως τζαμί», προσφέροντας επιπλέον στήριξη στη βαρβαρότητα. Πώς και δεν είπε ότι είναι σωστό να σφάζονται λουθηρανοί με καθολικούς, αφού και αυτό συνέβαινε επί αιώνες;

Αλλά δεν είναι μόνον τα κράτη. Δυστυχώς, επαρκή μηνύματα στήριξης δεν έχουν φτάσει όλο αυτό το διάστημα από τις άλλες χριστιανικές εκκλησίες, καθώς, εκεί, η πολιτική είναι πιο βαθιά ακόμα και από εκείνη των κυβερνήσεων. Η προσβολή των ιερών τόπων και συμβόλων μιας άλλης θρησκείας δεν έχει, υποτίθεται, θέση στον πολιτισμένο κόσμο. Ομως αυτό δεν αφορά ούτε τον Ερντογάν, ούτε τη φρενήρη, αιματηρή νεοοθωμανική του πορεία.