Το μεγάλο ξεκαθάρισμα των χρεών

Με περισσότερα από 7,5 τρισεκατομμύρια δολάρια να οφείλονται σε ξένους πιστωτές, το κόστος εξυπηρέτησης χρέους των αναδυόμενων οικονομιών γίνεται όλο και πιο επαχθές, ακριβώς όταν αυτές χρειάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσουν την κρίση COVID-19. Παρόλο που υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ακύρωσης μεγάλου μέρους αυτού του χρέους, πολλοί βασικοί παράγοντες αντιτίθενται σε αυτό, υποστηρίζοντας ότι μια μείωση χρέους θα περιορίσει την πρόσβαση αυτών των χωρών στις διεθνείς αγορές στο μέλλον, μειώνοντας έτσι τις επενδύσεις και την ανάπτυξη.

Στην πραγματικότητα, τα στοιχεία για αυτήν την άποψη είναι αρκετά αδύναμα. Οι διεθνείς χρηματοοικονομικές ροές είναι πιο πιθανό να συμβάλουν στην αστάθεια στις αναδυόμενες αγορές και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Οι αντίπαλοι της συγχώρεσης χρέους έχουν επίσης υποστηρίξει ότι οι αναδυόμενες αγορές χρειάζονται την «πειθαρχία» που παρέχουν οι διεθνείς αγορές ομολόγων, επειδή η απειλή της πτήσης κεφαλαίων περιορίζει τους λαϊκιστές. Ως εκ τούτου, κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, οι Ελληνες αποθαρρύνθηκαν να αθετήσουν τα χρέη τους σε ξένες τράπεζες για να μην καταστρέψουν το πιστωτικό τους προφίλ. Και ακόμη και αφού οι έλληνες ψηφοφόροι είχαν απορρίψει τους όρους που επιβλήθηκαν από την τρόικα των επίσημων πιστωτών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), η αριστερή κυβέρνηση της χώρας έκανε τελικά συμφωνία, οδηγώντας πολλούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η πειθαρχία της αγοράς είχε νικήσει.

Ομως αυτό δεν ισχύει πια και η δημοσιονομκή πειθαρχία ενισχύει ακραίες δυνάμεις. Υπάρχουν μεταξύ άλλων τεκμηριωμένα στοιχεία ότι η διεθνής χρηματοδότηση διευκόλυνε ανοιχτά τη διαφθορά και τις εγκληματικές δραστηριότητες στις αναδυόμενες αγορές, όπως στην περίπτωση της φερόμενης εμπλοκής της Goldman Sachs στο σκάνδαλο απάτης ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων της Μαλαισίας. Καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη.

Για τις χώρες που δανείστηκαν υπό δημοκρατικές κυβερνήσεις, τα εξωτερικά χρέη θα μπορούσαν να αναδιαρθρωθούν με γενναιόδωρους όρους και παρόμοιες επιλογές θα μπορούσαν να παρασχεθούν στους μακροπρόθεσμους πιστωτές. Για αναδυόμενες χώρες, πρέπει να διαγραφούν τα «επισφαλή χρέη» που είχαν συσσωρευτεί σε προηγούμενες αυταρχικές ή διεφθαρμένες κυβερνήσεις. Οι απλοί πολίτες δεν πρέπει να υποφέρουν από τις συνέπειες των συμφωνιών μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και πολιτικών που δεν εκλέγουν.

Ο Ντάρον Ατσέμογλου είναι καθηγητής Οικονομικών στο ΜΙΤ